Thường thì mỗi học sinh đến trường chỉ cần 1 bộ sách giáo khoa cho cả năm học là đủ. Ngoài ra là vở, bút chì, bút mực, thước kẻ… Về lý thuyết là vậy, nhưng chưa từng có bậc phụ huynh nào không phải đầu tư từ 700.000 đồng - 1 triệu đồng cho việc chuẩn bị sách vở, đồ dùng học tập cho con vào năm học mới.
Trăm thứ sách để chọn
Nhà sách Lý Thường Kiệt (Hà Nội) những ngày này đông nghẹt, dù là buổi trưa nhưng các cô thu ngân vẫn không ngơi tay. Bởi có bậc phụ huynh nào không phải có hành trình, hoặc một mình, hoặc cùng con, lên đây để chọn mua sách, vở!
Tất nhiên, đông đúc nhất vẫn là khu bán sách giáo khoa. Cấp tiểu học có, cấp trung học phổ thông có, cấp trung học cơ sở có, tất cả đã được phân định rõ ràng. Từng cấp riêng, từng khối lớp riêng. Thậm chí, các bộ sách giáo khoa cũng được đóng gói từng bộ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, với giá niêm yết chính xác của từng cuốn, cũng như giá tổng của cả bộ sách.
Nếu chỉ nhìn vào giá mỗi bộ sách, thì thấy khoản chi này của các bố, các mẹ là “nhẹ thật nhỉ”, bởi bộ sách giáo khoa cho lớp 5, gồm tới 20 cuốn các loại, mà cũng chỉ có giá là 146.900 đồng. Còn sách cho khối cấp II cũng là khoảng hơn 200.000 đồng/bộ. Và cấp 3 thì nhỉnh thêm chút nữa. “Giá một bộ sách là như vậy, tuy nhiên đó có phải là tất cả sách giáo khoa con cần cho năm học đâu, vì ngoài ra còn phải mua thêm 1 bộ lắp ghép mô hình kỹ thuật giá 51.000 đồng, 1 bộ dụng cụ vật liệu cắt, khâu, thêu giá 58.000 đồng. Rồi tiền mua giấy bọc sách khoảng 20.000 đồng nữa. Tóm lại là cũng lên tới hơn 300.000 đồng cho bộ sách giáo khoa. Mà đó cũng mới chỉ là bộ sách “cơ bản” nhất thôi đó”- chị Thục Anh, phụ huynh bé Thục Lê, lớp 5 trường Thực nghiệm (Hà Nội), cho biết.
Cũng chung tâm trạng này, nhưng chị Mỹ Hà, phụ huynh cháu Thu Hương, trường tiểu học Hồng Hà (Hà Nội) còn … “trăn trở” hơn. Bởi là người rất “cẩn thận” trong việc chăm lo cho con học hành, nên khi vào tới nhà sách, thì chị bị “ngốt” luôn bởi hệ thống các loại sách tham khảo. Và, thay vì mức 300.000 đồng như chị Thục Anh, chị Mỹ Hà đã có một danh sách dài đủ các loại sách tham khảo, với số tiền lên tới 300.000 đồng nữa, tổng cộng thành 600.000 đồng đã được chi chỉ riêng cho sách giáo khoa.
Cũng cảm thông được cho chị Mỹ Hà khi ngắm dằng dặc những loại sách, với tên gọi khiến phụ huynh thấy cần thiết như “Làm thế nào để học tốt…”, “Giúp con học tốt hơn môn…”. Dù trên thực tế, với kinh nghiệm của rất nhiều bậc phụ huynh, thì những cuốn sách này hầu như các con rất ít đụng đến.
“Theo tôi, dù đã có những khuyến cáo là không khuyến khích mua sách tham khảo, nhưng bản thân những nhà sách, đặc biệt những nhà sách chính thống kiểu như Công ty TNHH một thành viên Sách - Thiết bị và xây dựng trường học Hà Nội, cũng nên lựa chọn để trưng bày và bán những cuốn sách tham khảo thực sự cần thiết; chứ đừng để tình trạng tràn lan như hiện nay, khiến các bậc phụ huynh hoang mang và khó có định hướng”- một phụ huynh đang chọn mua sách ở cửa hàng của Công ty TNHH một thành viên Sách - Thiết bị và xây dựng trường học Hà Nội, cho biết.
Đồ dùng học tập... theo quy định
Khi con mới vào lớp 1 trường Nguyễn Siêu (Hà Nội), niềm vui lớn nhất của chị Hồng Hạnh là cùng con tới nhà sách để mua sách và dụng cụ học tập. Chị mua cho con rất nhiều vở, rồi bút chì, rồi thước kẻ, cả bút màu, giấy thủ công, bảng… Những tưởng thế là yên tâm rồi, ai ngờ trong ngày đầu tiên nhập học, một danh sách dài dằng dặc những thiết bị, đồ dùng học tập được nhà trường gửi về, với quy định rất rõ từng loại, từng mẫu mã, từng nhà sản xuất... khiến chị tá hỏa ra là mình đã mua sai tới 80%. “Vở thì phải là vở Hồng Hà, loại 6 sao, mã 0509. Bút chì thì phải HB, chứ 2B cũng không được. Rồi mực thì phải mực Queen, chứ các loại khác, dù là mực tím, cũng không được dùng. Vậy là tôi và con phải đi mua lại từ đầu, tốn cả đống tiền”- chị Hồng Hạnh kể lại.
Và thế là những năm học sau, thay vì đi mua sớm đồ dùng học tập cho con, chị Hồng Hạnh đành “khoanh tay ngồi chờ” nhà trường gửi bảng quy định, sau đó hai mẹ con mới dắt nhau đi mua cho đúng quy định, khỏi phải đi mua lại, vừa tốn thời gian, vừa tốn tiền.
Trên thực tế, hiện nay trường nào cũng đưa ra quy định riêng của mình về thiết bị, đồ dùng học tập. Và tất nhiên, sẽ tập trung vào một số nhà sản xuất nhất định, tuỳ theo sự “hợp tác” của trường với nhà sản xuất ấy. Ví như có trường nhất định chỉ dùng mực Queen tím của Công ty VPP Trần Vĩnh Phát, chứ không cho dùng mực tím của Công ty VPP Hồng Hà. Hay lại có trường nhất định bắt học sinh phải đi mua bút bi tím, nhưng không được là bút bi kim, không được là bút tím Thiên Long… khiến các bậc cha mẹ có khi chỉ vì 1 cái bút, 1 lọ mực mà phải “bạc đầu tìm kiếm”.
“Quy định như thế đôi khi làm khó cho phụ huynh. Ví như vở thì phải mua của VPP Hồng Hà, nhưng bút và mực thì lại không được mua ở đó, vậy là phải sang một cửa hàng khác tìm mua. Rồi có khi lại phải đúng là loại bút chì của Ba Lan, chứ không phải là bút chì của Đức. Nói thật, chọn mua được đủ theo yêu cầu của nhà trường cũng sẽ khiến phụ huynh tốn rất nhiều thời gian”- anh Tuấn Anh, phụ huynh cháu Diệu Linh, trường Nguyễn Siêu (Hà Nội) cho biết.
Theo lý giải của các trường, việc quy định về đồ dùng, dụng cụ học tập là nhằm tạo sự thống nhất giữa các học sinh trong trường .“Việc thực hiện đồng nhất bao bì, loại vở hoặc bút viết là để giúp cho học sinh học tốt hơn, tránh được tình trạng phân biệt giàu nghèo trong học sinh. Phần nữa, phụ huynh không hẳn ai cũng biết mua dụng cụ học tập phù hợp cho con, chúng tôi làm vậy để giúp phụ huynh tránh lãng phí, nếu mua dụng cụ không đúng chức năng”- đại diện một trường tiểu học tại Hà Nội cho biết. Cũng theo vị đại diện này, trường cũng quy định cả về màu bìa bọc vở theo từng khối lớp. Việc làm này cũng chỉ nhằm mục đích giữ gìn vở cho các em sạch sẽ, đẹp mắt và có từng nét riêng cho học sinh mỗi khối.
Lý giải là vậy, nhưng rõ ràng việc quy định đang làm khó các bậc phụ huynh, khi mà không phải nơi nào cũng sẽ có đủ bộ những sản phẩm mà trường yêu cầu. Chính vì vậy, nhiều phụ huynh đã tặc lưỡi, thôi thì nhờ phắt luôn trường hoặc cô chủ nhiệm lớp mua giúp cho… đúng kiểu. “Tuy nhiên việc mua giúp này đôi khi lại khiến các bậc phụ huynh nghi ngờ nhà trường là liệu có sự “ăn giơ” nào hay không khi đưa ra yêu cầu mua thiết bị, đồ dùng học tập. Còn với các trường không có cơ chế mua giúp, thì phụ huynh lại mất thêm thời gian để tìm cho đúng nơi bán sản phẩm”- chị Thanh Vân, phụ huynh của trường tiểu học Ngọc Lâm cho biết.
Ngoài ra, chưa kể tới việc quy định này sẽ khiến các con không thể tận dụng những đồ dùng học tập, vở viết có sẵn. “Năm nào cơ quan của bố mẹ, tổ dân phố... cũng đều tặng cho các cháu hàng chục cuốn vở rất đẹp làm phần thưởng HS giỏi, nhưng đành tìm người để... cho hoặc làm vở nháp vì phải dùng đúng vở của nhà trường”, chị Hoài Thu, phụ huynh cháu Hoài Anh, trường tiểu học Kim Đồng (Hà Nội) than thở.
Thiết nghĩ, nếu việc quy định riêng về mẫu đồ dùng, thiết bị học tập là cần thiết, và giúp việc học tập của các con tốt hơn, thì nên duy trì. Còn không, các trường cũng nên cân nhắc nhiều hơn tới sự “thuận lợi” cho các bậc phụ huynh, đừng để mỗi lần đi tìm mua đồ dùng học tập cho con lại thành một lần “đánh vật” .
Tuyết Anh
Bài 3: Khủng hoảng vì… đóng góp
