Mới đây, giới quan sát phát hiện một hệ thống laser do Trung Quốc sản xuất xuất hiện tại sân bay Dubai của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Hệ thống này được lắp trên xe cơ động và có khả năng đánh chặn UAV. Trước đó, UAE đã tiếp nhận hệ thống laser Iron Beam do Israel phát triển, đang tìm mua thêm công nghệ laser từ Mỹ và hợp tác với nhiều đối tác phương Tây để phát triển năng lực riêng.
Không chỉ UAE, nhiều quốc gia Trung Đông khác cũng đang tăng tốc tiếp cận công nghệ laser quân sự. Saudi Arabia đã thử nghiệm các tổ hợp laser chống UAV do Trung Quốc chế tạo, trong khi một số nước khu vực cũng nghiên cứu tích hợp laser vào mạng lưới phòng không tương lai.
Theo các chuyên gia quốc phòng, sự bùng nổ của UAV trên chiến trường là nguyên nhân chính thúc đẩy cuộc đua này. Các loại UAV giá rẻ có thể được sản xuất nhanh với số lượng lớn, trong khi tên lửa đánh chặn truyền thống lại rất đắt đỏ. Trong bối cảnh đó, laser được xem là giải pháp tiết kiệm hơn khi chi phí cho mỗi lần bắn chỉ ở mức vài USD.
Ngoài yếu tố chi phí, công nghệ laser hiện đã đạt bước tiến đáng kể so với trước đây. Các hệ thống mới nhỏ gọn hơn, độ chính xác cao hơn và có thể triển khai linh hoạt trên xe quân sự hoặc tàu chiến. Mỹ, Israel và Trung Quốc hiện được xem là 3 trung tâm phát triển vũ khí laser lớn nhất thế giới.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng laser chưa phải “lá chắn hoàn hảo”. Hiệu quả của loại vũ khí này phụ thuộc nhiều vào điều kiện môi trường như bụi, sương mù, độ ẩm hay nhiệt độ cao. Các tia laser cũng cần duy trì đủ lâu trên mục tiêu để phá hủy UAV, điều không dễ khi đối phương sử dụng thiết bị bay tốc độ cao hoặc tấn công theo đàn.
Một số hệ thống nổi tiếng như Tia Sắt (Iron Beam) của Israel hiện vẫn trong quá trình mở rộng năng lực triển khai thực tế. Các chuyên gia nhận định laser trong tương lai sẽ đóng vai trò bổ sung cho mạng lưới phòng không nhiều tầng, thay vì thay thế hoàn toàn tên lửa truyền thống.
Bên cạnh yếu tố công nghệ, cuộc đua laser còn phản ánh xu hướng tái định hình chiến lược quốc phòng tại Trung Đông. Nhiều nước vùng Vịnh muốn đa dạng hóa nguồn cung vũ khí và giảm phụ thuộc vào một đối tác duy nhất, xây dựng năng lực phòng thủ chủ động hơn trước các nguy cơ an ninh mới.
Sự cạnh tranh giữa Mỹ, Trung Quốc và Israel trong lĩnh vực laser quân sự vì thế được dự báo sẽ tiếp tục tăng tốc trong những năm tới, cùng với sự phát triển ngày càng mạnh của chiến tranh không người lái.
