Phát huy sức mạnh lòng dân, tạo động lực phát triển đất nước

Trong giai đoạn phát triển mới, đổi mới công tác dân vận bắt đầu từ việc lấy Nhân dân làm trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo, qua đó củng cố niềm tin, tạo đồng thuận và khơi dậy nguồn lực trong Nhân dân cho mục tiêu phát triển đất nước.

Công tác dân vận - nền tảng tạo nên sức mạnh của Đảng

Ngày 15/10/1949, trên báo Sự thật, Chủ tịch Hồ Chí Minh đăng bài viết “Dân vận”, đặt ra những vấn đề căn bản về vị trí, vai trò, nội dung và phương pháp tiến hành công tác dân vận. Người khẳng định: “Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”. Lời căn dặn ngắn gọn, hàm súc ấy đã trở thành phương châm hành động, đồng thời là thước đo hiệu quả công tác vận động quần chúng của Đảng. Năm 1999, Bộ Chính trị quyết định lấy ngày 15/10/1930 làm Ngày truyền thống công tác Dân vận của Đảng.

Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, sức mạnh của Nhân dân luôn là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện những mục tiêu lớn của đất nước. Ngay từ khi Đảng ra đời, việc tuyên truyền, giác ngộ, tổ chức và tập hợp quần chúng đã trở thành nhiệm vụ quan trọng, gắn với quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 cho thấy khi đường lối cách mạng đáp ứng nguyện vọng của đông đảo quần chúng, khi Nhân dân được giác ngộ và tổ chức, sức mạnh xã hội có thể chuyển hóa thành lực lượng to lớn làm thay đổi vận mệnh đất nước.

Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, công tác dân vận góp phần khơi dậy lòng yêu nước, ý chí độc lập, tự chủ và tinh thần đoàn kết của toàn dân tộc. Nhờ đó, hàng triệu người dân đã hăng hái tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, duy trì sản xuất, bảo đảm hậu cần, vận chuyển lương thực, vũ khí, chăm lo thương binh, gia đình liệt sĩ. Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, Đại thắng mùa Xuân năm 1975 là những dấu mốc lịch sử gắn liền với đường lối đúng đắn của Đảng, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và sự đồng lòng của các tầng lớp Nhân dân.

Sau ngày đất nước thống nhất, công tác dân vận tiếp tục được khẳng định là bộ phận không thể tách rời của công tác xây dựng Đảng. Bước vào thời kỳ đổi mới, Đảng ta không ngừng đổi mới nội dung, phương thức dân vận, hướng mạnh về cơ sở, gắn công tác dân vận với nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng-an ninh, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Các văn bản quan trọng như Quyết định số 290-QĐ/TW (2010) của Bộ Chính trị khóa X về “Quy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị”, Nghị quyết số 25-NQ/TW (2013) về “Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới” hay Quyết định số 23-QĐ/TW ngày 30/7/2021 của Bộ Chính trị về Quy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị đã tạo hành lang chính trị và pháp lý vững chắc để phát huy vai trò của Nhân dân trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào thi đua “Dân vận khéo” được triển khai sâu rộng trên mọi lĩnh vực. Giai đoạn 2021-2025, cả nước có hàng chục nghìn mô hình “Dân vận khéo” hiệu quả, lan tỏa tinh thần “việc dân vận là việc chung của toàn Đảng, toàn dân”. Nhiều địa phương đã gắn dân vận với phát triển kinh tế, giảm nghèo đa chiều, xây dựng nông thôn mới, chỉnh trang đô thị, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường… Ở nhiều tỉnh, thành phố, công tác “dân vận chính quyền” được đẩy mạnh theo hướng gần dân, trọng dân, dựa vào dân. Hệ thống chính quyền các cấp tăng cường đối thoại, tiếp nhận và giải quyết kịp thời kiến nghị của Nhân dân; chú trọng công khai, minh bạch trong quản lý, điều hành, tạo niềm tin và sự đồng thuận xã hội.

Đặc biệt, trong bối cảnh mới, nhiều cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội đã đổi mới nội dung, phương thức dân vận phù hợp với đặc điểm của kỷ nguyên số. Nhiều mô hình mới, như “Chuyển đổi số-vì Nhân dân phục vụ” được nhân rộng, góp phần hiện thực hóa phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Công tác dân vận đã đóng góp trực tiếp vào việc xóa nhà tạm, giảm nghèo bền vững, chăm lo an sinh xã hội, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tôn giáo, cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ và hiệu quả của công tác dân vận trong thời kỳ đổi mới.

Đổi mới công tác dân vận, lấy sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo

Bước vào kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, hùng cường của dân tộc, đất nước đứng trước những thời cơ lớn đan xen với nhiều khó khăn, thách thức mới. Quá trình chuyển đổi số, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế sâu rộng, đổi mới mô hình quản trị quốc gia và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng đang tác động sâu sắc đến đời sống xã hội và nhận thức của Nhân dân. Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác dân vận của Đảng cả về tư duy, nội dung, phương thức và tổ chức thực hiện.

Một dấu mốc đáng chú ý trong năm 2026 là việc tiếp tục kiện toàn tổ chức, phân định chức năng, nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận. Ngày 31/7/2026, Bộ Chính trị ban hành Quyết định số 209-QĐ/TW về việc đổi tên Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương thành Ban Tuyên giáo Trung ương, đồng thời chuyển chức năng, nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận sang Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương. Quyết định có hiệu lực từ ngày 1/8/2026.

Theo đồng chí Nguyễn Quang Đức, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương: việc Trung ương chuyển chức năng, nhiệm vụ tham mưu chiến lược về công tác dân vận sang Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương không đơn thuần là điều chỉnh đầu mối tổ chức. Đây là bước đổi mới phương thức lãnh đạo, tạo sự gắn kết chặt chẽ hơn, hiệu quả hơn giữa tham mưu chiến lược của công tác dân vận với hoạt động thực tiễn của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội; phát huy lợi thế của hệ thống gần dân, sát dân để kịp thời nắm bắt tình hình, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, tham mưu cho Đảng những chủ trương, giải pháp phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Trong giai đoạn mới, để công tác dân vận phát huy thực chất quyền làm chủ và vai trò chủ thể của Nhân dân trong tham gia xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, dân vận không chỉ là tuyên truyền, tập hợp, vận động Nhân dân, mà còn phải bảo đảm mọi chủ trương, chính sách và hoạt động của bộ máy thực sự xuất phát từ lợi ích của Nhân dân, phục vụ Nhân dân và chịu sự giám sát của Nhân dân.

Tại phiên bế mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, ngày 08/10/2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Lắng nghe phải đi liền với trả lời, giải quyết; vấn đề chưa thể tiếp thu thì phải giải thích rõ”. Đồng chí cũng yêu cầu cấp ủy tự kiểm tra từ phản ánh của Nhân dân, bảo vệ người góp ý ngay thẳng và kiểm tra việc thực hiện cam kết với Nhân dân. Đây là yêu cầu rất cụ thể đối với việc đổi mới phương thức lãnh đạo, xây dựng, chỉnh đốn Đảng và phát huy dân chủ: không chỉ để Nhân dân nói lên tiếng nói của mình, mà còn phải có trách nhiệm tiếp thu, phản hồi và chịu sự giám sát về kết quả giải quyết.

Đồng chí Nguyễn Quang Đức nhấn mạnh rằng, thước đo quan trọng của công tác dân vận không phải là số cuộc vận động hay đối thoại, mà là quyền làm chủ của Nhân dân được bảo đảm đến đâu, các nguyện vọng hợp pháp, chính đáng được giải quyết như thế nào, trí tuệ và sức sáng tạo của Nhân dân được khơi dậy ra sao. Khi Nhân dân thực sự được biết, được bàn, được tham gia, được giám sát và được thụ hưởng công bằng thành quả phát triển, mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân sẽ càng bền chặt, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ tiếp tục được phát huy mạnh mẽ.