Hai năm trước, bệnh nhân V.C.T (26 tuổi, ngụ tỉnh An Giang) được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh điều trị với chẩn đoán viêm não Nhật Bản. Trong 2 năm qua, bệnh nhân tiếp tục nằm viện trong tình trạng phụ thuộc vào máy thở. Hiện, bệnh nhân tỉnh, có thể dùng mắt để ra hiệu nhưng bị liệt hoàn toàn tứ chi. Theo Tiến sĩ, bác sĩ Hồ Đặng Trung Nghĩa, Trưởng Khoa Nhiễm Việt – Anh, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh, bệnh nhân có khả năng bị di chứng liệt suốt đời, khó phục hồi trở lại.
Trường hợp khác là một nam bệnh nhân 33 tuổi, ngụ Thành phố Hồ Chí Minh (khu vực tỉnh Bình Dương cũ) bị viêm não Nhật Bản vào đầu mùa hè năm nay. Sau 2 tháng điều trị, bệnh nhân cai được máy thở, tuy nhiên vẫn còn điều trị kéo dài do cơ thể suy kiệt, teo cơ, yếu nửa người. Ngoài ra, vào tháng 5 vừa qua, một bệnh nhân nam khoảng 20 - 22 tuổi cũng mắc viêm não Nhật Bản đã được các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới điều trị hồi phục và xuất viện. Song, khi bệnh nhân về nhà được một thời gian thì bị sốt, đau đầu, phải nhập viện trở lại. Sau khi làm các xét nghiệm, các bác sĩ không tìm ra tác nhân gây bệnh nên chẩn đoán bị viêm não tự miễn và đã được chuyển viện để điều trị tiếp.
Theo bác sĩ Hồ Đặng Trung Nghĩa, viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm do virus viêm não Nhật Bản gây ra, lây qua vết đốt của muỗi Culex. Virus sau khi xâm nhập vào cơ thể người sẽ theo đường máu tấn công lên não gây viêm não. Bệnh viêm não Nhật Bản có thể gặp ở bất kỳ độ tuổi nào, kể cả người vốn khỏe mạnh. Ở những quốc gia lưu hành bệnh viêm não Nhật Bản, phần lớn trẻ em dưới 15 tuổi bị nhiễm virus. Đơn cử như tại Việt Nam, khoảng 40% trẻ em bị viêm não là do virus viêm não Nhật Bản, người từ 25 - 30 tuổi chiếm khoảng 5%.
Bệnh nhân mắc viêm não Nhật Bản thường có triệu chứng ban đầu là sốt, đau đầu, sau đó rơi vào lơ mơ, tăng trương lực cơ, gồng cứng cơ, co giật và hôn mê. Trung bình, bệnh viêm não Nhật Bản có tỷ lệ tử vong khoảng 20 - 30%, khoảng 30 - 50% số ca sống sót có thể gặp di chứng nặng nề như rối loạn tâm thần, liệt, rối loạn ngôn ngữ, co giật, động kinh, nằm liệt giường… Riêng tại Khoa Nhiễm Việt - Anh, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ tử vong do viêm não Nhật Bản khoảng 10 - 20%. Tuy nhiên, tỷ lệ di chứng lên tới 70%. Hầu hết bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh đều trong tình trạng nặng.
Bệnh viêm não Nhật Bản gây ra gánh nặng lớn đối với cả người bệnh, ngành y tế và xã hội. Riêng quá trình điều trị, người bệnh phải thở máy kéo dài, nguy cơ viêm phổi, loét tỳ đè, chăm sóc dinh dưỡng, tập vật lý trị liệu… Nhiều trường hợp để lại di chứng nặng nề, không còn khả năng lao động hoặc phụ thuộc sự chăm sóc của người khác. Bệnh hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là tiêm vaccine. Hiện nay, vaccine viêm não Nhật Bản có trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng dịch vụ. Bác sĩ Nghĩa khuyến cáo, người dân nên chủ động rà soát lịch sử tiêm chủng để tiêm bổ sung đầy đủ nhằm phòng bệnh hiệu quả, đặc biệt là trẻ em.
