Chuyến đi được cho là nhằm thúc đẩy hợp tác thương mại, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, giữa Washington và tỷ phú Mukesh Ambani.
Theo kế hoạch được Bộ Ngoại giao Mỹ công bố ngày 13/10, ông Rubio sẽ thăm Uzbekistan và Ấn Độ từ ngày 17 đến 22/10, với các điểm dừng chân tại Samarkand, Mumbai và Jamnagar. Lịch trình không đề cập đến thủ đô New Delhi.
Đây là chuyến thăm Ấn Độ thứ hai của ông Rubio trong năm nay. Theo thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ, Ngoại trưởng sẽ gặp một số quan chức cấp cao và lãnh đạo doanh nghiệp Ấn Độ nhằm thúc đẩy các cơ hội đầu tư thương mại và hợp tác kinh tế.
Giá diesel thúc đẩy hợp tác năng lượng
Chuyến thăm Jamnagar diễn ra khi Mỹ đối mặt với áp lực giá nhiên liệu, đặc biệt là dầu diesel, loại nhiên liệu thiết yếu đối với ngành vận tải đường bộ, nông nghiệp và logistics. Tình trạng này càng thu hút sự chú ý khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 đang đến gần, trong bối cảnh kinh tế và chi phí sinh hoạt là những vấn đề được cử tri Mỹ quan tâm.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo những hạn chế về nguồn cung trên thị trường diesel có thể khiến giá nhiên liệu duy trì ở mức cao đến năm sau. Đầu tháng 10, Tổng thống Donald Trump đã tạm đình chỉ một số lệnh trừng phạt đối với Nga, cho phép nguồn cung dầu từ Moskva tiếp tục tham gia thị trường toàn cầu, nhằm giảm áp lực giá nhiên liệu.
Arpit Chaturvedi, cố vấn khu vực Nam Á tại công ty tư vấn chiến lược Teneo, nói với CNBC rằng chính quyền Trump đang tìm cách gia tăng nguồn cung nhiên liệu trong bối cảnh giá diesel tại Mỹ tăng cao bất thường trước cuộc bầu cử.
Theo ông Chaturvedi, Jamnagar sở hữu năng lực lọc dầu hướng xuất khẩu đáng kể, tạo cơ sở để Washington xem xét khả năng tiếp cận nguồn cung các sản phẩm dầu mỏ đã qua chế biến, trong đó có diesel.
Tổ hợp lọc dầu Jamnagar thuộc Reliance Industries, tập đoàn do gia đình tỷ phú Mukesh Ambani nắm cổ phần chi phối. Theo thông tin do doanh nghiệp công bố, đây là tổ hợp lọc dầu đơn lẻ lớn và có mức độ phức tạp cao nhất thế giới, với công suất xử lý dầu thô 1,4 triệu thùng mỗi ngày.
Năng lực sản xuất quy mô lớn giúp Reliance trở thành đối tác đáng chú ý trong các cuộc thảo luận về nguồn cung nhiên liệu giữa Mỹ và Ấn Độ, nhất là khi Washington tìm cách giảm áp lực giá dầu diesel trong nước.
Tỷ phú Ambani củng cố quan hệ với chính quyền Trump
Bên cạnh vấn đề nguồn cung nhiên liệu, chuyến thăm Jamnagar còn phản ánh mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa chính quyền Trump và đế chế kinh doanh của ông Ambani.
Đại sứ Mỹ tại Ấn Độ Sergio Gor cho biết ông Rubio sẽ tới thăm tổ hợp lọc dầu của Reliance. Theo Bloomberg, ông Gor cũng ám chỉ tỷ phú Ambani có thể gặp Ngoại trưởng Mỹ trong chuyến đi. “Tôi hình dung ông ấy sẽ có mặt ở đó”, ông Gor nói, nhắc đến vai trò lãnh đạo Reliance của ông Ambani.
Trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình NDTV của Ấn Độ, ông Gor cho biết chuyến thăm Jamnagar được sắp xếp trong bối cảnh Reliance có khoản đầu tư đáng kể vào một dự án lọc dầu tại Mỹ.
Tháng 3, Tổng thống Trump từng cảm ơn Reliance vì khoản đầu tư mà ông mô tả là rất lớn vào dự án xây dựng nhà máy lọc dầu mới đầu tiên tại Mỹ trong vòng 50 năm. Dự án này cũng được kỳ vọng trở thành một điểm nhấn trong hợp tác năng lượng giữa hai nước.
Atman Trivedi, đối tác tại công ty tư vấn DGA Albright Stonebridge Group có trụ sở ở Washington, nhận định chuyến đi sẽ tạo cơ hội để ông Rubio nhấn mạnh kế hoạch xây dựng nhà máy lọc dầu quy mô lớn của Reliance tại bang Texas. Đây là địa bàn có các cuộc đua bầu cử giữa nhiệm kỳ thu hút sự chú ý trên toàn quốc.
Theo ông Trivedi, Reliance có vị thế thuận lợi để cung cấp diesel và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế khác cho thị trường Mỹ.
Reliance gia tăng vai trò trên thị trường dầu mỏ
Reliance không chỉ mở rộng đầu tư tại Mỹ mà còn nổi lên như một khách hàng quan trọng của dầu thô Venezuela. Tập đoàn này đã trở thành nhà mua dầu thô Venezuela lớn thứ hai bên ngoài Mỹ, trong khi các doanh nghiệp nhà nước Ấn Độ nhìn chung chưa hưởng ứng đáng kể lời kêu gọi của ông Trump về việc mua thêm loại dầu này.
Những hoạt động trên đưa Reliance vào vị trí đáng chú ý trong các nỗ lực điều chỉnh dòng chảy thương mại năng lượng giữa Mỹ, Ấn Độ và các nhà cung cấp dầu mỏ khác.
Chuyến thăm của ông Rubio vì thế không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn gắn với các lợi ích kinh tế cụ thể, từ đầu tư cơ sở hạ tầng lọc dầu đến khả năng cung ứng nhiên liệu cho thị trường Mỹ. Trong bối cảnh Washington chịu sức ép từ giá diesel, năng lực sản xuất và xuất khẩu của Jamnagar có thể trở thành một yếu tố quan trọng trong các cuộc trao đổi giữa hai bên.
