Thị trấn Orania, được thành lập năm 1991, trong những ngày tháng "giãy chết" của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc (apácthai) ở Nam Phi. Nằm trong vùng dân cư thưa thớt Karoo, nơi đây chỉ có người Africaner (người da trắng gốc Hà Lan) sinh sống. Những người Africaner này là hậu duệ của thế hệ người Hà Lan di cư từ năm 1952, hiện chỉ chiếm 6% dân số “đất nước Cầu vồng”, nhưng lại chiếm 100% dân số Orania.
 Một buổi sinh hoạt cộng đồng của cư dân Orania. Ảnh Internet. |
Trong lịch sử, chính người Africaner đã làm nên bộ khung của Đảng Quốc gia Nam Phi, đảng ủng hộ chính sách phân biệt chủng tộc. Tuy nhiên, theo lời cư dân trong thị trấn thì họ không theo chủ nghĩa kì thị chủng tộc. Họ lập luận rằng việc duy trì Orania là cách tốt nhất để bảo tồn văn hóa, ngôn ngữ Africaner đồng thời tạo ra một vùng an toàn giữa những khu vực nạn tội phạm hoành hành xung quanh.
Theo Kobus Jonck, một cư dân của Orania, thì người dân cảm thấy an toàn khi ở đây. Tất cả mọi người trong thị trấn đều không phải khóa cửa xe ban đêm, thậm chí cũng không bao giờ phải khóa cửa khi ra khỏi nhà.
Thị trấn Orania được xây dựng trên một vùng đất rộng 8.000 hecta, dọc con sông Orange, thuộc tỉnh Northern Cape xinh đẹp, hoang vắng. Ở đây không có những tòa nhà cao tầng hay nhà máy, còn trẻ em thì thường chạy chân trần từ nhà này sang nhà khác.
Carel Boshoff IV, con trai của Carel Boshoff III, nhà sáng lập quá cố của Orania, cho biết những người muốn đến nhập cư tại đây sẽ phải qua một quy trình phỏng vấn để đảm bảo rằng người đó hiểu được ý nghĩa thực sự của thị trấn.
Những người lãnh đạo tại đây có tham vọng biến Orania thành một khu vực tự trị dành riêng cho người thiểu số Africaner, đến nay đã được 3 triệu người. Với khẩu hiệu "làm việc cho tự do", cư dân tại đây được khuyến khích lối sống tự cung, tự cấp. Đa số họ là nông dân hoặc thương nhân. Theo Thị trưởng Harry Theron, cũng giống các thị trấn khác, Orania được quản lí bởi một hội đồng được bầu cử hàng năm. Thị trấn có cửa hàng, trường học, cờ và đồng tiền riêng, đồng Ora, được định giá theo đồng Rand. Tuy nhiên, người da đen không được chào đón ở đây.
Ở lối vào thị trấn, bức tượng Hendrik Verwoerd, biểu tượng của chủ nghĩa apácthai, vẫn được dựng sừng sững. Lá cờ của thị trấn, gồm 3 màu xanh, trắng và vàng giống như cờ của chủ nghĩa apácthai cũ, được treo khắp nơi. Một điều khá mỉa mai là sự tồn tại của Orania được bảo vệ bởi điều 235 Hiến pháp Nam Phi, đảm bảo quyền tự quyết của thị trấn. Bản Hiến pháp này được thông qua sau khi chủ nghĩa apácthai đã bị tiêu diệt.
Tuy nhiên, ẩn bên dưới tình trạng tưởng như an toàn này, một số cư dân vẫn lo lắng có một ngày người da đen sẽ chống lại họ. Và chắc hẳn, Orania không phải là mô hình mong muốn của cố Tổng thống Nelson Mandela dành cho đất nước Nam Phi mới.
Lê Hoàng (Theo AFP)
