Theo trang The Guardian (Anh), ngừng tim đột ngột xảy ra khi tim bất ngờ ngừng bơm máu do rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, khiến cơ thể không được cung cấp ôxy và dưỡng chất. Tình trạng này thường xảy ra mà không có dấu hiệu cảnh báo trước và có thể gây tử vong nếu không được cấp cứu ngay lập tức, chẳng hạn thực hiện hồi sức tim phổi (CPR).
Trong nghiên cứu mới công bố trên Tạp chí Tim mạch Canada, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu từ khoảng 500.000 người trong cơ sở dữ liệu UK Biobank – một trong những nguồn dữ liệu sức khỏe cộng đồng lớn nhất thế giới. Trong vòng theo dõi trung bình kéo dài 14 năm, có 3.147 người trong số đó bị ngừng tim đột ngột.
Các nhà nghiên cứu xác định được 56 yếu tố rủi ro không lâm sàng có liên quan đến SCA. Những yếu tố này bao gồm lối sống, đặc điểm thể chất, tình trạng tâm lý – xã hội, điều kiện kinh tế, môi trường sống và mức độ giáo dục. Đây là lần đầu tiên một nghiên cứu đánh giá toàn diện các yếu tố không thuộc về bệnh lý hoặc di truyền mà vẫn có thể ảnh hưởng lớn đến nguy cơ SCA.
Trong số các yếu tố có tác dụng bảo vệ, nổi bật nhất là việc uống rượu vang trắng và sâm panh ở mức độ vừa phải, tăng lượng trái cây trong khẩu phần ăn, duy trì tâm lý tích cực, kiểm soát huyết áp và cân nặng, cũng như nâng cao trình độ học vấn. Khi xét đến tất cả 56 yếu tố rủi ro này, nhóm nghiên cứu ước tính rằng có thể ngăn ngừa được từ 40% đến 63% các ca SCA nếu cải thiện các yếu tố bất lợi.
Nhà nghiên cứu Renjie Chen tại Đại học Phúc Đán, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Theo hiểu biết của chúng tôi, đây là nghiên cứu đầu tiên đánh giá một cách toàn diện mối liên hệ giữa các yếu tố rủi ro không lâm sàng và tỷ lệ mắc ngừng tim đột ngột. Chúng tôi ngạc nhiên khi phát hiện rằng một tỷ lệ lớn các ca SCA có thể được phòng ngừa thông qua các cải thiện về lối sống và điều kiện xã hội”.
Trong khi các nghiên cứu trước đây chủ yếu dựa trên các giả thuyết hoặc giới hạn ở một số yếu tố đã biết trước, thì nhóm nghiên cứu lần này đã áp dụng phương pháp “liên kết toàn bộ exposome” – một cách tiếp cận mới nhằm đánh giá mối liên hệ giữa nhiều dạng phơi nhiễm từ môi trường và sức khỏe con người. Họ cũng sử dụng kỹ thuật “phân bổ ngẫu nhiên Mendelian” để kiểm tra tính nhân quả của các mối liên hệ được phát hiện.
Tiến sĩ Huihuan Luo, tác giả chính của nghiên cứu, nhấn mạnh: “Kết quả cho thấy những thay đổi trong lối sống là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến nguy cơ ngừng tim đột ngột. Điều này mang lại hy vọng rằng nhiều ca tử vong hoàn toàn có thể tránh được nếu cộng đồng được hỗ trợ để thay đổi hành vi sống”.
Một điểm đáng chú ý trong nghiên cứu là phát hiện về tác dụng bảo vệ của rượu sâm panh và rượu vang trắng. Điều này mâu thuẫn với quan niệm phổ biến rằng chỉ rượu vang đỏ mới có lợi cho tim.
Trong bài xã luận kèm nghiên cứu, hai chuyên gia Nicholas Grubic (Đại học Toronto) và Dakota Gustafson (Đại học Queen’s, Ontario) cho biết: “Phát hiện này đặt ra nghi vấn về tính đặc hiệu của rượu vang đỏ trong việc bảo vệ tim mạch và cho thấy lợi ích từ rượu – nếu có – có thể phức tạp hơn nhiều so với giả định trước đây”.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng những khuyến nghị hiện tại từ các tổ chức y tế, như Quỹ Tim mạch Anh, vẫn nhấn mạnh việc hạn chế rượu, bỏ thuốc lá, ăn uống khoa học, dùng thuốc đúng cách và tăng cường vận động để giảm nguy cơ tim mạch.
Cuối cùng, các chuyên gia đồng ý rằng để giảm thiểu “gánh nặng khổng lồ” do những ca ngừng tim đột ngột gây ra cho hệ thống y tế, cần có chiến lược phòng ngừa mang tính toàn diện. Tuy nhiên, họ cũng lưu ý rằng điều này không đơn giản, bởi ngừng tim đột ngột là kết quả của nhiều yếu tố phức tạp – từ di truyền, bệnh lý tim tiềm ẩn cho đến môi trường sống và hành vi cá nhân.
