Theo chính phủ Nhật Bản, đây là nỗ lực đầu tiên trên thế giới nhằm khai thác đất hiếm ở độ sâu như vậy. Mục tiêu của sứ mệnh là giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc - quốc gia hiện giữ vai trò thống trị trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu.
Người phát ngôn chính phủ Kei Sato cho biết các mẫu trầm tích sẽ tiếp tục được phân tích để xác định chính xác hàm lượng đất hiếm. Ông gọi đây là “một thành tựu có ý nghĩa đối với an ninh kinh tế và sự phát triển toàn diện lĩnh vực hàng hải”.
Mẫu vật được thu thập bởi tàu khoan khoa học biển sâu Chikyu, khởi hành từ tháng trước tới khu vực đảo Minami Torishima ở Thái Bình Dương. Vùng biển xung quanh hòn đảo xa xôi này được cho là sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản quý giá.
Động thái của Nhật Bản diễn ra trong bối cảnh căng thẳng với Trung Quốc gia tăng sau phát ngôn của Thủ tướng Sanae Takaichi hồi tháng 11/2025. Bắc Kinh đã chặn xuất khẩu sang Nhật Bản một số mặt hàng “lưỡng dụng” có khả năng sử dụng cho mục đích quân sự, làm dấy lên lo ngại rằng Trung Quốc có thể siết chặt nguồn cung đất hiếm, trong đó một số loại nằm trong danh mục hàng hóa lưỡng dụng.
Đất hiếm gồm 17 kim loại khó khai thác từ vỏ Trái đất, được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, từ xe điện, ổ cứng máy tính, tua-bin gió cho đến tên lửa.
Theo ước tính, khu vực xung quanh đảo Minami Torishima, nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản, có thể chứa hơn 14,5 triệu tấn đất hiếm, được tờ Nikkei đánh giá là trữ lượng lớn thứ ba thế giới.
Theo Nikkei, các mỏ này được cho là chứa lượng dysprosium đủ sử dụng trong khoảng 730 năm - nguyên tố quan trọng trong sản xuất nam châm cường độ cao cho điện thoại và xe điện - cùng lượng yttrium đủ dùng trong khoảng 780 năm, phục vụ công nghệ laser.
Tuy nhiên, các tổ chức môi trường cảnh báo rằng hoạt động khai thác khoáng sản dưới đáy biển có nguy cơ đe dọa hệ sinh thái biển và làm xáo trộn cấu trúc đáy đại dương.
Vấn đề này cũng đang trở thành điểm nóng địa chính trị, trong bối cảnh lo ngại gia tăng về việc Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy nhanh hoạt động khai thác khoáng sản biển sâu tại các vùng biển quốc tế.
Cơ quan Quản lý Đáy biển Quốc tế (ISA), cơ quan có thẩm quyền đối với đáy đại dương ngoài vùng biển quốc gia, hiện đang thúc đẩy việc xây dựng một bộ quy tắc toàn cầu nhằm điều chỉnh hoạt động khai thác ở độ sâu đại dương. Tuy nhiên, sứ mệnh thử nghiệm của Nhật Bản được tiến hành trong vùng lãnh hải của nước này.
Ông Takahiro Kamisuna, cộng tác viên nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), nhận định với hãng tin AFP rằng nếu Nhật Bản có thể khai thác ổn định các nguyên tố đất hiếm quanh mỏ Minami Torishima, nước này sẽ bảo đảm được chuỗi cung ứng trong nước cho các ngành công nghiệp trọng điểm.
Ông cho rằng đây cũng sẽ là một tài sản chiến lược quan trọng, giúp chính phủ của Thủ tướng Takaichi giảm đáng kể sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong chuỗi cung ứng.
Trung Quốc từ lâu đã tận dụng vị thế thống trị trong lĩnh vực đất hiếm để tạo đòn bẩy địa chính trị, trong đó có cuộc chiến thương mại với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Trung Quốc hiện chiếm gần 2/3 sản lượng khai thác đất hiếm và 92% sản lượng tinh chế trên toàn cầu.
