Theo ông Talgam, sự phản đối Thủ tướng Benjamin Netanyahu và các chính sách của chính phủ hiện nay là một trong những yếu tố chi phối lựa chọn của cử tri, đặc biệt sau cuộc tấn công của phong trào Hồi giáo Hamas ngày 7/10/2023.
Khối đối lập do cựu Tổng Tham mưu trưởng quân đội Israel Gadi Eisenkot đứng đầu quy tụ các đảng trung dung, cánh hữu và trung tả. Dù không có nền tảng tư tưởng thống nhất, các đảng này cùng mong muốn chấm dứt thời kỳ cầm quyền của ông Netanyahu và thay đổi đường hướng điều hành đất nước.
Một vấn đề nổi bật khác là nghĩa vụ quân sự của cộng đồng Do Thái cực đoan chính thống (Haredi). Các lực lượng đối lập muốn chấm dứt cơ chế miễn nghĩa vụ quân sự đối với phần lớn nam giới Haredi, yêu cầu cộng đồng này chia sẻ trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ quốc gia. Bên cạnh đó, họ phản đối các cải cách tư pháp do chính phủ ông Netanyahu thúc đẩy, cho rằng những thay đổi này làm suy yếu cơ chế kiểm soát quyền lực và thu hẹp vai trò giám sát của Tòa án Tối cao đối với các quyết định của chính phủ.
Tuy nhiên, ông Talgam lưu ý rằng sự đối đầu giữa hai khối không đồng nghĩa với khác biệt căn bản trong cách tiếp cận vấn đề Palestine. Theo ông, cả khối cầm quyền của ông Netanyahu và phần lớn các lực lượng đối lập chủ chốt đều không ủng hộ việc thành lập Nhà nước Palestine độc lập bên cạnh Israel, chấm dứt tình trạng chiếm đóng và hướng tới giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc xung đột.
Trong khi đó, các đảng đại diện cho cộng đồng Arập tại Israel ủng hộ giải pháp hòa bình và chấm dứt tình trạng chiếm đóng. Dù vậy, khả năng hợp tác với các đảng này vẫn là trở ngại lớn đối với phe đối lập, bởi phần lớn các đảng chủ chốt không muốn đưa họ vào liên minh cầm quyền. Đây là nghịch lý có thể khiến phe đối lập khó tập hợp đủ lực lượng thành lập chính phủ thay thế ông Netanyahu, ngay cả khi tổng số ghế của các đảng trong khối tương đối lớn.
Theo nhà nghiên cứu Assaf Talgam, nếu không khối nào giành được đa số ghế tại Quốc hội, Tổng thống Israel sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc lựa chọn ứng cử viên được giao nhiệm vụ thành lập chính phủ. Quyết định dựa trên đánh giá của Tổng thống và kết quả tham vấn lãnh đạo các danh sách tranh cử vượt ngưỡng tối thiểu để giành ghế.
Tổng thống có thể cân nhắc trao nhiệm vụ cho lãnh đạo đảng giành nhiều ghế nhất hoặc người đứng đầu khối có khả năng tập hợp sự ủng hộ rộng rãi hơn. Trong kịch bản đó, ông Gadi Eisenkot có thể được trao cơ hội trước để tìm cách thành lập chính phủ thiểu số, dựa vào sự ủng hộ của các lực lượng cùng mong muốn chấm dứt thời kỳ cầm quyền của ông Netanyahu.
Tuy nhiên, khả năng thành công phụ thuộc vào việc các đảng đối lập có thể vượt qua bất đồng nội bộ và đạt được thỏa thuận chính trị hay không, nhất là về quan hệ với các đảng Arập. Nếu ông Eisenkot thất bại, ông Netanyahu có thể tiếp tục tìm cách tập hợp liên minh chiếm đa số. Trong trường hợp cả hai đều không thành công, Israel có nguy cơ phải tổ chức bầu cử mới.
Ông Talgam cảnh báo bế tắc chính trị không phải kịch bản xa lạ với Israel. Giai đoạn năm 2020 cho thấy những khó khăn trong việc hình thành liên minh cầm quyền có thể khiến nước này phải tổ chức nhiều cuộc bầu cử trong thời gian ngắn.
Vì vậy, kết quả bỏ phiếu lần này không chỉ quyết định tương quan lực lượng giữa các đảng mà còn phụ thuộc vào khả năng thỏa hiệp của các nhà lãnh đạo. Khi các khối chính trị khó giành đa số và bất đồng về hợp tác với các đảng Arập vẫn chưa được tháo gỡ, việc hình thành một chính phủ ổn định sẽ là thách thức lớn đối với Israel sau bầu cử.
