Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature, lượng ánh sáng nhân tạo vào ban đêm trên toàn cầu đã tăng khoảng 16% trong giai đoạn 2014–2022, đồng thời cường độ chiếu sáng cũng tăng trung bình 9%. Sự gia tăng này diễn ra ở hầu hết các khu vực đô thị, nơi ánh sáng từ đèn đường, biển quảng cáo, công trình xây dựng, sân vận động và phương tiện giao thông ngày càng dày đặc.
Các chuyên gia y tế cho biết việc tiếp xúc kéo dài với ánh sáng nhân tạo vào ban đêm có thể làm rối loạn nhịp sinh học tự nhiên của con người, ảnh hưởng đến quá trình tiết hormone melatonin, yếu tố giúp cơ thể dễ ngủ. Tình trạng này được cho là làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh như béo phì, tiểu đường và trầm cảm. Đặc biệt, ánh sáng trắng hoặc ánh sáng xanh có cường độ mạnh gây tác động tiêu cực lớn hơn.
Không chỉ con người, nhiều loài động vật cũng đang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Chim di cư vốn dựa vào ánh trăng và các vì sao để định hướng có thể bị lạc đường do ánh sáng đô thị. Một số loài chim khác bị đánh lừa về chu kỳ sinh sản, dẫn đến ấp trứng nở vào thời điểm không có đủ nguồn thức ăn cho chim non.
Các loài côn trùng như bướm đêm và bọ cánh cứng bị thu hút mạnh bởi ánh sáng nhân tạo, khiến chúng bay vòng quanh nguồn sáng cho đến khi kiệt sức và chết. Theo các nhà nghiên cứu, hàng tỷ côn trùng có thể bị tiêu diệt mỗi năm vì nguyên nhân này. Trong khi đó, các loài động vật hoạt động về đêm như dơi, nhím hay nhiều loài cá di cư cũng đang bị thu hẹp môi trường sống do ánh sáng nhân tạo.
Nghiên cứu cho thấy mức độ ô nhiễm ánh sáng gia tăng mạnh nhất tại châu Á, đặc biệt ở Trung Quốc và Ấn Độ. Tại Mỹ, ánh sáng đô thị tăng mạnh ở bờ Tây, trong khi một số khu vực phía Đông và Trung Tây lại có xu hướng giảm nhờ hiệu quả năng lượng và thay đổi cơ cấu dân cư. Ở châu Âu, cường độ ánh sáng nhìn chung giảm khoảng 4% so với năm 2014, đặc biệt tại Pháp, Anh và Hà Lan.
Nhiều quốc gia châu Âu đã ban hành quy định nhằm hạn chế ô nhiễm ánh sáng, như yêu cầu tắt đèn công cộng và biển hiệu sau một giờ đêm hoặc quy định hướng chiếu sáng xuống mặt đất thay vì phát tán ra môi trường xung quanh. Một số thành phố như Fulda (Đức) còn áp dụng hệ thống chiếu sáng thông minh, chỉ tăng độ sáng khi có người di chuyển, giúp giảm tới 90% tác động tới côn trùng.
Các chuyên gia khuyến nghị chỉ nên chiếu sáng ở những khu vực thực sự cần thiết, sử dụng ánh sáng màu vàng ấm dưới 3000 Kelvin và ứng dụng cảm biến chuyển động để giảm thiểu lãng phí ánh sáng. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ của con người mà còn góp phần bảo vệ các loài côn trùng như đom đóm, vốn đang bị đe dọa do mất môi trường sống tự nhiên ban đêm.
