Sạt lở uy hiếp
Tại thôn Thuận Hóa, xã Đồng Lê (Quảng Trị), tình trạng sạt lở bờ sông Gianh diễn biến nghiêm trọng trong những năm gần đây. Nước lũ cuốn trôi đất sản xuất, có vị trí sạt lở ăn sâu hơn 70m vào đất liền, ảnh hưởng đến hơn 40 hộ dân; trong đó 19 hộ thuộc diện phải di dời khẩn cấp.
Gia đình ông Nguyễn Quang Trung (thôn Thuận Hóa, xã Đồng Lê) là một trong những hộ chịu ảnh hưởng nặng nề. Khu đất trồng chuối của gia đình ông đã mất gần 500m² do sạt lở. Theo ông Trung, sạt lở bờ sông khiến chiều ngang đất bị mất khoảng 20m, trong khi chiều sâu khu vực đứt, sụt từ 8-12m. Mỗi khi mưa lớn, lũ lên, người dân lại lo lắng nguy cơ sạt lở tiếp tục uy hiếp nhà cửa và tài sản.
Theo ông Nguyễn Quang Trung, người dân ghi nhận sự quan tâm của chính quyền các cấp trong việc bố trí nơi ở mới. Khu tái định cư tại vùng Bộc Bằng vừa được quy hoạch, phân lô khá thuận lợi, đường giao thông được đầu tư tốt. Tuy nhiên, một số hạng mục phục vụ đời sống tại nơi ở mới vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.
"Hiện khu tái định cư đã có điện nhưng chưa có nước. Thời điểm yêu cầu di dời lại rơi vào mùa mưa lũ, việc thi công nhà cửa gặp nhiều khó khăn. Kinh phí hỗ trợ 30 triệu đồng/hộ là khá thấp so với chi phí vận chuyển và giá vật liệu hiện nay", ông Nguyễn Quang Trung chia sẻ.
Ông Nguyễn Quang Trung cho biết thêm, nơi ở mới cách khu vực sản xuất nông nghiệp cũ khoảng 4km, đường có độ dốc cao, gây khó khăn cho việc vận chuyển nông sản, vật tư sản xuất. Người dân mong muốn chính quyền tiếp tục quan tâm hoàn thiện hạ tầng, đồng thời có thêm chính sách hỗ trợ để việc di dời và ổn định cuộc sống được thuận lợi hơn.
Anh Nguyễn Minh Đức, Trưởng thôn Thuận Hóa (xã Đồng Lê) cho biết, tình trạng sạt lở bờ sông diễn ra nghiêm trọng trong những năm gần đây. Trước nguy cơ mất an toàn, người dân đồng tình với chủ trương di dời và mong muốn sớm được chuyển đến nơi ở mới.
"Chính quyền địa phương đang tích cực tạo điều kiện cho người dân di dời. Bà con hoàn toàn đồng tình và mong muốn được di dời sớm để tránh thiệt hại về người và tài sản", anh Nguyễn Minh Đức nói.
Thôn Thuận Hóa hiện có 268 hộ; trong đó hơn 40 hộ bị ảnh hưởng hoặc có nguy cơ sạt lở cần được di dời. Đối với người dân nơi đây, việc sớm được chuyển đến nơi ở an toàn không chỉ nhằm bảo đảm tính mạng mà còn cần gắn với điều kiện sản xuất, sinh kế để có thể ổn định lâu dài.
Hoàn thành khu tái định cư
Để đưa các hộ dân ra khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cao, UBND xã Đồng Lê đã triển khai Dự án Di dân khẩn cấp ra khỏi vùng sạt lở núi, sạt lở bờ sông Gianh trên diện tích hơn 2,3ha. Dự án do UBND xã Đồng Lê làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư 46,5 tỷ đồng, nhằm bố trí nơi ở mới cho các hộ dân đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ sạt lở cao.
Sau hơn 4 tháng triển khai, đến nay các hạng mục chính về mặt bằng và hạ tầng của dự án đã hoàn thành 100%. Người dân đã bốc thăm vị trí đất, chuẩn bị phương án xây dựng nhà; một số hộ đã bắt đầu vận chuyển vật liệu đến khu tái định cư.
Ông Đoàn Mạnh Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Lê cho biết, đến nay địa phương đã hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và mặt bằng, tiến hành bàn giao đất cho các hộ dân bốc thăm để chuẩn bị xây nhà. Chính quyền đang tích cực tạo điều kiện để bà con sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.
"Tiêu chuẩn của khu tái định cư được thực hiện theo đúng thiết kế kỹ thuật về hạ tầng điện, đường, trường, trạm; đồng thời tạo điều kiện cho việc học hành của con em và bảo đảm không gian phát triển ngoài đất ở như quỹ đất làm vườn, trồng cây, chăn nuôi tối thiểu để giúp các hộ dân ổn định cuộc sống", ông Đoàn Mạnh Toàn cho biết.
Theo địa phương, khu tái định cư có hệ thống giao thông, điện, nước và các hạng mục hạ tầng thiết yếu; vị trí cách khu vực sản xuất nông nghiệp, làm việc và buôn bán của người dân khoảng 1-3km, gần trường học, bệnh viện và trung tâm hành chính xã. Đây được xem là điều kiện quan trọng để các hộ dân không chỉ có nơi ở an toàn mà còn từng bước ổn định sinh kế sau di dời.
Qua rà soát, giai đoạn 2026-2030, tỉnh Quảng Trị sẽ thực hiện 14 dự án bố trí, sắp xếp dân cư tại 103 thôn, xóm với tổng kinh phí khoảng 575 tỷ đồng. Các dự án tập trung vào những khu vực có nguy cơ cao về sạt lở đất, sạt lở bờ sông và các loại hình thiên tai khác.
Với các khu vực sạt lở có nguy cơ cao, phương án ứng phó trước mắt được tính toán phù hợp theo từng địa bàn, từ sơ tán tạm thời khi có mưa lũ, di dân đến khu vực an toàn, bố trí vào các khu tái định cư hoặc đầu tư kè chống sạt lở để bảo vệ khu dân cư và đất sản xuất.
Trong bối cảnh mùa mưa bão đang diễn biến phức tạp, việc đẩy nhanh tiến độ các dự án bố trí dân cư, hoàn thiện hạ tầng thiết yếu và giải quyết những khó khăn phát sinh trong quá trình di dời đang được đặt ra cấp thiết, nhằm bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân, đồng thời tạo điều kiện để các hộ dân vùng sạt lở ổn định cuộc sống và sinh kế lâu dài.
