Nhiếp ảnh nghệ thuật và ánh sáng trong triển lãm ‘NẮNG’

Triển lãm “NẮNG” không phải một sự kiện độc lập mà là triển lãm tổng kết của một cuộc thi nhiếp ảnh thường niên. Noirfotocontest được khởi xướng từ năm 2020 với mục tiêu xây dựng một sân chơi nhiếp ảnh mang tính học thuật, khuyến khích thực hành nghiêm túc và nuôi dưỡng nghệ sĩ theo hướng dài hạn. Mùa 2025 ghi nhận hàng nghìn tác phẩm dự thi của đông đảo tác giả trong và ngoài nước, cho thấy sức lan tỏa ngày càng rõ nét của cuộc thi trong cộng đồng nhiếp ảnh.

Từ số lượng lớn tác phẩm dự thi, Ban tổ chức đã tuyển chọn 30 tác phẩm trưng bày, theo cơ chế ba lớp: 15 tác phẩm do Ban Giám khảo lựa chọn, 5 tác phẩm do Noirfoto Gallery tuyển chọn và 10 tác phẩm từ bình chọn công chúng. Điểm nhất quán của Noirfotocontest là toàn bộ tác phẩm đều được in thủ công từ âm bản hoặc theo quy trình hybrid, dưới sự giám sát của nghệ sĩ thị giác Phạm Tuấn Ngọc, nhằm đảm bảo chất lượng thẩm mỹ và giá trị vật lý của tác phẩm.

Chủ đề “NẮNG” được lựa chọn bởi tính phổ quát nhưng giàu thách thức. Trong nhiếp ảnh, ánh sáng vốn là yếu tố nền tảng, song cũng dễ bị khai thác theo lối minh họa. Theo giám tuyển Phạm Thị Diệp Giang, “Nắng” là thứ ai cũng nhìn thấy mỗi ngày, nhưng để đưa nó trở thành câu chuyện nhiếp ảnh thì đòi hỏi người chụp phải vượt khỏi thói quen thị giác. Chính vì vậy, ánh sáng trong các tác phẩm được chọn không chỉ chiếu sáng đối tượng mà còn tạo nghĩa và dẫn dắt cảm xúc.

Quan sát triển lãm cho thấy, ánh sáng được tiếp cận như một chất liệu tư duy. Nhiều tác phẩm khai thác nắng để phân lớp không gian, tạo nhịp điệu và căng thẳng thị giác; một số khác tiết chế ánh sáng, để khoảng tối trở thành nơi trú ngụ của ký ức và cảm xúc. Theo họa sĩ Trần Đại Thắng, chuỗi tác phẩm không đặt nặng việc phô diễn kỹ thuật mà cho thấy sự kiểm soát ánh sáng có chủ đích, giúp triển lãm giữ được mạch xuyên suốt.

Ở góc nhìn nghệ sĩ, Hà Mạnh Thắng nhận xét: “Nắng tưởng chừng là điều hiển nhiên, nhưng mỗi tác giả lại tìm thấy trong đó những rung động rất riêng. Chính sự khác biệt này tạo nên sức hấp dẫn của Noirfotocontest năm nay”. Trong khi đó, nhiếp ảnh gia Đức Đặng cho rằng, ánh sáng trong ảnh phim đen trắng mang lại chiều sâu khác biệt. “Nắng” không chỉ nằm ở vùng sáng mà còn hiện diện trong những khoảng tối mà nó để lại.

Về quy mô, Noirfotocontest 2025 có tổng giá trị giải thưởng lên tới hàng trăm triệu đồng, bao gồm 1 giải Đặc biệt trị giá 300 triệu đồng cho triển lãm cá nhân, 3 giải Nhất (tương ứng 3 triển lãm nhóm) trị giá 100 triệu đồng mỗi giải, cùng 30 giải Đồng hạng, mỗi giải 5 triệu đồng và một bản in silver gelatin khổ 22 x 32 cm. Tác phẩm sau triển lãm được hoàn trả cho nghệ sĩ.

Trong khuôn khổ sự kiện, Photowalk “Chim trong thành phố” diễn ra vào sáng 21/12/2025, cùng ngày với lễ bế mạc, khép lại Noirfotocontest 2025 và đánh dấu 5 năm phát triển liên tục (2020 - 2025) của dự án. “NẮNG” vì thế không chỉ là triển lãm ảnh mà là dấu mốc cho thấy nỗ lực đặt ánh sáng trở lại trung tâm của tư duy nhiếp ảnh như một yếu tố thẩm mỹ, phê bình và đối thoại với đời sống đương đại.

Triển lãm nhiếp ảnh “NẮNG” mở cửa kéo dài đến 21/12/2025 tại Noirfoto Gallery, 131 Văn An, phường Bình Trưng, TP Hồ Chí Minh.