Ngày 22/3, Khoa Luật và Khoa học liên ngành - Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại TP Hồ Chí Minh đã tổ chức phiên tòa giả định xét xử vụ án hình sự “Tàng trữ, mua bán và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” thu hút đông đảo sinh viên tham gia và theo dõi.
Theo ban tổ chức, việc tổ chức phiên tòa giả định xét xử vụ án “Tàng trữ, mua bán và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” được xem là mô hình kết hợp giữa đào tạo học thuật, trải nghiệm thực tiễn và truyền thông pháp luật. Qua đó, chương trình tạo ra môi trường học tập trực quan, giúp các quy định pháp luật được thể hiện bằng những tình huống cụ thể, sinh động, dễ tiếp cận hơn với sinh viên.
Chương trình được xây dựng bám sát quy trình tố tụng hình sự, từ xét hỏi, tranh tụng đến nghị án và tuyên án. Sinh viên trực tiếp nhập vai các chủ thể tố tụng như Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, Luật sư… Qua đó, các em không chỉ hiểu rõ hơn các quy định pháp luật mà còn rèn luyện kỹ năng lập luận, tư duy phản biện và khả năng xử lý tình huống thực tế.
Chia sẻ sau khi theo dõi phiên tòa, Nguyễn Thị Mai Linh, sinh viên năm 3 chuyên ngành Thanh tra cho biết: “Em thật sự lặng người khi chứng kiến những bị cáo còn rất trẻ nhưng phải đứng trước vành móng ngựa. Chỉ một phút nông nổi, thiếu hiểu biết đã khiến họ đánh đổi cả tương lai. Phiên tòa không chỉ là sự phán quyết mà còn là lời cảnh tỉnh sâu sắc đối với mỗi người trẻ".
Theo Mai Linh, trải nghiệm này giúp em ý thức rõ hơn trách nhiệm của bản thân, không chỉ trong việc học tập mà còn trong cách lựa chọn lối sống và tự nhắc mình phải sống tỉnh táo trước những cám dỗ, trân trọng tự do và lan tỏa những giá trị tích cực để tránh những câu chuyện đáng tiếc xảy ra.
Ở góc độ đào tạo, Tiến sĩ Lê Văn Quyến, Phó Trưởng Khoa Luật và Khoa học liên ngành, Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại TP Hồ Chí Minh cho biết, nhà trường kỳ vọng chương trình sẽ tạo ra sự chuyển biến rõ rệt ở sinh viên gồm nhận thức, thái độ và hành vi.
Theo đó, sinh viên sẽ nắm vững pháp luật về ma túy và nhận diện được nguy cơ ngay trong môi trường học đường; hình thành ý thức cảnh giác, tinh thần trách nhiệm và chuẩn mực pháp lý; đồng thời chủ động phòng tránh, xử lý các tình huống liên quan đến ma túy và lan tỏa nhận thức pháp luật trong cộng đồng.
Đánh giá về hiệu quả, Tiến sĩ Lê Văn Quyến cho rằng mô hình phiên tòa giả định có nhiều ưu thế so với các hình thức tuyên truyền pháp luật truyền thống. Nếu phương thức truyền thống chủ yếu mang tính một chiều, thiên về cung cấp thông tin, thì phiên tòa giả định tạo môi trường học tập trải nghiệm, cho phép sinh viên trực tiếp tham gia, quan sát và phân tích các tình huống pháp lý. Qua đó, việc tiếp nhận kiến thức được thực hiện đồng thời ở cả lý trí và cảm xúc, góp phần nâng cao khả năng ghi nhớ và tác động rõ hơn đến hành vi.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Lê Văn Quyến cũng cho rằng hiệu quả của mô hình phụ thuộc vào chất lượng tổ chức. Nếu kịch bản thiếu tính thực tiễn, dàn dựng hình thức hoặc chưa bảo đảm chiều sâu pháp lý, hiệu quả giáo dục có thể bị hạn chế. Nếu được xây dựng bài bản, phiên tòa giả định không chỉ là hoạt động ngoại khóa mà có thể trở thành công cụ giáo dục pháp luật hiện đại, góp phần tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức và hành vi của sinh viên.
