Theo Tân Hoa xã ngày 5/5, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi sẽ thăm Trung Quốc, chỉ vài ngày trước chuyến thăm cấp nhà nước dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh, trong bối cảnh xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang và làm gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết ông Araghchi sẽ đến Bắc Kinh vào ngày 6/5 và có cuộc hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị. Đây là lần tiếp xúc mới nhất trong chuỗi trao đổi liên tục giữa hai bên kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng 2.
Trong các cuộc trao đổi trước đó, ông Vương Nghị nhiều lần kêu gọi ngừng bắn và nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tự do hàng hải, đồng thời tái khẳng định sự ủng hộ của Bắc Kinh đối với chủ quyền và an ninh của Iran. Trung Quốc cũng duy trì lập trường phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương và can thiệp từ bên ngoài.
Chuyến đi của ông Araghchi diễn ra trong bối cảnh Tehran đẩy mạnh nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm sự ủng hộ quốc tế và giảm căng thẳng với Mỹ và Israel. Trước đó, nhà ngoại giao Iran đã tới Nga, Oman và Pakistan để gặp gỡ các quan chức cấp cao.
Sau ba tháng xung đột, thị trường năng lượng toàn cầu vẫn biến động mạnh. Việc phong tỏa kép tại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, đã đẩy giá dầu lên mức kỷ lục và gây sức ép lên thỏa thuận ngừng bắn mong manh do Pakistan làm trung gian. Các nỗ lực nối lại đàm phán giữa Washington và Tehran vẫn chưa đạt tiến triển.
Chuyến thăm của ông Araghchi cũng trùng thời điểm nhạy cảm khi ông Trump dự kiến tới Bắc Kinh vào ngày 14/5. Dù phía Trung Quốc chưa chính thức xác nhận, giới quan sát cho rằng xung đột Trung Đông sẽ là một trong những nội dung trọng tâm trong chương trình nghị sự.
Trong khi đó, căng thẳng Mỹ - Trung tiếp tục gia tăng xoay quanh vấn đề Iran. Mỹ đã áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng và tàu Iran sau khi các cuộc đàm phán hòa bình đổ vỡ, còn Tehran đóng cửa eo biển Hormuz đối với phần lớn tàu thương mại.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây kêu gọi Trung Quốc gây sức ép lên Iran để mở lại tuyến hàng hải chiến lược, đồng thời cho biết vấn đề Iran sẽ nằm trong chương trình nghị sự cấp cao giữa hai nước.
Đáp lại, Bắc Kinh đã yêu cầu các doanh nghiệp trong nước phớt lờ lệnh trừng phạt của Mỹ đối với một số nhà máy lọc dầu Trung Quốc bị cáo buộc mua dầu Iran. Động thái này đánh dấu lần đầu Trung Quốc áp dụng cơ chế nhằm vô hiệu hóa các hành động mà họ coi là “không phù hợp” từ nước ngoài, cho thấy xu hướng phản ứng mạnh mẽ hơn trước sức ép từ Washington.
Phía Mỹ cáo buộc việc Trung Quốc tiếp tục nhập khẩu dầu Iran tương đương với việc tài trợ cho một quốc gia mà Washington coi là tài trợ khủng bố. Tuy nhiên, Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc này và khẳng định hoạt động thương mại song phương tuân thủ luật pháp quốc tế.
Căng thẳng tiếp tục gia tăng khi ông Trump trước đó đe dọa áp thuế 50% đối với hàng hóa Trung Quốc, sau các cáo buộc rằng Bắc Kinh chuẩn bị chuyển giao vũ khí cho Tehran, điều mà Trung Quốc phủ nhận.
Dù vậy, Washington từng ghi nhận vai trò của Trung Quốc trong việc đưa Iran trở lại bàn đàm phán, dẫn đến vòng đối thoại đầu tiên giữa hai bên kể từ năm 1979, diễn ra tại Islamabad hồi tháng 4 và đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần.
Trong một diễn biến liên quan, ông Vương Nghị cũng đã trao đổi với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio về tình hình Trung Đông, được cho là nhằm chuẩn bị nền tảng cho các cuộc thảo luận cấp cao sắp tới.
