Những đánh giá mới nhất từ các định chế tài chính quốc tế hàng đầu như Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Ngân hàng Thế giới (WB) và Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) đều thống nhất rằng: Chính năng lực quản trị rủi ro chủ động và linh hoạt của Chính phủ đã giúp Việt Nam không chỉ trụ vững mà còn bứt phá để dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng trong khu vực Đông Nam Á.
Trong các báo cáo mới nhất được công bố trong tháng Tư, cả ADB và WB đều dự báo Việt Nam có mức tăng trưởng cao nhất khu vực Đông Nam Á trong năm 2026 và 2027. Giám đốc Quốc gia của ADB tại Việt Nam, ông Shantanu Chakraborty, nhận định rằng điều này là minh chứng rõ nét cho nền tảng kinh tế cơ bản vững chắc và hiệu quả của các chính sách hỗ trợ mà Chính phủ đã triển khai.
Biến thuế quan thành động lực cải cách
Nhìn lại năm 2025, trong khi dòng chảy thương mại toàn cầu bị bóp nghẹt bởi xu hướng bảo hộ, Việt Nam đã tạo nên một bất ngờ lớn khi đạt mức tăng trưởng GDP hơn 8,0%, vươn lên trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á. Có được điều này là kết quả của một chiến lược quản trị rủi ro bài bản của Chính phủ, giúp "hóa giải" các cú sốc ngoại biên thành động lực cải cách.
Đánh giá về giai đoạn này, ông Dong He, chuyên gia kinh tế trưởng của AMRO, khẳng định Việt Nam đã xử lý cú sốc thuế quan tốt hơn nhiều so với dự đoán của giới phân tích. Thay vì rơi vào thế bị động, Chính phủ và các doanh nghiệp đã nhạy bén đẩy mạnh xuất khẩu ngay từ trước khi các mức thuế đối ứng mới được áp dụng, giúp duy trì đà tăng trưởng vững chắc cho ngành công nghiệp chế biến, chế tạo.
Đáng chú ý, trước đó WB từng ước tính Việt Nam có thể là một trong những nền kinh tế chịu tác động mạnh từ các rào cản thuế quan mới của Mỹ, với mức suy giảm tăng trưởng lên tới 1 điểm phần trăm. Tuy nhiên, diễn biến thực tế cho thấy khả năng thích ứng của Việt Nam đang tốt hơn dự kiến. Ông Aaditya Mattoo, Giám đốc Nghiên cứu của Nhóm Ngân hàng Thế giới, nhận định trong khi một số quốc gia thuộc khu vực có dấu hiệu chững lại hoặc rơi vào tình trạng “mất đà” cải cách, Việt Nam lại nổi lên như một ví dụ tiêu biểu về việc chủ động cải cách để ứng phó với thách thức.
Ông Mattoo chỉ ra rằng lợi ích thu được từ cải cách có thể lớn hơn đáng kể so với những tổn thất do bảo hộ thương mại gây ra. Thực tế tại Việt Nam cho thấy, nhờ những cải cách đang được triển khai trong lĩnh vực dịch vụ và sản xuất chế tạo, năng suất lao động đã có sự cải thiện rõ rệt. Ông Mattoo nói, thay vì chỉ tập trung lo ngại về thuế quan của Mỹ hay chính sách trợ cấp của Trung Quốc, việc điều chỉnh những chính sách chưa phù hợp đã góp phần giúp Việt Nam "vượt bão" thuế quan hiệu quả.
Chính sự chuyển mình quyết liệt đó đã giúp Việt Nam củng cố niềm tin trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Kết quả là dòng vốn FDI thực hiện trong năm 2025 ước đạt mức kỷ lục 27,6 tỷ USD – con số cao nhất trong vòng 5 năm qua, theo báo cáo của ADB.
Linh hoạt trong kiểm soát lạm phát
Năng lực quản trị rủi ro của Chính phủ cũng được minh chứng rõ nét qua kết quả kiểm soát lạm phát năm 2025 ở mức 3,3%, nằm trong mục tiêu đề ra và thấp hơn mức 3,6% của năm trước đó. Đây là một kết quả ấn tượng bởi nó được xác lập trong bối cảnh kinh tế Việt Nam tăng trưởng bứt phá tới 8% – mức cao nhất khu vực Đông Nam Á và tương đương với mức đỉnh sau đại dịch ghi nhận vào năm 2022.
Thông thường, một nền kinh tế tăng trưởng nóng đi kèm với các chính sách tài khóa mở rộng và tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ (lên tới 19% trong năm 2025) sẽ tạo ra áp lực lạm phát rất lớn. Tuy nhiên, ADB cho rằng nhờ sự điều hành khéo léo trong việc đảm bảo nguồn cung lương thực, thực phẩm và tận dụng hiệu quả giai đoạn giá xăng dầu thế giới hạ nhiệt, Chính phủ đã hóa giải được áp lực tăng giá từ phía cầu. Theo ADB, thành tựu này đã tạo ra “bộ đệm” vĩ mô vững chắc, cho phép Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách theo hướng nới lỏng hơn để tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng cho giai đoạn tiếp theo.
Bước sang đầu năm 2026, khi xung đột tại Trung Đông bất ngờ nổ ra làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và đẩy giá dầu vọt lên cao, Việt Nam một lần nữa cho thấy bản lĩnh ứng phó. Đánh giá về năng lực điều hành của Việt Nam, ông Chakraborty nhận định Chính phủ Việt Nam đã phản ứng nhanh trước tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng do xung đột tại Trung Đông gây ra. Theo ADB, sự nhạy bén này thể hiện qua việc triển khai đồng bộ các biện pháp tài khóa có thời hạn như giảm thuế, sử dụng hiệu quả quỹ bình ổn xăng dầu, kết hợp với điều hành giá linh hoạt và tăng cường phối hợp đảm bảo nguồn cung.
Chuyên gia kinh tế trưởng của ADB tại Việt Nam, ông Nguyễn Bá Hùng, nhấn mạnh việc ổn định giá xăng dầu trong quý I/2026 là biện pháp phù hợp nhất để duy trì các hoạt động đầu tư và kinh doanh ổn định trong nền kinh tế. Chính sự chủ động này là cơ sở để ADB dự báo lạm phát của Việt Nam sẽ được giữ ở mức 4,0% trong năm 2026, dù áp lực từ thị trường thế giới là rất lớn.
Khép lại báo cáo về Việt Nam, Giám đốc Quốc gia ADB Shantanu Chakraborty tái khẳng định nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì khả năng chống chịu vững vàng nhờ chính sách điều hành linh hoạt. Dù con đường phía trước còn nhiều bất định, nhưng với nền tảng vĩ mô hiện tại và lộ trình cải cách quyết liệt, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa các mục tiêu kinh tế đầy tham vọng, tiếp tục giữ vững vị thế là “đầu tàu” tăng trưởng của Đông Nam Á.
