Một trong những định hướng chiến lược của tỉnh là tập trung hoàn thiện quy hoạch hệ thống cửa khẩu và hạ tầng các khu kinh tế cửa khẩu, tạo nền tảng mở rộng không gian hợp tác, tăng cường kết nối kinh tế khu vực.
Khai thác lợi thế hệ thống cửa khẩu, hoàn thiện hạ tầng biên giới
Tây Ninh có vị trí địa kinh tế - chính trị đặc biệt quan trọng trong vùng Đông Nam Bộ, nằm trên trục hành lang kinh tế Đông - Tây, là cửa ngõ kết nối vùng kinh tế phía Nam với Vương quốc Campuchia. Với đường biên giới dài, tiếp giáp 3 tỉnh của Campuchia, Tây Ninh có 19 xã biên giới và hệ thống cửa khẩu gồm 4 cửa khẩu quốc tế: Mộc Bài, Xa Mát, Tân Nam, Bình Hiệp; 4 cửa khẩu chính: Mỹ Quý Tây, Phước Tân, Chàng Riệc, Kà Tum và 13 cửa khẩu phụ cùng nhiều đường mòn, lối mở.
Đặc biệt, tỉnh hiện có 3 khu kinh tế cửa khẩu gồm: Long An, Mộc Bài, Xa Mát cùng 1 cảng quốc tế Long An. Đây là những lợi thế quan trọng để Tây Ninh phát triển hoạt động giao thương, tăng cường kết nối kinh tế với Campuchia và các địa phương trong khu vực.
Theo UBND tỉnh Tây Ninh, cùng với tiềm năng phát triển kinh tế biên mậu, tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội tại các xã biên giới cơ bản ổn định; không xảy ra các vụ việc gây điểm nóng, không có tình trạng xâm canh, xâm cư, lấn chiếm biên giới. Đây là điều kiện thuận lợi để tỉnh triển khai các định hướng phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.
Nhằm khai thác hiệu quả những lợi thế trên, Tây Ninh đang tập trung hoàn thiện các quy hoạch xây dựng tại khu vực cửa khẩu, tạo cơ sở pháp lý và định hướng không gian phát triển hạ tầng.; trong đó, Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đến năm 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1126/QĐ-TTg ngày 11/6/2025. Trên cơ sở đó, Quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2.000 khu vực cửa khẩu quốc tế Mộc Bài được phê duyệt tại Quyết định số 332/QĐ-BQLKKT ngày 25/9/2026.
Hiện nay, tỉnh đang xem xét phê duyệt hồ sơ Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 dự án thành phần 2 về nâng cấp, mở rộng Trạm Kiểm soát liên hợp cửa khẩu Mộc Bài và cải tạo cảnh quan khu vực Cột mốc 171. Các quy hoạch này nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển khu vực cửa khẩu, làm cơ sở tổ chức đầu tư hạ tầng, khai thác hiệu quả tiềm năng của Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài.
Đối với Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát, nhiệm vụ điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 238/QĐ-TTg ngày 5/2/2026. Hiện tỉnh đang khẩn trương triển khai lập, thẩm định và trình phê duyệt đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung, làm cơ sở tổ chức lập, điều chỉnh các quy hoạch xây dựng có liên quan và triển khai các dự án đầu tư phát triển hạ tầng khu vực cửa khẩu.
Cùng với đó, tỉnh đang chuẩn bị các điều kiện cần thiết để khởi công Dự án Nâng cấp, mở rộng cầu, đường kết nối cặp Cửa khẩu quốc tế Tân Nam - Meun Chey do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông tỉnh Tây Ninh làm chủ đầu tư.
Theo ông Đặng Xuân Trường, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông tỉnh Tây Ninh, dự án có tổng chiều dài 313 m, trong đó phần cầu dài 73,95 m, được thiết kế mở rộng đồng bộ về hai phía cầu hiện hữu, với tổng mức đầu tư 186,3 tỷ đồng từ nguồn ngân sách. Dự kiến khởi công vào cuối tháng 11/2026 và hoàn thành năm 2029, dự án được kỳ vọng góp phần tăng cường kết nối giao thông, thúc đẩy giao thương, hợp tác và củng cố quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Campuchia.
Định hình không gian kinh tế biên giới, tăng cường kết nối khu vực
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Trương Thanh Liêm, Quy hoạch tỉnh Tây Ninh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định những định hướng quan trọng nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế kinh tế biên giới, tăng cường kết nối vùng và mở rộng giao thương quốc tế.
Theo mục tiêu tổng quát, đến năm 2030, Tây Ninh phấn đấu trở thành tỉnh phát triển năng động, xanh và bền vững; là nơi đáng đến và đáng sống ở phía Nam, có nền kinh tế phát triển mạnh mẽ, trở thành trung tâm kết nối chiến lược giữa vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời là đầu mối giao thương chiến lược với Campuchia.
Đến năm 2050, tỉnh phấn đấu trở thành địa phương công nghiệp - dịch vụ phát triển, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị và mạng lưới kinh tế khu vực Đông Nam Á; có nền công nghiệp hiện đại, thông minh, sinh thái; du lịch, thương mại phát triển mạnh; nông nghiệp hiện đại, thông minh và bền vững, bảo đảm an ninh lương thực, cung cấp nguồn nguyên liệu chất lượng cao cho chế biến, xuất khẩu, đồng thời trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, phương án tổ chức không gian các hoạt động kinh tế - xã hội của tỉnh được định hướng theo mô hình 3 vùng kinh tế - xã hội, 3 trung tâm, 6 hành lang kinh tế, 3 trục động lực và 1 vành đai biên giới. Mô hình này nhằm bảo đảm phát triển cân bằng, bền vững, tăng cường liên kết và phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của từng khu vực.
Trong 3 vùng kinh tế - xã hội, tỉnh định hướng phát triển vùng kinh tế cửa khẩu gắn với nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ và du lịch sinh thái. Không gian phát triển này gắn với tuyến cao tốc 02, vùng Đồng Tháp Mười và khu vực biên giới phía Tây.
Đối với 6 hành lang kinh tế, có 2 hành lang gắn với phát triển kinh tế biên giới. Trong đó, hành lang kinh tế số 2 kết nối với cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài, cao tốc Gò Dầu - Xa Mát, Quốc lộ 22 và Quốc lộ 22B. Hành lang kinh tế số 4 gắn với đường động lực, bao gồm đường bộ và đường sắt, từ Bàu Bàng kết nối đến cửa khẩu Mộc Bài; là một phần của hành lang Xuyên Á - Mộc Bài, kết nối tuyến Cái Mép - Bàu Bàng - Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và khu vực Đông Nam Á.
Trong 3 trục động lực, tỉnh xác định 2 trục gắn với phát triển kinh tế biên giới. Trục động lực số 5A gắn với Quốc lộ N1, đường tuần tra biên giới, liên kết Đông - Tây với vùng Đồng Tháp Mười và Khu kinh tế cửa khẩu Long An. Trục động lực số 5B gắn với tuyến đường Tân An - Bình Hiệp và Quốc lộ 62, kết nối Khu kinh tế cửa khẩu Bình Hiệp với trung tâm phường Long An.
Theo UBND tỉnh Tây Ninh, Quy hoạch cửa khẩu trên tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Campuchia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng phê duyệt đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, định hướng rõ ràng cho tỉnh trong tổ chức triển khai đầu tư, xây dựng và phát triển hệ thống cửa khẩu trên tuyến biên giới.
Bên cạnh đó, các quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát được phê duyệt đã tạo cơ sở cụ thể hóa định hướng phát triển không gian, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng cửa khẩu; đồng thời là căn cứ để thu hút đầu tư, phát triển thương mại, dịch vụ, logistics và đô thị khu vực biên giới.
Đồng thời, công tác phối hợp giữa các đơn vị, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương trong quản lý, đầu tư, khai thác và tổ chức hoạt động tại các cửa khẩu từng bước được tăng cường, tạo sự thống nhất trong triển khai thực hiện quy hoạch. Nhận thức của người dân và doanh nghiệp về vai trò, lợi ích của phát triển kinh tế cửa khẩu ngày càng được nâng cao, tạo thuận lợi cho công tác tuyên truyền, vận động và tổ chức thực hiện.
Với những định hướng quy hoạch và nhiệm vụ đang được triển khai, Tây Ninh từng bước hoàn thiện hệ thống cửa khẩu, hạ tầng các khu kinh tế biên giới và không gian kết nối vùng. Đây là cơ sở quan trọng để tỉnh phát huy lợi thế địa kinh tế, thúc đẩy kinh tế biên mậu, tăng cường hợp tác với Campuchia và mở rộng liên kết với mạng lưới kinh tế khu vực Đông Nam Á.
