Theo quy định mới, các nước EU có thể thiết lập các cơ sở tại những quốc gia đối tác ngoài khối để tiếp nhận những người đã bị bác đơn xin tị nạn và thuộc diện phải rời khỏi lãnh thổ. Tại đây, người di cư có thể bị lưu giữ trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục hồi hương. Mô hình này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả thực thi các quyết định trục xuất, vốn từ lâu bị đánh giá là còn hạn chế.
Hiện chỉ khoảng 20% các lệnh trục xuất tại EU được thực hiện trên thực tế. Con số này trở thành tâm điểm chỉ trích của nhiều chính phủ và các lực lượng chính trị theo đường lối cứng rắn, cho rằng cần có biện pháp mạnh hơn để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
Đề xuất nói trên được EC đưa ra từ năm ngoái, trong bối cảnh áp lực di cư gia tăng. Việc Nghị viện thông qua được xem là bước tiến đáng kể trong nỗ lực cải tổ chính sách di trú của khối.
Tuy nhiên, việc thiết lập các trung tâm ngoài EU không phải là ý tưởng mới và từng gặp nhiều trở ngại. Một số mô hình thử nghiệm trước đây, như kế hoạch của Italy tại Albania hay thỏa thuận giữa Anh và Rwanda, đã vấp phải rào cản pháp lý và sự phản đối từ các tổ chức nhân quyền. Dù vậy, một số quốc gia như Đan Mạch, Áo, Hy Lạp, Đức và Hà Lan đang tiếp tục nghiên cứu triển khai các dự án thí điểm, với kỳ vọng khắc phục những hạn chế trước đó.
Bên cạnh đó, quy định mới cũng đưa ra các biện pháp nghiêm khắc hơn đối với những trường hợp không chấp hành lệnh rời khỏi EU, bao gồm khả năng tạm giữ, tịch thu giấy tờ và kéo dài thời hạn cấm nhập cảnh. Đáng chú ý, các quyết định trục xuất sẽ được công nhận trên toàn khối, qua đó tăng cường phối hợp giữa các quốc gia thành viên.
Dù nhận được sự ủng hộ từ nhiều nghị sĩ, đặc biệt là các nhóm chính trị theo xu hướng bảo thủ, quyết định này cũng vấp phải không ít ý kiến phản đối. Một số tổ chức nhân đạo cảnh báo các biện pháp mới có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quyền của người tị nạn, nhất là đối với các nhóm dễ bị tổn thương như phụ nữ và trẻ em.
Sự khác biệt quan điểm giữa các quốc gia thành viên vẫn hiện hữu. Trong khi một số nước thúc đẩy triển khai nhanh các biện pháp mới, những nước khác như Pháp và Tây Ban Nha tỏ ra thận trọng, cho rằng cần đánh giá kỹ hiệu quả và hệ lụy.
Việc thông qua các quy định lần này cho thấy EU đang từng bước điều chỉnh chính sách di trú theo hướng chặt chẽ hơn, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh tình hình di cư tiếp tục diễn biến phức tạp.
