“Những đỉnh núi du ca” là một công trình nghiên cứu xuất sắc của tác giả nguyễn Mạnh Tiến, xuất phát từ nghiên cứu người H’mông, được mở rộng phạm vi bàn luận ra những vấn đề liên quan đến các xã hội miền núi trong lịch sử. Được khai triển trên nền tảng tri thức liên ngành, gồm cơ bản các khoa học: ngữ văn, địa lý - nhân văn, phân tích tâm lý, sử học và dân tộc học, nỗ lực nghiên cứu H’mông liên ngành này, nhằm hướng đến các đặc điểm nền tảng làm thành tâm lý tập thể tộc người, xác lập “cá tính H’mông” trong lịch sử, gồm: tâm thức lưu vong - tâm thức di dân - tâm thức mồ côi, ám ảnh Hán, tự vẫn, nổi loạn, tự do, mộng mơ, tình yêu, tự trị tộc người, quyền lực miền núi .
 |
Từ bộ từ khóa kiến tạo cá tính H’mông, nghiên cứu sẽ lý giải cho các động cơ sâu xa ẩn giấu đằng sau của hành động, thói quen tập thể của H’mông từ quá khứ đến hiện đại, góp vào giải mã những phản ứng phức tạp của tộc người từng gây chú ý nhưng khó hiểu là H’mông - một trong những tộc đặc biệt, đầy hấp dẫn nhưng cũng đầy thách thức ở miền núi phía Bắc Việt Nam.
Công trình là một sự quan sát và tái hiện quyền lực Việt Nam nhìn từ núi: “giữa hỗn độn của bức tranh tộc người, nhóm tộc người miền núi phía Bắc Việt Nam tồn tại đến cuối thế kỷ XIX hình thành hai lớp quyền lực chủ đạo. Lớp quyền lực vành đai núi thấp Mường - Thái (Tây Bắc) và Tày (Đông Bắc) là vành đai quyền lực nổi trội, sức mạnh của họ bao trùm toàn bộ các vùng núi. Trong đấy, vượt thoát trên các đỉnh núi, chung cho cả của Đông Bắc và Tây Bắc, bởi sự kiêu hùng, thiện chiến và đông đảo, lại hình thành riêng lớp quyền lực của người H’mông - quyền lực đỉnh núi. Các lớp quyền lực này tồn tại mối quan hệ liên đới phức tạp với nhau và với quyền lực của người Việt ở đồng bằng. Nước Việt Nam cổ truyền, nhìn từ núi, là một thực thể liên kết các trung tâm quyền lực chính trị - quân sự tộc người, trong đấy, sức mạnh người Việt ở các châu thổ là sức mạnh đã kiến tạo dân tộc - quốc gia”.
