Thảo luận về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình tại dự thảo Bộ luật nhận được sự quan tâm thảo luận của các đại biểu.
Báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết, dự thảo luật đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, chỉ giữ lại hình phạt này tại 4 tội gồm: phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
Qua thảo luận, đa số ý kiến tán thành chủ trương này. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu, đại diện cơ quan thẩm tra nhấn mạnh Thường trực Ủy ban tán thành việc tiếp tục thu hẹp tử hình, song đề nghị xem xét hết sức cẩn trọng để không ảnh hưởng bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa tội phạm. Trường hợp còn nhiều ý kiến khác nhau, đề nghị báo cáo cấp có thẩm quyền hoặc xin ý kiến đại biểu Quốc hội.
Cũng tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), các nội dung quan trọng khác đã được tiếp thu, chỉnh lý theo hướng mạch lạc hơn. Về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, dự thảo thống nhất quan điểm không coi pháp nhân thương mại là chủ thể của tội phạm mà chỉ là chủ thể chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi phạm tội của cá nhân được quy kết cho pháp nhân theo điều kiện luật định. Quy định này vừa bảo đảm tính cá thể hóa hình phạt đối với cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi, vừa ngăn chặn việc lợi dụng tư cách pháp nhân để phạm tội.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người có nhiệm vụ chuyên trách thuộc lực lượng vũ trang khi thực hiện đúng, đầy đủ nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự nhưng gây thiệt hại. Về hình phạt tiền và định lượng bằng tiền, cơ quan soạn thảo chọn phương án rà soát từng nhóm tội cụ thể thay vì áp dụng một hệ số tăng duy nhất.
Đáng chú ý, nhằm tăng cường phòng chống tội phạm công nghệ cao, dự thảo đã cấu trúc lại nhóm tội phạm mạng và bổ sung 4 tội danh mới gồm: thu thập trái phép dữ liệu trên đường truyền; giả mạo liên quan đến hệ thống thông tin, phương tiện điện tử; xâm phạm dữ liệu cá nhân; và cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Liên quan đến dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng cho biết, dự thảo Luật quy định việc chuyển giao thẩm quyền điều tra sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an và Bộ Quốc phòng khi không tiếp tục tổ chức Cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát quân sự Trung ương. Dự thảo cũng bổ sung thẩm quyền điều tra đối với các tội phạm khác theo phân công của Bộ trưởng, sửa đổi quy định phân loại tin báo tội phạm và giao nhiệm vụ cho Điều tra viên trung và cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã. Cơ quan thẩm tra đề nghị quy định cụ thể bộ máy điều tra ngay trong luật và làm rõ ranh giới phân công đối với lực lượng Công an cấp xã.
Đối với dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao Nguyễn Huy Tiến cho biết, dự thảo quy định chặt chẽ biện pháp phong tỏa tài khoản, khẳng định chỉ phong tỏa số tiền tương ứng với mức có thể bị phạt tiền, tịch thu hoặc bồi thường thiệt hại nhằm tránh ảnh hưởng quá mức đến hoạt động của tổ chức, cá nhân. Trường hợp không thể phong tỏa tài khoản đối với tài sản số, dự thảo cho phép giao dịch chuyển đổi thành tiền Việt Nam hoặc ngoại tệ để nộp vào tài khoản tạm giữ. Cơ quan thẩm tra lưu ý việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế phải bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người thứ ba ngay tình và không làm đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
