Kết quả này thách thức quan điểm lâu nay cho rằng tầng đỉnh chuỗi thức ăn biển thời tiền sử chỉ do các loài có xương sống như cá mập và bò sát biển lớn chi phối.
Theo phóng viên TTXVN tại Pretoria, loài được nhắc đến trong nghiên cứu có tên là Nanaimoteuthis haggarti, được ước tính có tổng chiều dài gần 20m, tương đương hoặc thậm chí lớn hơn một số loài bò sát biển lớn cùng thời.
Các nhà khoa học cho rằng với cơ thể lớn, các xúc tu khỏe và bộ hàm mạnh, loài này có thể đã cạnh tranh trực tiếp với cá mập và các động vật săn mồi biển khác trong cùng hệ sinh thái.
Do bạch tuộc là động vật thân mềm nên giới nghiên cứu từ lâu gặp nhiều khó khăn trong việc truy tìm dấu vết tiến hóa của chúng qua hóa thạch. Để giải bài toán này, nhóm nghiên cứu do Đại học Hokkaido dẫn đầu đã tập trung phân tích các hóa thạch hàm được bảo tồn đặc biệt tốt, thu thập từ Nhật Bản và đảo Vancouver của Canada, kết hợp kỹ thuật mài cắt độ phân giải cao với mô hình trí tuệ nhân tạo (AI).
Các dấu vết mòn, sứt, nứt và đánh bóng trên hóa thạch hàm cho thấy loài bạch tuộc cổ đại có lực cắn rất mạnh và thường xuyên nghiền nát con mồi vỏ cứng. Nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận mức độ mòn không đối xứng giữa hai bên hàm, gợi ý khả năng tồn tại hành vi thiên lệch một bên khi ăn mồi, một dấu hiệu thường liên quan đến chức năng thần kinh phát triển cao ở động vật hiện đại.
Phát hiện mới còn giúp đẩy lùi mốc xuất hiện sớm nhất đã biết của nhóm bạch tuộc có vây thêm khoảng 15 triệu năm, đồng thời lùi mốc lịch sử tiến hóa rộng hơn của bạch tuộc thêm khoảng 5 triệu năm.
Công trình được công bố trên tạp chí Science, mở ra khả năng sử dụng các kỹ thuật số kết hợp AI để tiếp tục khai phá những hóa thạch ẩn trong đá và tái dựng đầy đủ hơn các hệ sinh thái cổ đại.
