Phiên tòa xét xử Tổng thốngbị lật đổ Mohamed Morsi và 14 bị cáo khác ngày 4/11 đã bị hoãn ngay sau khi mớibắt đầu, do những lời cầu nguyện của các bị cáo gây trở ngại cho quá trình xétxử. Giới phân tích nhận định việc xét xử ông Morsi là một phép thử đối với tiếntrình dân chủ ở Ai Cập.
Nguy cơ phi dân chủ
Trước thời điểm khai cuộc, phiêntòa này đã làm dấy lên không ít lo ngại về nguy cơ bất ổn gia tăng tại Ai Cập, trongbối cảnh tổ chức Anh em Hồi giáo (MB) tuyên bố sẽ chống lại các cuộc đàn áp anninh và trấn áp biểu tình và gây sức ép đối với giới quân đội khôi phục quyềnlực cho ông Morsi.
Đây là lần thứ hai trong vòng2 năm qua, Ai Cập lại có nhà lãnh đạo cao nhất bị lật đổ và bị đưa ra trướcvành móng ngựa và quốc gia Arập rộng lớn này lại có nguy cơ rơi vào chế độ mấtdân chủ. Sau cuộc nổi dậy năm 2011 lật đổ nhà lãnh đạo Hosni Mubarak, đã xuấthiện hy vọng Ai Cập sẽ theo đuổi cải cách dân chủ và từng bước khôi phục nềnkinh tế để phát triển một cách thịnh vượng. Tuy nhiên, cuộc đối đầu giữa MB vàchính phủ do quân đội hậu thuẫn đã gây ra tình trạng bất ổn nghiêm trọng. Phiêntòa xét xử ông Morsi cùng 14 thủ lĩnh của MB nhiều khả năng sẽ tiếp tục gây racác mâu thuẫn sâu sắc giữa hai lực lượng này.
 Sinh viên Ai Cập tuần hành đòi "lật đổ chính quyền quân sự" và phục chức cho Tổng thống bị phế truất Morsi. Ảnh: AFP-TTXVN |
Sau khi ông Mubarak bị lậtđổ, MB đã giành chiến thắng trong cáccuộc bầu cử và đưa ông Morsi lên làm tổngthống. Tuy nhiên, hàng triệu người dân Ai Cập đã ngày càng bất bình với cáchcầm quyền trong suốt một năm sau đó của ông Morsi. Họ đã tràn xuống các đườngphố và biểu tình, kêu gọi nhà lãnh đạo Hồi giáo này từ chức. Giới quân đội AiCập tuyên bố rằng họ phải hành động vì nguyện vọng của người dân và phế truấtông Morsi, đồng thời vạch ra một lộ trình chính trị mà họ khẳng định là sẽ mởđường cho các cuộc bầu cử tự do và công bằng. Tuy nhiên, những cam kết này vẫnkhông thể “trấn an” các đồng minh phương Tây, những người luôn mong muốn canthiệp vào tình hình Ai Cập nói riêng và Trung Đông nói chung.
Theo đuổi con đường nào?
Cựu Tổng thống Morsi có thểsẽ phải đối mặt với án tù chung thân hoặc tử hình nếu có các bằng chứng chứngminh ông có tội. MB đã kêu gọi những người ủng hộ tổ chức các cuộc biểu tìnhquy mô lớn vào ngày 4/11. Tuy nhiên, các cuộc tuần hành đã bị thu hẹp đáng kểdo cuộc trấn áp của lực lượng an ninh. Tổ chức Hồi giáo lâu đời và có nhiều ảnhhưởng nhất tại Ai Cập này đã bị cấm hoạt động và bị kiểm soát ngân sách. Tưlệnh Quân đội là Tướng Abdel Fattah al-Sisi, người lật đổ ông Morsi, nhanhchóng giành được sự ủng hộ của dư luận và hầu hết đều tin rằng nhân vật này sẽ giànhchiến thắng nếu tham gia tranh cử tổng thống. Trong khi đó, Bộ trưởng Nội vụMohamed Ibrahim đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm túc rằng "MB nhất định sẽphải hối hận nếu có các hành động bạo lực".
Các tổ chức nhân quyền chorằng phiên tòa xét xử ông Morsi sẽ cho thấy Ai Cập dự định theo đuổi con đườngdân chủ hay chấp nhận một lần nữa nằm dưới sự kiểm soát của giới quân đội.Hassiba Hadj Sahraoui - Phó Giám đốc phụ trách Chương trình Trung Đông Bắc Phithuộc tổ chức Ân xá Quốc tế (AI) - nhận định: "Phiên tòa sẽ là phép thửđối với giới chức Ai Cập. Họ nên xét xử Morsi tại tòa án và xét xử một cáchcông bằng, cho phép ông ấy có quyền bác bỏ và kháng cáo. Nếu không làm đượcđiều này, dư luận sẽ đặt câu hỏi về các động lực thực sự đằng sau phiêntòa". Bà cũng nhấn mạnh rằng phiên tòa không thể diễn ra nếu thiếu sự cómặt của ông Morsi.
TTK (theo Reuters)
