Đường hầm được đục xuyên qua lớp đá tự nhiên với chiều dài khoảng 50m. Công trình được tìm thấy khi các nhà khảo cổ tiến hành khai quật trước dự án xây dựng khu dân cư mới do Cơ quan Đất đai Israel thúc đẩy ở phía Bắc Ramat Rachel.
Tiến sĩ Sivan Mizrahi và Zinovi Matskevich - hai Giám đốc khai quật của IAA - cho biết, nhóm nghiên cứu ban đầu chỉ phát hiện một hốc sụt tự nhiên giữa khu vực đá lộ thiên. Tuy nhiên, khi tiếp tục khai quật, họ kinh ngạc nhận ra hốc đá này dẫn vào một đường hầm dài. Một số đoạn hiện vẫn bị sập nên công trình chưa hé lộ toàn bộ bí mật.
Lối vào khu phức hợp nằm dưới lòng đất thông qua một cầu thang dẫn xuống cửa mở được đục thẳng vào đá. Bên trong, đường hầm chứa đầy các lớp đất tích tụ suốt hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm.
Các cuộc khai quật tại nhiều điểm cho thấy đường hầm cao tới 5m và rộng khoảng 3m. Theo các nhà khảo cổ, kỹ thuật đục đá được thực hiện rất công phu, chứng tỏ những người xây dựng đã đầu tư nguồn lực lớn cùng sự tính toán cẩn thận để hoàn thành công trình.
Tuy nhiên, mục đích thực sự của đường hầm vẫn là điều bí ẩn. Ban đầu, giới nghiên cứu cho rằng đây có thể là hệ thống dẫn nước cổ đại nhằm tiếp cận nguồn nước ngầm. Giả thuyết này nhanh chóng bị bác bỏ vì tường hầm không có lớp trát chống thấm và khu vực này không tồn tại mạch nước ngầm tự nhiên.
Một giả thuyết khác cho rằng đây có thể là cơ sở sản xuất hoặc nông nghiệp ngầm, nhưng quy mô quá lớn và thiếu các công trình tương tự xung quanh khiến khả năng này không thuyết phục.
Hiện nay, các nhà khảo cổ nghiêng về nhận định đường hầm được đào để khai thác lớp đá phấn dùng trong xây dựng hoặc sản xuất vôi. Bằng chứng hỗ trợ giả thuyết này là một trục thông gió được đục trên trần hầm, cùng các mảnh vụn khai thác đá tìm thấy dưới nền. Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh mọi kết luận vẫn chỉ mang tính suy đoán.
Điều khiến các nhà nghiên cứu bối rối hơn cả là họ chưa tìm thấy bất kỳ hiện vật nào giúp xác định niên đại của đường hầm. Công trình nằm cách không xa hai địa điểm khảo cổ quan trọng: một công trình công cộng từ thời kỳ Đền thờ Thứ nhất ở khu Arnona và Tel Ramat Rachel – nơi từng có dấu tích cư trú từ thời đại đồ sắt cho đến thời kỳ Hồi giáo.
Theo giới chức Israel, phát hiện này sẽ được tích hợp vào công viên khảo cổ trong khu dân cư mới, tạo nên sự kết hợp giữa phát triển đô thị hiện đại và bảo tồn di sản lịch sử lâu đời của Jerusalem.
