Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí The Cryosphere ngày 9/6, nguyên nhân là do tác động kết hợp của sóng biển, hiện tượng ngập nước trên bề mặt và sự phát triển của tảo.
Các nhà khoa học phát hiện sóng biển xâm nhập vào các khu vực có băng bao phủ không chỉ làm vỡ các tảng băng trôi. Chúng còn cuốn trôi lớp tuyết sáng màu có tác dụng che chắn lớp băng bên dưới khỏi ánh sáng Mặt Trời, làm ngập bề mặt bằng nước biển và tạo ra các "ao sóng" hấp thụ nhiều nhiệt lượng Mặt Trời hơn, từ đó đẩy nhanh quá trình tan chảy từ phía trên.
Theo nhóm nghiên cứu do ông Rob Massom thuộc Cơ quan Nam Cực Australia dẫn đầu, băng không còn tuyết phủ và các ao sóng trở thành môi trường thuận lợi cho tảo phát triển, chuyển sang màu xanh và hấp thụ nhiều nhiệt lượng Mặt Trời hơn.
Các quá trình do sóng biển gây ra khiến bề mặt băng biển tan chảy là "mắt xích còn thiếu" giúp lý giải nguyên nhân đang đẩy nhanh tình trạng băng biển Nam Cực tan ngày càng nhiều vào mỗi mùa hè.
Các nhà nghiên cứu ước tính hiện tượng ngập nước, hình thành ao nước và tình trạng băng vỡ vụn do sóng biển gây ra là những yếu tố đẩy nhanh bất thường quá trình tan băng, làm độ dày của băng giảm hơn 4 cm mỗi ngày, trong khi hiện tượng băng chuyển xanh do tảo làm giảm thêm 1 cm mỗi ngày.
Các tác giả viết: "Chúng tôi cho rằng cơ chế phản hồi dương này được tăng cường bởi hiện tượng băng chuyển xanh do tảo, khiến bề mặt băng tối màu hơn, từ đó hấp thụ nhiều ánh sáng Mặt Trời hơn và tiếp tục tan chảy".
Nghiên cứu cho thấy băng biển Nam Cực có thể biến thành những bè băng mục nát hoặc một lớp băng nhão màu xanh khi tương tác với sóng biển ở Nam Đại Dương, một trong những khu vực có bão mạnh nhất thế giới.
Các nhà khoa học cảnh báo rằng gió và sóng biển ngày càng mạnh hơn do biến đổi khí hậu có thể khuếch đại các tác động này, kéo theo những hệ lụy đối với khí hậu toàn cầu và các hệ sinh thái biển.
