Mùa khô năm 2001, một đoàn CCB gồm: Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện M’Drăk, Trưởng Công an huyện Krông Pak, hai người từ Phú Yên lên, cùng Tham mưu phó Tỉnh đội ĐakLak Trần Quốc Huy đến H1 (huyện M’Drăk) để tìm mộ hai đồng đội.Trên nền trận địa xưa, đoàn tìm kiếm lập bàn thờ với những hoa trái, đèn nhang. Từng người theo lối mòn, tỏa về các hướng, rẽ cỏ gạt cành, cắm nhang trong phạm vi bán kính chừng 100m.
 Cựu chiến binh Trần Quốc Huy (người cầm ảnh) đưa tấm ảnh của Trung tâm tìm kiếm thông tin Liệt sỹ đến hỏi ý kiến nhờ xác minh. Ảnh: Trần Minh Long |
Mọi người tề tựu trước bàn thờ, anh Trần Quốc Huy khấn: “Phương ơi! Lài ơi! Hai anh Thanh và ama Jin cùng bị thương một lúc với các cậu đây, có cả Huy, Cứu, Chiến và có cả anh Hạnh nữa. Các cậu linh thiêng thì báo cho biết nơi các cậu đang nằm, để tụi mình đưa các cậu về nghĩa trang Liệt sỹ, chưa làm được việc này, thì tụi mình thấy khổ tâm ghê lắm! Gần Tết rồi. Đừng để Tết này tụi mình phải ngậm ngùi vô vọng nữa nghe. Khấn rồi, anh bưng mặt quay đi. Ai cũng rưng rưng, cùng nỗi xót thương muốn bật lên thành tiếng khóc.Khi tuần nhang đầu chưa cháy hết, thì một toán những người dân đi làm rẫy thấy có chuyện bất thường nên họ ghé thăm. Một bà cao tuổi nói: “Chuyện này thì tui biết chính xác. Lâu lắc lâu lư rồi, số lính gác cầu Ea Lư, nhờ chạy thục mạng vô rừng mà thoát chết. Gần sáng chúng mò lại về đồn và đã gặp hai thi hài Quân Giải phóng, một nam cùng một nữ. Do sau khi tấn công đồn, anh em trở lui thì bị vướng mìn. Sớm ngày, bọn chúng liền kéo xác hai người này về Quận lỵ Khánh Dương để thị uy. Do bị người dân phản đối kịch liệt, nên chúng đưa hai xác ấy ra vùi ngoài hố rác. Tui dẫn mấy chú tới gặp những người khi xưa đã từng chứng kiến”.Với lợi thế vừa là bạn chiến đấu, vừa là lãnh đạo địa phương, đoàn lập tức tiến hành bốc cất, vì đến năm 2002 “Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ - Đội K51” của tỉnh Đắk Lắk mới tiến hành hoạt động quy mô. Hài cốt của hai liệt sỹ Lê Anh Phương và Huỳnh Thị Lài được xác định rạch ròi. Sau khi khâm liệm chu đáo, lễ truy điệu được tiến hành trang nghiêm, an táng tại nghĩa trang liệt sỹ huyện M’Drắk với bia mộ có đầy đủ thông tin.Công việc hoàn tất, Đại tá Huy liền gửi công thư về quê của liệt sỹ Lê Anh Phương để báo tin. Còn với liệt sỹ Huỳnh Thị Lài là người địa phương thì việc báo tin đơn giản hơn.Cũng tại địa bàn giáp ranh hai huyện Krông Pak và M’Drăk, việc xác định mộ phần của hai liệt sỹ Y T’lam Byă và Y Hiên Niê đã được an táng tại nghĩa trang liệt sỹ huyện Krông Pak năm 2002 với hai tấm bia mộ “Chưa rõ tên”. Qua tìm hiểu, anh Huy biết: “hai liệt sỹ hy sinh ở cùng một trận chiến chống càn, nhưng thuộc hai tổ chiến đấu, một tổ ở phía Đông, tổ kia ở phía Tây con suối cạnh buôn Cam Rưng”.Được Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk ủy quyền, anh Huy triệu tập cuộc họp gồm có: Đồng chí Nguyễn Văn Đợi (nguyên Huyện đội phó H1 -người trực tiếp chỉ huy bộ đội tại trận chiến đấu ngày đó) và những đồng đội đã cùng nhau chia lửa, mai táng hai người con thân yêu của buôn làng Tây Nguyên. Một thành viên quan trọng nữa là Đại úy Mão, đội trưởng Đội K51 - đơn vị đã bốc cất và an táng hai liệt sỹ Y T’lam và Y Hiên.Tại cuộc họp, đồng chí Đợi và nhiều đồng đội xác nhận: Y T’lam Byă được phân công tác chiến ở tổ bên hướng Đông, còn Y Hiên Niê chiến đấu cùng tổ bên hướng Tây. Đại úy Mão xác nhận: Khi tìm được phần mộ ở hướng Đông, đơn vị tổ chức bốc cất, đưa hài cốt liệt sỹ về lán tập kết thì trời đổ mưa lớn, nước suối dâng cao nên việc tìm kiếm phải tạm dừng ít ngày, do vậy hài cốt liệt sỹ bên hướng Đông được đưa về an táng trước, có ký nhận bàn giao trong danh bạ nghĩa trang. Phần mộ bên hướng Tây được tìm thấy và bốc cất sau đó chừng nửa tháng, cũng được an táng và bàn giao. Công việc “xuôi chèo mát mái”. Biên bản cuộc họp với đầy đủ chữ ký của những nhân chứng, những người có trách nhiệm làm cơ sở pháp lý để Phòng LĐ TB&XH, Ban quản lý nghĩa trang lập bia mộ cho hai liệt sỹ. Khi thân nhân liệt sỹ Sơn (tức Nguyễn Quang Vinh Phó Chủ nhiệm Hậu cần tỉnh đội Đắk Lắk) cũng nhờ vào “tài xoay trở uyên bác” của anh Huy để tìm mộ.Từ “kho tư liệu của mình, anh Huy xác định: “Anh Sơn bị thương khi từ phía Nam vượt sang phía Bắc đường 21 (nay là QL 26) gần xưởng quân giới bên suối Ea Đá, nên tạm đưa về đó. Do bị thương nặng, mất nhiều máu nên anh ấy đã hy sinh và được mai táng tại chỗ”.Lần tìm trên bản đồ quân sự, anh Huy xác định suối Ea Đá nay thuộc huyện Krông Năng. Rồi từ bản đồ Hành chính huyện Krông Năng, xác định suối Ea Đá thuộc xã TamJang.Một đội công tác đặc biệt của Tỉnh đội Đắk Lắk được thành lập, gồm: Đại tá Môlô Bảy, Tỉnh đội phó. Trần Quốc Huy Tham mưu phó, đồng chí Hoan (xưởng trưởng quân giới khi xưa), đồng chí Cẩn (kỹ thuật quân giới) và bác sỹ Nguyễn Văn Bốn (Quân Y xưởng). Về phía huyện Krông Năng có cán bộ chính sách Huyện đội và dân quân xã Tamjang. - Phương án của chúng ta là từ diện, thu lại điểm! Đại tá Huy khẳng định. Đầu mối công việc, trước hết phải nhờ dân quân tại địa bàn động viên nhân dân địa phương phát hiện nơi nào có nhiều rỉ sắt báo cho biết. Đó chính là xưởng quân giới khi xưa, như vậy việc tìm được mỏm đất chìa ra suối - nơi chôn cất anh Sơn sẽ chẳng khó khăn gì.Quả nhiên, mộ của liệt sỹ Nguyễn Quang Vinh cứ dần dần được hé lộ theo từng bước triển khai phương thức hoạt động nêu trên. Với nhiều sự việc tương tự, Đại tá Trần Quốc Huy được suy tôn là “Nhà nội cảm” tìm mộ liệt sỹ, “triệu phú” về thông tin Liệt sỹ. Danh thơm “Nhà nội cảm. Triệu phú” đưa đến cho Trần Quốc Huy những niềm vui bận mãi. Từ nhiều địa phương, những lá thư tay, những bản photocopy có ghi thông tin Liệt sỹ, kèm theo lời gửi gắm tin cậy: “Kính nhờ Ông; Bác; Chú; Đồng chí quan tâm giúp đỡ!”Đầu năm 2015 này, đột nhiên có người của Trung tâm tìm kiếm thông tin Liệt sỹ thuộc chương trình “Trở về từ ký ức” gọi điện đến số máy cá nhân của anh, để xin địa chỉ email. Qua email, anh nhận được nhiều file ảnh cùng lời đề nghị cung cấp thông tin về liệt sỹ Lê Anh Phương và xác minh dùm: “Người thanh niên trong bức ảnh chụp đôi nam nữ có phải là liệt sỹ Lê Anh Phương hay không?” (Đó là một trong nhiều bức ảnh có trong cuốn nhật ký mà một cựu binh Mỹ nhặt được tại mặt trận Tây Nguyên, mới gửi về cho Trung tâm). Từ kho tư liệu của mình, anh Huy đã cung cấp thông tin:Lý lịch trích ngang: Lê Anh Phương Sinh: 1942. Quê: Xuân Trường, Nghi Xuân, Hà Tĩnh. Nhập ngũ: 12/ 1965. Vào Đảng: 17/11/1969. Hy sinh: 17/11/1971 tại H1. Sẵn phong cách làm việc cẩn trọng, anh Huy in sao tấm ảnh và đưa tới hỏi nhiều người đã sống và chiến đấu lâu bên Lê Anh Phương tại H1, để “cả nhà” cho nhận xét, tránh nhầm lẫn do hời hợt, chủ quan. Phong cách làm việc cẩn thận đến nghiêm khắc, nhưng Trần Quốc Huy luôn có nụ cười hiền hậu vừa đậm cốt cách của một ông già phương Đông trước ngưỡng “cổ lai hy” vừa là nụ cười tươi trẻ của anh Bộ đội Cụ Hồ.
