Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, ông Tráng A Dương, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc của Quốc hội cho biết: Có thể thấy, các kỳ họp Quốc hội gần đây đã có nhiều đổi mới trong phương thức tổ chức và hoạt động, đặc biệt là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.
Những đổi mới này góp phần nâng cao hiệu quả điều hành kỳ họp, hỗ trợ đại biểu thực hiện nhiệm vụ, từng bước đổi mới phương thức làm việc theo hướng hiện đại, khoa học và thuận tiện hơn. Việc ứng dụng các nền tảng số giúp đại biểu tiếp cận nhanh chóng, kịp thời các dự án luật, nghị quyết, báo cáo thẩm tra, báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và các tài liệu liên quan.
Đại biểu thuận tiện hơn trong việc tra cứu, đối chiếu quy định pháp luật, cập nhật những nội dung mới được chỉnh lý, từ đó chủ động nghiên cứu, chuẩn bị ý kiến phát biểu tại các phiên thảo luận tổ và hội trường. Đối với những dự án luật có phạm vi điều chỉnh rộng, nội dung phức tạp, việc tiếp cận tài liệu trên môi trường số giúp tiết kiệm thời gian, tạo điều kiện để đại biểu nghiên cứu sâu hơn, nâng cao chất lượng tham gia xây dựng pháp luật.
Chuyển đổi số còn tạo điều kiện để đại biểu nghiên cứu kỹ hơn tác động của các chính sách đối với từng vùng, từng nhóm đối tượng, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.
Qua việc tra cứu, đối chiếu các quy định và nghiên cứu thông tin liên quan, đại biểu có thêm cơ sở để phát hiện những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, những chính sách chưa phù hợp hoặc chưa đến được với người dân; từ đó kiến nghị hoàn thiện pháp luật theo hướng sát thực tế, bảo đảm tính khả thi và công bằng trong tiếp cận các chính sách.
Tuy nhiên, theo đại biểu Tráng A Dương, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ; điều quan trọng vẫn là chất lượng nghiên cứu, khả năng phân tích, đánh giá chính sách và trách nhiệm của mỗi đại biểu. Vì vậy, trong thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện các nền tảng số theo hướng đồng bộ, dễ sử dụng, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, cập nhật kịp thời và an toàn; đồng thời tăng cường các công cụ hỗ trợ tìm kiếm, đối chiếu văn bản, giúp đại biểu nâng cao hiệu quả nghiên cứu và xử lý thông tin.
“Mục tiêu của chuyển đổi số trong hoạt động Quốc hội không chỉ là giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian hay thay đổi phương thức làm việc, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Qua đó, các quyết sách của Quốc hội ngày càng sát thực tiễn, có tính khả thi cao, quan tâm tốt hơn đến đặc thù của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân, để không ai bị bỏ lại phía sau”, đại biểu Tráng A Dương cho hay.
Đồng tình với ý kiến đại biểu Tráng A Dương, bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hải Phòng ghi nhận những đổi mới rõ nét trong phương thức tổ chức và phục vụ các kỳ họp Quốc hội thời gian qua, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Với các đại biểu Quốc hội, ý nghĩa thiết thực nhất là khả năng tiếp cận thông tin nhanh hơn, nghiên cứu tài liệu thuận tiện hơn và có thêm điều kiện để chuẩn bị ý kiến có chiều sâu.
Bà Nguyễn Thị Việt Nga cho biết: Hồ sơ một dự án luật thường rất lớn, gồm tờ trình, dự thảo, báo cáo tổng kết, đánh giá tác động, báo cáo thẩm tra, bảng so sánh và các bản tiếp thu, giải trình. Trong quá trình xem xét, tài liệu còn được cập nhật nhiều lần. Khi được cung cấp trên nền tảng số, đại biểu có thể chủ động khai thác bằng máy tính, máy tính bảng hoặc điện thoại, thuận tiện tra cứu từng vấn đề, đối chiếu các tài liệu và theo dõi nội dung chỉnh lý. Điều này đặc biệt hữu ích khi một kỳ họp phải xem xét nhiều dự án luật, nghị quyết thuộc những lĩnh vực khác nhau.
Cũng theo bà Nga, ứng dụng Quốc hội 2.0, cùng những công cụ hỗ trợ tìm kiếm, tóm tắt và hỏi đáp bằng trí tuệ nhân tạo, cũng tạo thêm điều kiện để đại biểu bao quát hồ sơ, xác định vấn đề cần nghiên cứu sâu. Thời gian dành cho việc tìm tài liệu được giảm bớt, từ đó có thể dành nhiều hơn cho việc phân tích chính sách, kiểm tra căn cứ và cân nhắc tác động đối với người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Việt Nga, đại biểu vẫn phải đọc văn bản gốc, kiểm chứng thông tin và tự chịu trách nhiệm về nhận định của mình. Một bản tóm tắt có thể giúp định hướng nghiên cứu, nhưng những chi tiết về điều kiện áp dụng, thẩm quyền, trách nhiệm hay quy định chuyển tiếp đều cần được xem xét kỹ.
“Chuyển đổi số cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tài liệu đầy đủ, cập nhật kịp thời, dễ nhận biết phiên bản và thuận tiện đối chiếu những nội dung thay đổi. Thước đo của đổi mới phải là chất lượng hoạt động của Quốc hội: đại biểu có căn cứ vững chắc hơn khi phát biểu, quyết định; chính sách được xem xét thấu đáo hơn; quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được bảo đảm tốt hơn”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho hay.
