Theo đó, từ tháng 9/2018 đến 1/2019, các nhà khảo cổ học đã thực hiện khai quật lát cắt tường thành phía Đông Bắc Thành Nhà Hồ với diện tích 400 m2 và khai quật thám sát di chỉ khảo cổ học núi Xuân Đài, huyện Vĩnh Lộc với diện tích là 500 m2.
Sau 5 tháng tiến hành khai quật tại khu vực tường thành phía Đông Bắc đã cho thấy quy mô kết cấu tường thành vô cùng phức tạp, kiên cố ở khu vực Thành Nhà Hồ. Khu vực đất trong tường thành được gia cố chắc chắn bằng đá khối và nền sét đầm lèn. Khu vực nền gia cố chân thành phía trong đã làm rõ lớp đất đắp nền tạo nên gia cố.
Sau quá trình khai quật, nhiều di vật đã được phát hiện chủ yếu là nhóm vật liệu kiến trúc như gạch, ngói, đá khối, trang trí kiến trúc và nhóm các loại hình đồ dùng trong sinh hoạt như sành, sứ, tiền kim loại chủ yếu thuộc niên đại Lý - Trần - Hồ - Lê.
Tại khu vực núi Xuân Đài, với 2 hố khai quật đã phát lộ nhiều di vật như: gốm men, gạch bìa, gạch có chữ Hán, gạch trang trí hoa chanh, hoa cúc, ngói mũi sen đơn, kép, ngói mũi nhọn, trang trí kiến trúc thời Trần; gốm men trắng trang trí hình sóng nước; ngói sen, ngói bò nóc; gạch bìa, lá đề, ngói men trắng vẽ lam thời Lê Sơ và Lê Trung Hưng...
Kết quả khai quật khảo cổ tường thành Đông Bắc di sản Thành Nhà Hồ và Di chỉ khảo cổ học núi Xuân Đài sẽ góp phần bổ sung tư liệu cho các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, khảo cổ học cũng như tạo căn cứ khoa học cho việc trùng tu khu vực tường thành phía Bắc và làm rõ cấu trúc gia cố thành đất bên trong thân tường đá của Di sản Văn hóa Thế giới Thành nhà Hồ.
Được biết, Trung tâm bảo tồn di sản Thành Nhà Hồ sẽ tiến hành trưng bày những hiện vật mới phát hiện để người dân và du khách tham quan hiểu rõ hơn về công trình kiến trúc bằng đá độc đáo này.
