Tiếng cuốc đất, tiếng cười nói rộn ràng giữa gió rét, những củ gừng vàng ruộm, khoai sâm căng tròn lần lượt hiện ra từ khe đá, mang theo niềm vui vụ mùa và hy vọng đổi thay sinh kế cho người dân vùng cực Bắc.
Trên con đường cheo leo vào các thôn ở xã Lũng Cú, Phó Chủ tịch UBND xã Lũng Cú Ma Doãn Khánh cho biết: Trước đây, sản xuất nông nghiệp của người dân Lũng Cú chủ yếu dựa vào cây ngô và một số cây trồng truyền thống khác. Tuy nhiên, do điều kiện đất đai khô cằn, địa hình dốc, thời tiết khắc nghiệt, các loại cây này cho năng suất thấp, hiệu quả kinh tế không cao, thu nhập của người dân bấp bênh.
Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đã định hướng, vận động bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tập trung phát triển những loại cây phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, có giá trị kinh tế và đầu ra ổn định như gừng và khoai sâm.
Hiện nay, xã trồng hơn 150 ha gừng. Nhờ thời tiết thuận lợi, kỹ thuật canh tác từng bước được cải thiện, gừng sinh trưởng tốt, củ chắc, vỏ vàng đẹp, mùi thơm đặc trưng. Năng suất bình quân đạt 35 - 40 tấn/ha, dự kiến sản lượng toàn xã đạt trên 5.000 tấn. Hiện nay, sản phẩm gừng được thương lái thu mua trực tiếp tại ruộng với giá dao động từ 8.000 - 10.000 đồng/kg, mang lại thu nhập trên 300 triệu đồng/ha. Đây là mức thu nhập cao so với các cây trồng trước đây, giúp nhiều hộ dân có điều kiện tái đầu tư sản xuất và ổn định đời sống.
Không chỉ trồng gừng làm cây chủ lực, nhiều hộ dân tại Lũng Cú đã chủ động trồng thêm khoai sâm trên các diện tích đất kém hiệu quả trước đây nhằm đa dạng hóa cây trồng, giảm rủi ro và tăng thu nhập. Việc kết hợp trồng gừng và khoai sâm đang trở thành mô hình sản xuất được người dân lựa chọn. Khoai sâm là cây trồng phù hợp với điều kiện đất đá Lũng Cú, có thể trồng trên bờ nương, ruộng bậc thang, ít sâu bệnh, chi phí chăm sóc thấp. Hiện toàn xã đã phát triển hàng chục ha khoai sâm, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực.
Gia đình ông Sùng Chá Tủa, thôn Tả Giao Khâu, xã Lũng Cú (Tuyên Quang) là một trong những hộ điển hình. Ông Tủa cho biết: Ngoài diện tích gừng, gia đình ông đã trồng thêm khoai sâm trên các bờ nương, nương đá. "Trước kia trồng ngô hiệu quả thấp, nay trồng gừng cho thu nhập chính, còn khoai sâm tuy mới trồng nhưng dễ chăm sóc, đầu ra thuận lợi, giúp gia đình có thêm nguồn thu," ông Tủa chia sẻ.
Từ kết quả các vụ trước, xã Lũng Cú tiếp tục khảo sát, đánh giá để mở rộng diện tích, định hướng khoai sâm trở thành cây trồng chủ lực trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng thời gian tới. Nhiều hộ nay trồng gừng làm cây chủ lực và phát triển khoai sâm nhằm tạo sinh kế lâu dài bởi cây sinh trưởng tốt, năng suất ổn định, giá bán hợp lý và dễ tiêu thụ.
Cùng với đó, địa phương chú trọng hướng dẫn kỹ thuật, kết nối tiêu thụ sản phẩm. Người dân yên tâm mở rộng diện tích nhờ có các đầu mối thu mua, bao tiêu với giá ổn định; đồng thời hỗ trợ một phần giống, nhất là đối với khoai sâm.
Theo ông Lù Văn Mong, thôn Ma Lé, xã Lũng Cú (Tuyên Quang), đầu mối thu mua tại địa phương, gừng và khoai sâm Lũng Cú có chất lượng tốt, thị trường tiêu thụ thuận lợi, song việc bao tiêu cần gắn với tìm kiếm thị trường bền vững để tránh tình trạng được mùa mất giá, tạo niềm tin cho bà con.
Việc kết hợp trồng gừng làm cây chủ lực trước mắt với mở rộng diện tích khoai sâm theo hướng hàng hóa đang tạo ra hướng đi phù hợp cho nông nghiệp Lũng Cú. Mô hình này không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống mà còn tạo nền tảng phát triển kinh tế bền vững, phù hợp với điều kiện khí hậu khắc nghiệt của cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang). Qua đó, góp phần giảm nghèo và nâng cao đời sống cho đồng bào các dân tộc vùng biên giới…
