Chỉ vài ngày trước cuộc bầu cử - sau nhiều tuần tin rằng bang Michigan là màu xanh an toàn, nơi Ủy ban hành động chính trị ủng hộ bà Clinton, Priorities USA đã thu hút được các cử tri ở đó – mọi người mới phát hiện ra rằng đó là một cuộc đua đơn cực.
Nhóm vận động tranh cử của bà Clinton đã nhanh chóng đổ hàng triệu USD vào bang này, và vào đêm trước cuộc bầu cử, những đại diện cùng Tổng thống Obama đã đến bang này để vận động ủng hộ cho bà Clinton. Nhưng điều này đã quá muộn.
 Bà Hillary Clinton, Ảnh: NYT |
Bà Clinton đã thất bại trong việc thu hút đủ người ủng hộ ở Michigan và các bang Wisconsin và Pennsylvania, đồng thời gây sốc cho thế giới. Theo nhiều thành viên thuộc Đảng Dân chủ, bà Clinton bị ông Trump đánh bại trong cuộc đua vào Nhà Trắng là vì bà và nhóm vận động tranh cử đã mắc phải hàng loạt sai lầm chiến lược.
Sai lầm đầu tiên là bà Clinton sa lầy vào chiến dịch tranh cử hời hợt, một chiều và kéo dài: Tấn công ông Donald Trump. Chiến dịch đó đã được đưa ra bất chấp bằng chứng áp đảo: Cử tri đang tìm kiếm sự thay đổi kinh tế và chính trị.
Theo Reuters, số cử tri nói rằng họ muốn một ứng cử viên “có thể đem đến thay đổi” (39%) cao hơn số người tin vào cái gọi là “kinh nghiệm” (21%), và 83% số người muốn có sự thay đổi này đã bỏ phiếu cho ông Trump. Tỉ phú này mang đến hy vọng về sự thay đổi bởi một lý do vô cùng đơn giản, ông ấy không phải là Tổng thống Obama. Nhà lãnh đạo da màu này được nhiều người dân kính trọng, song họ xem ông là quá “mềm mỏng và hài hòa”, rằng ông đã khiến họ thất vọng khi không thể đem đến những “hy vọng và thay đổi” mà ông từng hứa hẹn. Với lý do này, rất khó để họ tìm thấy cảm hứng từ bà Clinton, ứng cử viên được xem là người ủng hộ việc giữ nguyên trạng.
Vấn đề tiếp theo là đã tập trung các nguồn lực vào các bang mà bà Clinton không cần thắng – chẳng hạn như bang Arizona – thay vì tập trung vào các bang mà bà thật sự cần, đặc biệt là các bang vành đai công nghiệp. Thượng nghị sĩ bang New Hampshire, ông Lou D'Allesandro, và là người ủng hộ bà Clinton chỉ trích: "Tại sao lại đến Arizona? Ai cần Arizona? Họ nên đến Michigan, Pennsylvania và sử dụng thế mạnh của mình trong cuộc đua này".
Ông David Axelrod, người từng là chiến lược gia trưởng về các chiến dịch tranh cử tổng thống của ông Obama cho rằng việc thiếu sự nhiệt tình giành cho bà Clinton trong số các cử tri Dân chủ, những người đã giúp ông Obama giành chiến thắng hai lần không thể được khắc phục bằng một thông điệp tranh cử tập trung quá nhiều vào sự chia rẽ của ông Trump. Ông này nhấn mạnh: "Những gì bạn không thể làm là bạn không thể tạo ra sự nhiệt tình. Có một giả định rằng tạo ra sự ác cảm nhằm vào ông Trump sẽ đủ để huy động cử tri, những người có sự thờ ơ nhất định đối với Nhà Trắng trong thời gian 8 năm ông Obama cầm quyền.
Cuối cùng, dù khi chiến lược đã chuyển các nguồn lực và cử người đại diện trở lại các bang vành đai, nhưng thông điệp vẫn không thay đổi: Ông Trump thiếu khí chất để làm tổng thống và không phù hợp với cương vị này.
Trong khi đó, ông Trump đã thu hút một lượng lớn cử tri da trắng thuộc tầng lớp lao động, những người trước đây từng bỏ phiếu cho đảng Dân chủ. Họ cảm thấy bị đe dọa bởi những thay đổi đang diễn ra trong nước, từ toàn cầu hóa, mất việc làm, dòng người nhập cư và những khuôn mẫu chính trị. Những người ủng hộ ông Trump được khích lệ bởi thái độ cứng rắn và thách thức mà ông nhằm vào Chính quyền Washington, nhằm vào truyền thông, giới lãnh đạo đảng Cộng hòa và thậm chí là cả những giá trị đạo đức cố hữu.
Khẩu hiệu của ông Trump - “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại” - đã thôi thúc họ, bởi họ muốn khôi phục một nước Mỹ đầy ánh hào quang trong quá khứ, nơi không có nhiều người nhập cư như ngày nay, nơi những người da trắng nắm quyền điều hành mọi thứ và quyền lực của Mỹ trên thế giới hoàn toàn không thể bị thách thức.
