Xuống đường biểu tình vì Việt Nam“Cố Thủ tướng Olof Palme luôn dành cho Việt Nam những tình cảm hết sức tốt đẹp”, ông Pierre Schori, nguyên trợ lý cố Thủ tướng Thụy Điển Olof Palme đã bắt đầu cuộc trò chuyện với phóng viên bằng câu khẳng định chắc nịch như vậy. “Trong cuộc đời hoạt động chính trị của mình, cố Thủ tướng đã đấu tranh không mệt mỏi vì sự nghiệp hòa bình và phát triển, vì tình hữu nghị và hợp tác bình đẳng giữa các dân tộc trên thế giới”, ông Pierre Schori tiếp tục chia sẻ.
 |
Có lẽ chính lý tưởng và nhiệt huyết đó đã khiến Olof Palme có những hành động quyết liệt ủng hộ cuộc chiến tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam. Năm 1968, trên cương vị Bộ trưởng Giáo dục, Olof Palme đã dẫn đầu cuộc rước đuốc tuần hành phản đối chiến tranh Việt Nam trên đường phố Stockholm, bên cạnh Đại sứ Nguyễn Thọ Chân, đại diện của Việt Nam dân chủ cộng hòa tại Liên Xô. Sự kiện này chấn động dư luận và gây tranh luận tại Thụy Điển và quốc tế. Bức ảnh Olof Palme tham gia rước đuốc được đăng trên 367 tờ báo tại Mỹ, thúc đẩy phong trào phản chiến tại Mỹ. Nó cũng gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Thụy Điển và Mỹ. Đại sứ Mỹ đã gặp Thủ tướng và Bộ trưởng Ngoại giao Thụy Điển để phản đối. Phía Thụy Điển trả lời: “Palme không chống Mỹ mà chống cuộc chiến tranh. Thụy Điển không đứng về bên nào, mà đứng về phía hòa bình”. Bốn năm sau đó, quan hệ giữa Mỹ và Thụy Điển lại trở nên căng thẳng hơn nữa sau tuyên bố ngày 23/12/1972 - bản tuyên bố do Olof Palme trực tiếp viết tại phòng ăn của nhà riêng ở Stockholm - với những lời lẽ mạnh mẽ lên án cuộc ném bom bằng máy bay B52 của Mỹ tại Hà Nội và Hải Phòng. Chính phủ Mỹ triệu hồi đại sứ Mỹ về nước trong 14 tháng và không chấp thuận đại sứ mới của Thụy Điển. Trong hai năm 1973 - 1974, Mỹ từ chối khôi phục quan hệ cấp đại sứ với Thụy Điển vì chính sách Việt Nam của Chính phủ Thụy Điển. Đây là cuộc khủng hoảng ngoại giao nghiêm trọng nhất mà Thụy Điển trải qua từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ II. Điều gì đã khiến cố Thủ tướng Olof Palme hành động khác hẳn các lãnh đạo phương Tây lúc bấy giờ? Ông Pierre Schori nhớ lại, vào thời điểm đó, Thụy Điển đang nhìn vào nước Mỹ như một hình mẫu để hướng tới. Vì vậy, việc cường quốc số một thế giới đem súng đạn đàn áp một đất nước nhỏ bé như Việt Nam đã khiến người dân Thụy Điển bàng hoàng. Và cố Thủ tướng muốn thể hiện quan điểm của ông cũng như quan điểm của phần lớn người dân Thụy Điển trước cú sốc này."Những gì Olof Palme viết vào Giáng sinh năm 1972 trên bàn ăn ở nhà ông là cảm xúc thật. Ông cũng kêu gọi người dân Thụy Điển tham gia viết bài phản chiến, đích thân thu thập chữ ký của các đảng phái chính trị và người dân vào một bức thư phản chiến. Khoảng 2 triệu rưỡi người, tức một nửa dân số Thụy Điển khi đó, đã ký. Họ chia sẻ những cảm xúc của Olof Palme", ông Schori cho biết.Người bạn trong lúc hoạn nạnTại cuộc hội thảo “Di sản của Cố Thủ tướng Olof Palme và mối quan hệ Việt Nam - Thụy Điển” được tổ chức mới đây, rất nhiều đại biểu đã chia sẻ những kỷ niệm đẹp về ông và những đóng góp quan trọng của ông đối với Việt Nam. Nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình từng được gặp và trao đổi với cố Thủ tướng Olof Palme nhiều lần. Ấn tượng trong bà về vị lãnh đạo của Thụy Điển là một người rất bình dân nhất và đặc biệt luôn dành cho Việt Nam những tình cảm hết sức tốt đẹp.
 Lãnh đạo Bộ Y tế và Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam trao tặng tác phẩm điêu khắc cố Thủ tướng Olof Palme cho Bệnh viện Nhi Trung ương. Ảnh: Dương Ngọc - TTXVN |
Bà Nguyễn Thị Bình nhớ lại: Đầu năm 1972, khi ông còn là Chủ tịch của Đảng XHDC Thụy Điển, ông đã mời bà từ cuộc đàm phán 4 bên về Việt Nam ở Paris sang để phát biểu với Đại hội về tình hình chiến tranh Việt Nam. Bà Nguyễn Thị Bình là đại biểu nước ngoài duy nhất tại đại hội. Sau đó, có một cuộc biểu tình của nhân dân phản đối Mỹ leo thang chiến tranh, ông đã cùng với tôi, Đại sứ của Việt Nam dân chủ cộng hòa và một số bạn bè quốc tế tham gia biểu tình. "Quan điểm của ông rất rõ ràng, dù nước Mỹ rất thân thiết với Thụy Điển - là người anh em họ - nhưng ông không thể tán thành chính sách của Mỹ gây chiến, gây ra bao nhiêu đau khổ cho người dân vô tội ở Việt Nam”, nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình chia sẻ.Không chỉ là người bạn lớn của nhân dân Việt Nam trong giai đoạn đấu tranh thống nhất đất nước, cố Thủ tướng Olof Palme cũng là người kiên trì chủ trương hợp tác và hỗ trợ Việt Nam trong công cuộc tái thiết đất nước, giúp Việt Nam xây dựng nhiều công trình quan trọng. Thụy Điển, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Olof Palme, là nước phương Tây đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao và mở Đại sứ quán ở Việt Nam. Thụy Điển cũng là nước Tây Âu dành viện trợ không hoàn lại sớm nhất và lớn nhất cho Việt Nam. Người Việt Nam có câu “Một miếng khi đói bằng một gói khi no”. Sự viện trợ của nhân dân Thụy Điển dành cho Việt Nam thật sự vô giá vì nó rơi đúng vào những năm tháng khó khăn nhất, khi cuộc kháng chiến ở thời điểm hết sức cam go, công cuộc tái thiết sau Hiệp định Paris vô cùng gian nan và tiếp đó là những năm tháng Việt Nam bị bao vây, cấm vận”, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan đánh giá. Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan cũng có những kỷ niệm về sự giúp đỡ của Thụy Điển. Ông nhớ lại: “Những năm 1980, tôi được giao nhiệm vụ nghiên cứu phương án đổi mới công tác tổ chức của Bộ Ngoại giao. Trong khi loay hoay tìm kiếm kinh nghiệm tiên tiến của thế giới về điều hành, quản lý, trong đầu tôi bỗng lóe lên ý nghĩ về việc tới Nhà máy giấy Bãi Bằng (công trình nhận được sự hỗ trợ về tài chính và công nghệ của Chính phủ Thụy Điển - PV) để học hỏi. Quả nhiên ở đó tôi thu lượm được rất nhiều bài học quý báu, thiết thực, giúp ích cho công việc của mình.TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương nhớ lại trong bối cảnh Việt Nam bị mất sự trợ giúp của Liên Xô và bị bao vây, cấm vận, quá trình Đổi mới của Việt Nam phải trả giá cao hơn, cải cách sẽ khó khăn hơn nếu thiếu sự hỗ trợ của Thụy Điển từ ban đầu. “Thụy Điển là người bạn thủy chung, đã ở bên cạnh Việt Nam trong những giờ phút khó khăn nhất và cung cấp sự giúp đỡ có hiệu quả, chân thành cho công cuộc cải cách ở Việt Nam”, TS Lê Đăng Doanh nhận định.Trong những năm gần đây, Việt Nam và Thụy Điển đã chuyển sang một giai đoạn mới, hướng tới xây dựng mối quan hệ đối tác bình đẳng, bền vững, cùng có lợi và cùng nhau đóng góp vào hòa bình, phát triển và thịnh vựợng trên toàn thế giới. Những di sản của cố Thủ tướng Palme vẫn luôn tỏa sáng trong mối quan hệ hữu nghị hợp tác giữa hai đất nước, hai dân tộc.
| Ông Olof Palme (1927 - 1986) đảm nhiệm cương vị Thủ tướng của Thụy Điển 2 lần, từ 1969 - 1976 và từ 1982 - 1986. Ông bị ám sát ngày 28/2/1986 khi đang đương chức. Vụ ám sát Palme là vụ ám sát chính trị gia đầu tiên trong lịch sử Thụy Điển hiện đại và có tác động lớn lao khắp vùng Scandinavia. |
