Nâng cấp chuỗi giá trị doanh nghiệp
Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định kinh tế tư nhân (KTTN) là "động lực quan trọng nhất" và là “lực lượng tiên phong” công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Việt Nam hiện có hơn một triệu doanh nghiệp và khoảng 5 triệu hộ đang hoạt động, khu vực KTTN đóng góp khoảng 50% GDP, tạo ra phần lớn việc làm cho xã hội, trong đó nhiều tập đoàn kinh tế tư nhân đã khẳng định vị trí tại thị trường trong nước, bắt đầu mở rộng ra thế giới.
Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Việt Nam hiện có 76 công ty nằm trong Top 500 Đông Nam Á. Về công nghiệp chế tạo, Thaco đã xây dựng hệ sinh thái sản xuất ô tô và cơ khí lớn; VinFast trở thành nhà sản xuất ô tô điện đầu tiên của Việt Nam niêm yết trên Nasdaq và bán xe ở nhiều thị trường quốc tế; Hòa Phát vươn lên thành nhà sản xuất thép hàng đầu Đông Nam Á.
Hay FPT đã trở thành một trong những doanh nghiệp công nghệ thông tin lớn của khu vực về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn. Trong lĩnh vực tiêu dùng, Vinamilk, Masan… đã khẳng định thương hiệu cạnh tranh khu vực; Vingroup, Sun Group, BRG… là những thương hiệu hàng đầu về hạ tầng, bất động sản, góp phần thay đổi diện mạo nhiều vùng kinh tế.
Ông Lê Khắc Hiệp, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup cho biết, thay vì đi theo con đường lắp ráp, VinFast lựa chọn xây dựng tổ hợp sản xuất tự động hóa cao ngay từ đầu với đầy đủ các công đoạn từ nghiên cứu phát triển tới dập, hàn, sơn, sản xuất động cơ và từng bước làm chủ các công nghệ lõi. Đây là nền tảng để chuyển dịch từ "sản xuất phụ thuộc" sang "sản xuất tự chủ". Đặc biệt, VinFast định vị như một hạt nhân trong chuỗi sản xuất, đóng vai trò kết nối và dẫn dắt mạng lưới các nhà cung cấp, tái cấu trúc ngành ô tô Việt Nam theo hướng hình thành chuỗi liên kết kinh tế nội địa.
“Năm 2025, VinFast đã bàn giao hơn 175.000 xe tại Việt Nam, giữ vững vị trí thương hiệu ô tô số một tại thị trường trong nước, tạo tiền đề cho hiệu quả đầu tư của chuỗi công nghiệp hỗ trợ. Năm 2025, tỷ lệ nội địa hóa xe điện cùa tập đoàn đã đạt khoảng 60% và hướng tới mục tiêu 80% khi “cell pin” được sản xuất tại Việt Nam vào năm 2026. Việc làm chủ các công nghệ lõi giúp doanh nghiệp kiểm soát chuỗi giá trị, giảm phụ thuộc vào bên ngoài, mở ra không gian cho các doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn. Khi doanh nghiệp đầu chuỗi như VinFast nắm giữ công nghệ lõi, toàn bộ hệ sinh thái phía sau sẽ có cơ hội phát triển theo, tạo ra hiệu ứng lan tỏa như mà nhiều quốc gia công nghiệp đã từng trải qua”, ông Lê Khắc Hiệp chia sẻ.
Còn ông Nguyễn Duy Hưng, Thành viên HĐQT Tân Hiệp Phát cho rằng, việc xây dựng các doanh nghiệp lớn để dẫn dắt không chỉ nhằm mục tiêu tăng trưởng hay tạo giá trị gia tăng, quan trọng hơn là tạo sức mạnh nội lực cho doanh nghiệp Việt, nâng cao tính tự lực, tự cường và tự chủ của nền kinh tế. Với Tân Hiệp Phát, hệ sinh thái được trải dài từ nông dân trồng trà, đơn vị thu mua nguyên liệu, nhà cung cấp, logistics cho đến xây dựng nhà máy. Ngoài phần thiết bị công nghệ phải nhập khẩu, trung bình khoảng 60 - 70% doanh thu được chi tiêu trong nước, qua đó tạo việc làm cho khoảng 3.500 - 4.000 lao động trực tiếp.
“Tân Hiệp Phát muốn nông dân, nhà cung ứng hay nhà phân phối đều liên kết, gắn bó lâu dài, doanh nghiệp phải phân bổ giá trị gia tăng hợp lý, bảo đảm nguyên tắc (thắng - thắng) và giữ sự trung thành với đối tác, đảm bảo kết nối được các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng và lợi ích cốt lõi”, ông Nguyễn Duy Hưng chia sẻ…
Giữ vai trò dẫn dắt
Ông Đậu Anh Tuấn nhận định, trong 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam, hơn 50% doanh thu đến từ tài chính và bất động sản, trong khi nhóm chế tạo thấp hơn 10%. Điều này tồn tại nghịch lý, doanh nghiệp đông nhưng chưa mạnh, năng động nhưng chưa sâu, đóng góp lớn nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu còn khiêm tốn.
Bên cạnh đó, cơ cấu ngành nghề mất cân đối giữa các lĩnh vực tài chính, bất động sản, công nghiệp chế biến, chế tạo… Gần 97% doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phần lớn có quy mô dưới 10 lao động và có còn khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể.
Theo khuyến nghị của đại diện VCCI, để các tập đoàn tư nhân lớn mạnh cần đóng vai trò dẫn dắt, cần chuyển dịch mạnh từ các lĩnh vực như bất động sản, tài chính sang sản xuất và công nghệ; đẩy mạnh đầu tư vào R&D (nghiên cứu, phát triển) và đổi mới sáng tạo.
Mặt khác, các tập đoàn kinh tế tư nhân cũng cần xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ; phát triển thị trường vốn theo chiều sâu; nâng cao năng lực quản trị, chuyên nghiệp hóa hoạt động, thúc đẩy chiến lược quốc tế hóa; tiến tới giảm phụ thuộc vào FDI và kiểm soát rủi ro từ mô hình tăng trưởng đa ngành thiếu chiều sâu…
