Phóng viên TTXVN tại Sydney dẫn thông cáo báo chí của Văn phòng Ngoại trưởng Australia Penny Wong ngày 3/2 cho biết, Canberra đã áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt tài chính có mục tiêu đối với Iran liên quan đến cách Tehran xử lý các cuộc biểu tình trong nước. Danh sách trừng phạt mới gồm 20 cá nhân và 3 thực thể, trong đó có các quan chức cấp cao và những đơn vị thuộc IRGC bị cho là liên quan đến các hoạt động đàn áp trong nước và đe dọa người dân trong và ngoài Iran. Động thái này được đưa ra trên cơ sở Australia đã liệt Iran vào danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố và duy trì khuôn khổ trừng phạt toàn diện đối với Tehran. Hiện chính phủ của Thủ tướng Anthony Albanese đang áp đặt trừng phạt đối với hơn 200 cá nhân, thực thể Iran và hơn 100 cá nhân, tổ chức liên hệ với IRGC.
Tại châu Âu, Anh cũng công bố gói trừng phạt mới nhằm vào 10 cá nhân, trong đó có Bộ trưởng Nội vụ Iran và một số chỉ huy cảnh sát, đồng thời đưa Các Lực lượng Thực thi Pháp luật Iran (FARAJA) vào danh sách trừng phạt. Các biện pháp gồm đóng băng tài sản, cấm đi lại và cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý doanh nghiệp. London cho biết tổng số lệnh trừng phạt liên quan Iran mà nước này áp đặt đã vượt 550.
Trước đó, Liên minh châu Âu (EU) đã quyết định đưa toàn bộ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vào danh sách các tổ chức khủng bố, đồng thời áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt nhằm vào nhiều quan chức và thực thể thuộc lĩnh vực an ninh và tư pháp của Iran. Dù gia tăng sức ép, người phát ngôn phụ trách đối ngoại của EU cho biết khối này vẫn duy trì các kênh liên lạc ngoại giao với Tehran, coi đây là công cụ cần thiết để quản lý căng thẳng và thúc đẩy đối thoại.
Trong một diễn biến liên quan, phóng viên TTXVN tại Tel Aviv dẫn nguồn tin từ báo Times of Israel cho hay Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã điện đàm với người đồng cấp Israel Gideon Saar, thông báo Kiev có kế hoạch đưa IRGC vào danh sách các tổ chức khủng bố. Tuy nhiên, Đại sứ quán Ukraine tại Israel cho biết quyết định cuối cùng chưa được thông qua, song khả năng cao Ukraine sẽ có bước đi tương tự EU.
Phản ứng trước các diễn biến này, Bộ Ngoại giao Nga ngày 2/2 chỉ trích các lời đe dọa tiến hành tấn công quân sự nhằm vào Iran, coi đây là hành động “không thể chấp nhận được” và cảnh báo hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh Trung Đông cũng như toàn cầu. Moskva cũng phản đối các nỗ lực gây sức ép kinh tế đối với các đối tác của Tehran.
Về phía Tehran, một quan chức an ninh cấp cao khẳng định Iran không có kế hoạch chuyển vật liệu hạt nhân đã làm giàu ra nước ngoài, bất chấp đề xuất từ Nga và Thổ Nhĩ Kỳ về việc lưu trữ hoặc xử lý nhằm giảm căng thẳng khu vực. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cũng cho biết nước này đang xem xét khả năng nối lại đàm phán với Mỹ.
Tín hiệu ngoại giao cũng xuất hiện khi truyền thông Mỹ đưa tin Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Witkoff có thể gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tại Istanbul trong tuần này để thảo luận về một thỏa thuận hạt nhân mới. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo “những điều tồi tệ” có thể xảy ra nếu hai bên không đạt được thỏa thuận, đồng thời cho biết Washington đã điều động lực lượng quân sự lớn tới Trung Đông.
Về phần mình, Liên hợp quốc (LHQ) bày tỏ hoan nghênh mọi nỗ lực giảm leo thang và khẳng định sẵn sàng hỗ trợ các sáng kiến đối thoại. Người phát ngôn LHQ Stephane Dujarric cho biết tổ chức này ủng hộ mọi nỗ lực nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ và Iran, đặc biệt thông qua các kênh tiếp xúc và đối thoại mang tính xây dựng, nhấn mạnh ngoại giao vẫn là con đường hiệu quả nhất để xử lý các bất đồng và ngăn ngừa xung đột.
Giới quan sát nhận định, việc các nước phương Tây đồng loạt siết trừng phạt trong khi Mỹ và Iran phát đi tín hiệu thăm dò đàm phán cho thấy cục diện vừa gây sức ép vừa mở cửa ngoại giao. Tuy nhiên, nguy cơ đối đầu vẫn hiện hữu, khiến tình hình Trung Đông tiếp tục đứng trước nhiều bất ổn khó lường.
