Giải thưởng ghi nhận sáng kiến “Phát huy vai trò chủ thể tích cực của kiều bào, tổ chức triển khai hiệu quả công tác thông tin đối ngoại” – một mô hình tiêu biểu lấy cộng đồng người Việt ở nước ngoài làm trung tâm, khơi dậy nội lực văn hoá và sức mạnh mềm của dân tộc.
Trong bối cảnh công tác thông tin đối ngoại ngày càng được triển khai theo hướng chuyên nghiệp, sáng tạo và lấy con người làm trung tâm, sự phối hợp hiệu quả giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) và Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khỏn Kèn đã để lại những dấu ấn nổi bật.
Việc hai đơn vị cùng được trao Giải Khuyến khích tại Giải thưởng Toàn quốc về Thông tin đối ngoại năm 2025 không chỉ là sự ghi nhận cho một sáng kiến cụ thể, mà còn phản ánh hiệu quả của mô hình gắn kết giữa xuất bản – giáo dục – ngoại giao văn hoá trong việc lan toả giá trị Việt Nam ra thế giới.
Sáng kiến được triển khai trong năm 2025, nhân dịp kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, với chuỗi hoạt động phong phú, sáng tạo và bền vững tại khu vực Đông Bắc Thái Lan. Điểm nổi bật của sáng kiến là sự chuyển dịch vai trò: Kiều bào không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà trở thành chủ thể đồng sáng tạo, trực tiếp tham gia từ khâu hình thành ý tưởng, tổ chức thực hiện, đến truyền thông, lan toả giá trị.
Trong khuôn khổ sáng kiến, nhiều hoạt động có dấu ấn đậm nét đã được triển khai, tiêu biểu như: Ra mắt sách song ngữ Việt – Thái “Bác Hồ ở Thái Lan”; triển lãm tranh “Hồ Chí Minh – niềm tin yêu của kiều bào”; xây dựng và vận hành Tủ sách tiếng Việt phục vụ cộng đồng tại Udon Thani.
Với vai trò là đơn vị xuất bản quốc gia, NXBGDVN đã đồng hành chặt chẽ cùng Tổng Lãnh sự quán trong việc xuất bản, cung cấp học liệu, tư vấn chuyên môn, bảo đảm chất lượng nội dung – hình thức và giá trị giáo dục, thông tin đối ngoại của các sản phẩm.
Bên cạnh sáng kiến đạt giải, NXBGDVN và Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khỏn Kèn thời gian qua đã triển khai hiệu quả các hoạt động phối hợp nhằm bảo tồn và phát huy tiếng Việt, văn hoá Việt trong cộng đồng người Việt Nam tại Thái Lan.
Nổi bật trong năm 2025 là khoá tập huấn bồi dưỡng giáo viên kiều bào tại các tỉnh Đông Bắc Thái Lan, tổ chức trong hai ngày 21–22/6/2025 theo hình thức kết nối trực tuyến giữa Việt Nam và Thái Lan Chương trình quy tụ gần 80 giáo viên kiều bào đang trực tiếp giảng dạy tiếng Việt, cùng sự tham gia của các chuyên gia giáo dục, nhà nghiên cứu ngôn ngữ – văn hoá trong nước và đại diện các cơ quan liên quan.
Tại khoá tập huấn, NXBGDVN đã giới thiệu hệ sinh thái học liệu tiếng Việt hiện đại, miễn phí cho cộng đồng; hướng dẫn khai thác sách giáo khoa điện tử, học liệu số; đồng thời chia sẻ phương pháp dạy tiếng Việt phù hợp với môi trường lớp ghép, đa ngữ, đa văn hoá. Khoá tập huấn không chỉ trang bị kiến thức, kỹ năng sư phạm mà còn tiếp thêm cảm hứng, củng cố mạng lưới giáo viên kiều bào – những “người giữ lửa” tiếng Việt nơi xa Tổ quốc.
Bên cạnh đó, NXBGDVN cũng đã phối hợp với Tổng Lãnh sự quán kết nối, mở rộng hợp tác với các cơ sở giáo dục và nghiên cứu của Thái Lan như Đại học Hoàng gia Udon Thani, Đại học Khon Kaen; trao đổi kinh nghiệm về chương trình giáo dục, sách giáo khoa, giảng dạy tiếng Việt và nghiên cứu Việt Nam học, đồng thời đề xuất các dự án xuất bản song ngữ, xây dựng không gian văn hoá Việt và chuẩn bị cho các hoạt động kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan (2026).
Chuỗi hoạt động đó cho thấy sự phối hợp ngày càng chặt chẽ, bài bản và có tầm nhìn dài hạn giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khỏn Kèn, góp phần khẳng định vai trò của giáo dục – xuất bản trong công tác thông tin đối ngoại, đồng thời nuôi dưỡng tiếng Việt, văn hoá Việt như một sợi dây gắn kết bền vững giữa cộng đồng kiều bào với quê hương đất nước.
Việc sáng kiến chung của hai đơn vị được trao Giải Khuyến khích Giải thưởng Toàn quốc về Thông tin đối ngoại năm 2025 là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực bền bỉ, sáng tạo trong việc gắn kết xuất bản – giáo dục với công tác đối ngoại văn hoá. Qua đó, khẳng định vai trò của NXBGDVN không chỉ là đơn vị xuất bản sách giáo dục trong nước, mà còn là đối tác tin cậy trong việc lan toả tri thức, ngôn ngữ và giá trị văn hoá Việt Nam ra thế giới, đặc biệt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Trong thời gian tới, NXBGDVN sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khỏn Kèn, để mở rộng các mô hình hiệu quả như Tủ sách tiếng Việt, tập huấn giáo viên, xuất bản học liệu song ngữ và phát triển học liệu số, góp phần xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đoàn kết, bền vững và giàu bản sắc.
Từ thực tiễn triển khai tại Đông Bắc Thái Lan, có thể thấy mô hình phối hợp giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khỏn Kèn đã vượt ra khỏi khuôn khổ của những hoạt động đơn lẻ, để hình thành một chuỗi hành động liên tục, gắn kết chặt chẽ giữa sách – con người – cộng đồng. Ở đó, tiếng Việt không chỉ được gìn giữ như một di sản ngôn ngữ, mà còn được nuôi dưỡng như một không gian văn hoá sống, nơi các thế hệ kiều bào gặp gỡ, học tập và cùng hướng về cội nguồn.
Giải thưởng Toàn quốc về Thông tin đối ngoại năm 2025 vì thế không chỉ là dấu mốc đáng nhớ, mà còn là điểm tựa để những cách làm hiệu quả tiếp tục được lan toả, nhân rộng. Từ Đông Bắc Thái Lan, các sáng kiến về sách song ngữ, Tủ sách tiếng Việt, bồi dưỡng giáo viên kiều bào và kết nối học thuật đang mở ra những gợi ý thiết thực cho công tác thông tin đối ngoại gắn với giáo dục – văn hoá, góp phần làm sâu sắc thêm hình ảnh một Việt Nam nhân văn, giàu bản sắc và luôn đồng hành cùng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
