Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 29/9, Viện Quan hệ Quốc tế Đương đại Trung Quốc (CICIR), cơ quan nghiên cứu có liên hệ với Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc, đã đưa ra đề xuất trên sau khi lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc nhất trí thiết lập cơ chế đối thoại mới về AI tại cuộc gặp ở Washington vừa qua.
Theo thỏa thuận, hai bên sẽ trao đổi về lợi ích và rủi ro của AI, đồng thời lập kênh liên lạc song phương để xử lý các sự cố liên quan đến công nghệ này. Cuộc đối thoại tiếp theo dự kiến diễn ra vào tháng 11.
Trong bài viết công bố ngày 28/9, ông Liu Chong, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khoa học, Công nghệ và Chiến lược thuộc CICIR, cho rằng Mỹ và Trung Quốc trước hết cần có cách hiểu chung về những rủi ro mới xuất hiện, qua đó từng bước xây dựng lòng tin.
Theo ông, AI phát triển quá nhanh để có thể vạch ra một ranh giới cố định giữa an toàn và không an toàn. Thay vì tìm một lằn ranh mang tính khái quát, hai nước nên xây dựng hệ thống theo dõi sự thay đổi của rủi ro và xác định mức độ ứng phó tương ứng.
Ông Liu đề xuất thống nhất các thuật ngữ để chính phủ, doanh nghiệp và giới nghiên cứu hai nước có thể hiểu giống nhau khi trao đổi về rủi ro AI. Chẳng hạn, các bên cần làm rõ thế nào là mức độ tự chủ nguy hiểm của một mô hình, khi nào hành vi của mô hình phải được coi là sự cố an ninh, và trong trường hợp nào cần làm chậm hoặc dừng quá trình huấn luyện.
Đề xuất này không đòi hỏi Mỹ và Trung Quốc áp dụng cùng chính sách phát triển AI hay chia sẻ các thông số mô hình và công nghệ cốt lõi. Ông Liu cho rằng hai nước có thể duy trì quyền tự chủ về công nghệ, đồng thời hợp tác ở mức tối thiểu để kiểm soát những rủi ro chung.
Vấn đề thuật ngữ cũng đã xuất hiện trong cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước. Theo thông cáo của Nhà Trắng, hai bên nhất trí dùng từ siêu trí tuệ thay cho trí tuệ nhân tạo để nói về công nghệ mới đang được thảo luận. Bắc Kinh cho biết tôn trọng cách gọi mà Mỹ lựa chọn và cần tiếp tục trao đổi khi công nghệ phát triển.
Đề xuất của CICIR được đưa ra trong bối cảnh Washington tiếp tục hạn chế khả năng tiếp cận chip tiên tiến và công nghệ AI của Bắc Kinh. Gần đây, Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei cũng kêu gọi Mỹ duy trì lợi thế công nghệ và tiếp tục hạn chế bán chip AI tiên tiến cùng thiết bị sản xuất chip cho Trung Quốc. Các quan chức Trung Quốc phản đối cách tiếp cận này và kêu gọi hợp tác quốc tế về AI.
Ông Liu đồng thời cho rằng các công ty phát triển mô hình AI hàng đầu cần chịu sự giám sát chặt chẽ hơn. Theo ông, phần lớn mô hình tiên tiến của Mỹ không công khai mã nguồn, khiến những người bên ngoài doanh nghiệp khó đánh giá rủi ro. Ông kêu gọi các công ty Mỹ chủ động công bố thêm thông tin liên quan.
Theo ông Liu, mục tiêu của đối thoại Mỹ - Trung là tạo ra một khuôn khổ hợp tác tối thiểu về quản lý rủi ro, có thể tiếp tục vận hành ngay cả khi cạnh tranh công nghệ gia tăng. Về lâu dài, ông cũng đề xuất phổ biến rộng rãi các công cụ và năng lực bảo đảm an toàn AI đã phát triển hoàn thiện, để nhiều nước có thể sử dụng.
