Niềm tin từ những dấu tích còn lại

Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là kết quả từ sự nỗ lực của các lực lượng tham gia, đồng thời thắp lên niềm tin, hy vọng cho thân nhân liệt sĩ, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Mệnh lệnh từ trái tim

Những ngày giữa tháng 8, tại khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh, chính quyền xã Diên Khánh phối hợp Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Khánh Hòa triển khai đào tìm, bóc tách từng lớp địa tầng để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Ngay trong ngày đầu tiên, lực lượng tìm kiếm khoanh vùng 5 vị trí có dấu hiệu hài cốt và tiến hành bóc tách cẩn trọng từng lớp đất. Cùng với hài cốt, nhiều di vật như gông cùm, còng xích, mảnh sắt hoen gỉ, dụng cụ tra tấn được phát hiện, khai quật dưới những lớp đất sâu. Những dấu tích còn lại góp phần khẳng định Nhà lao Thành Diên Khánh không chỉ là một chứng tích lịch sử, mà còn ghi dấu sự kiên trung, bất khuất và hy sinh anh dũng của các chiến sĩ cách mạng.

Tạm gác công việc gia đình, bà Ngô Thị Xuân, nguyên cán bộ Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Diên Khánh (cũ), cùng các nhân chứng đến hỗ trợ, cung cấp thông tin cho lực lượng tìm kiếm.

Đứng tại khu vực phát hiện hài cốt, bà Xuân chia sẻ, cha bà là liệt sĩ Ngô Quang Trung, nguyên Trưởng ban Quân báo Tỉnh đội Khánh Hòa, hy sinh khi hầm bí mật bị phát hiện. Hơn 50 năm qua, gia đình vẫn chưa tìm thấy hài cốt của ông. Bà Xuân bày tỏ mong muốn thông qua Chiến dịch 500 ngày đêm, gia đình có thể tìm thấy hài cốt của cha và đồng đội của cha; hoặc xác định được nơi các liệt sĩ đang an nghỉ để đưa về quê hương.

“Đây là chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước. Chúng tôi vô cùng xúc động và tin tưởng sẽ đón được ba cũng như nhiều anh hùng liệt sĩ về với quê hương”, bà Xuân nói.

Cuộc tìm kiếm kéo dài gần 2 tuần, trên diện tích khai quật khoảng 300 m2, với khoảng 75 người tham gia mỗi ngày. Sau nhiều chục năm, hài cốt đã mục, không còn nguyên vẹn, nên quá trình đào tìm phải được thực hiện thận trọng, chậm rãi. Lực lượng tìm kiếm kiểm tra kỹ từng dấu hiệu, từng lớp đất để không bỏ sót di vật và hài cốt.

Đến ngày 30/8, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã đưa 39 hài cốt liệt sĩ từ lòng đất trở về, gấp hơn hai lần so với dự kiến ban đầu. Hầu hết hài cốt không còn nguyên vẹn. Đội cũng phát hiện một số mẫu răng còn nguyên, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lấy mẫu, giám định ADN, từng bước xác định danh tính các hài cốt.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, thực hiện tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, biết bao người con ưu tú trên mọi miền đất nước đã xung phong lên đường chiến đấu, anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Nhiều người đã nằm lại trong những cánh rừng, triền núi, cánh đồng của quê hương Khánh Hòa khi tuổi đời còn rất trẻ, mang theo bao khát vọng hòa bình. Triển khai chiến dịch 500 ngày đêm, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được Khánh Hòa triển khai rộng khắp từ đồng bằng đến rừng sâu.

Khánh Hòa đang bước vào mùa mưa, khiến công tác tìm kiếm, quy tập gặp nhiều khó khăn do thời tiết diễn biến phức tạp. Sau nhiều năm, địa hình tại nhiều khu vực đã thay đổi, dấu tích chiến tranh dần phai mờ; nhân chứng ngày càng ít, trong khi thông tin về nơi hy sinh, chôn cất liệt sĩ không đầy đủ và phân tán.

Vượt qua những khó khăn đó, lực lượng làm nhiệm vụ kiên trì khảo sát, mở rộng phạm vi tìm kiếm, từng bước tiếp cận các khu vực có thông tin và dấu hiệu liên quan. Tại căn cứ Đồng Bò (phường Nam Nha Trang), căn cứ Hóc Chim (xã Vạn Ninh)..., lực lượng tìm kiếm đã cất bốc 6 hài cốt từ khu vực núi cao, rừng sâu, đưa về với quê hương, đồng đội.

Tham gia trực tiếp tìm kiếm, chiến sĩ Nguyễn Thành Công, Dân quân thường trực phường Nam Nha Trang, Ban Chỉ huy Quân sự phường Nam Nha Trang xúc động: Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy không chỉ là kết quả của sự nỗ lực, trách nhiệm và nghĩa tình, mà còn là biểu tượng thiêng liêng của lòng biết ơn, của tình đồng chí, đồng đội và giá trị nhân văn sâu sắc của dân tộc Việt Nam.

Đặt mục tiêu tìm thấy 150 hài cốt liệt sĩ

Suốt những năm qua, Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân ta luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Chiến dịch 500 ngày đêm tiếp tục huy động sự phối hợp của cấp ủy, chính quyền, các sở, ban, ngành, đoàn thể và nhân dân trong tỉnh. Tại Khánh Hòa, cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh không ngại khó khăn, gian khổ, bền bỉ bám dân, bám địa bàn, lần tìm từng nguồn thông tin, nhân chứng, dấu tích chiến tranh để tìm kiếm, cất bốc và quy tập hài cốt các liệt sĩ.

Ngay từ những ngày đầu thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, Ban Chỉ đạo tỉnh Khánh Hòa xác định 4 nội dung trọng tâm, 11 nội dung, chỉ tiêu thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ”. Công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ được triển khai tại 7 nghĩa trang liệt sĩ. Lực lượng làm nhiệm vụ đã hoàn thành 100% khối lượng khai quật, sớm gần 4 tháng so với kế hoạch.

Thượng tá Trần Đức Minh, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa cho biết, dù quá trình lấy mẫu có những thời điểm gặp khó khăn, cán bộ, chiến sĩ vẫn giữ tinh thần tích cực, trách nhiệm. Từ các bộ phận làm việc theo ca đến lực lượng dân quân, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, mọi người đều tự giác, tình nguyện tham gia.

“Tất cả làm việc đúng tinh thần của Chiến dịch 500 ngày đêm, nhanh chóng, tích cực, hiệu quả, hoàn thành sớm nhất, để đưa các anh tìm lại đúng tên tuổi và quê quán của mình”, Thượng tá Trần Đức Minh nói.

Song song với công tác lấy mẫu, nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tiếp tục được đẩy mạnh. Đến ngày 21/9, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phối hợp với các địa phương tiếp nhận, xử lý thông tin tại 179 khu vực, dự kiến có khoảng 459 hài cốt liệt sĩ; khảo sát, xác minh thông tin tại 130 khu vực. Lực lượng công binh rà phá bom mìn, vật nổ tại 10 khu vực, bảo đảm an toàn cho hoạt động tìm kiếm. Từ đầu Chiến dịch 500 ngày đêm đến nay, toàn tỉnh Khánh Hòa đã tìm kiếm, quy tập 59 hài cốt liệt sĩ.

Khánh Hòa đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập thêm 91 hài cốt liệt sĩ, hoàn thành chỉ tiêu 150 hài cốt; xác minh, kết luận 168 khu vực và 946 thông tin mộ liệt sĩ. Tỉnh tiếp tục tập trung khảo sát, xác minh, tìm kiếm tại những khu vực có đủ cơ sở; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin và huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị vào nhiệm vụ này.

Mới đây, tại Lễ viếng, truy điệu và an táng 45 hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang Hòn Dung, ông Nguyễn Long Biên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa khẳng định: Việc đón các liệt sĩ trở về, an nghỉ trong lòng đất mẹ không chỉ là trách nhiệm, mà còn là “mệnh lệnh từ trái tim”, tình cảm và sự tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân, máu xương cho độc lập, tự do của Tổ quốc và dân tộc.

Trước anh linh các Anh hùng liệt sĩ, Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân tỉnh Khánh Hòa nguyện đoàn kết một lòng, tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang của dân tộc; ra sức xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh. Cùng với đó, chính quyền các cấp thực hiện chăm lo tốt hơn nữa công tác đền ơn đáp nghĩa; tiếp tục thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, góp phần đưa những người đã hy sinh trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình.