Ngay sau khi Nghị quyết 68-NQ/TW được ban hành vào tháng 5/2025, tinh thần khởi nghiệp lan tỏa rộng khắp. Tính đến cuối năm 2025, theo số liệu của Bộ Tài chính, Việt Nam đã có hơn 1 triệu doanh nghiệp hoạt động. Riêng tháng 1/2026, ước tính có trên 54.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng khoảng 62% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, gần 1.000 hộ kinh doanh đã chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp, tương đương khoảng 25% tổng số hộ chuyển đổi của cả năm 2025.
Những con số này cho thấy sức sống và tinh thần đổi mới của khu vực doanh nghiệp Việt Nam rất mạnh mẽ. Tuy nhiên, để từ hơn 1 triệu doanh nghiệp hiện nay tiến tới 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 và xa hơn là 3 triệu doanh nghiệp vào năm 2045, khoảng cách phía trước vẫn còn rất lớn.
Một trong những nguồn lực quan trọng nhất để hiện thực hóa mục tiêu Việt Nam có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động vào năm 2030 chính là khu vực hộ kinh doanh. Hiện, Việt Nam có hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và sử dụng khoảng 82% tổng số lao động. Đây là lực lượng quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh đó, việc tạo điều kiện để hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp được coi là “đòn bẩy” then chốt.
Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định: Năm 2026 sẽ là một năm có nhiều thay đổi lớn đối với khu vực hộ kinh doanh khi các chính sách quản lý thuế chuyển sang hướng minh bạch và số hóa mạnh mẽ, bao gồm việc bãi bỏ hình thức thuế khoán và mở rộng áp dụng hóa đơn điện tử có kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.
Theo ông, những thay đổi này là cần thiết để xây dựng một hệ thống thuế công bằng, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, vốn quen hoạt động trong môi trường quản lý đơn giản, ít ràng buộc.
Chính vì vậy, việc chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là cơ hội để các hộ kinh doanh vươn lên một nấc thang phát triển mới. Đây cũng là khu vực có tiềm năng rất lớn để hình thành lớp doanh nghiệp tư nhân năng động, sáng tạo và có khả năng cạnh tranh cao, góp phần thực hiện thành công mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 theo tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW.
Từ góc nhìn của VCCI, yếu tố then chốt để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp chính là việc tạo ra động lực kinh tế rõ ràng và thực chất. Khi hộ kinh doanh nhìn thấy lợi ích cụ thể và lâu dài của việc hoạt động trong khuôn khổ pháp lý đầy đủ, họ sẽ chủ động lựa chọn con đường chuyển đổi.
Do đó, chính sách không nên chỉ dừng lại ở lời kêu gọi hay khuyến khích mang tính hình thức, mà cần được thiết kế theo hướng tạo môi trường thuận lợi, chi phí thấp và khả năng sinh lời cao hơn cho doanh nghiệp chính thức. Trong đó, một trong những ưu tiên quan trọng là đơn giản hóa tối đa thủ tục chuyển đổi và vận hành doanh nghiệp nhỏ. Cần xây dựng một quy trình minh bạch, dễ thực hiện, với các mẫu biểu đơn giản, thời gian giải quyết nhanh gọn và chi phí hành chính thấp; đồng thời, cần có các gói hỗ trợ tiếp cận tín dụng, đào tạo quản trị và ưu đãi thuế trong giai đoạn đầu hình thành để hộ kinh doanh yên tâm bước vào khu vực chính thức của nền kinh tế.
VCCI đã và đang phối hợp với các bộ, ngành để đề xuất các chính sách phù hợp với thực tiễn, đồng thời triển khai nhiều chương trình truyền thông, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật nhằm đồng hành cùng các hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi. “Chúng tôi tin rằng, nếu được hỗ trợ đúng cách, khu vực hộ kinh doanh sẽ trở thành một động lực mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm bền vững trong giai đoạn tới”, ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.
Để tạo thuận lợi, niềm tin và động lực cho hơn 5 triệu hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm, năm 2026, Bộ Tài chính sẽ tập trung triển khai các giải pháp đồng bộ, thực chất như: rà soát, hoàn thiện khung pháp lý về hộ kinh doanh theo hướng thu hẹp tối đa khoảng cách về tổ chức quản trị, chế độ tài chính - kế toán giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, tạo lộ trình chuyển đổi phù hợp, khả thi.
Bên cạnh đó, tiếp tục triển khai và hoàn thiện các chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi, đặc biệt là các cơ chế, chính sách đã được quy định tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, như: miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong những năm đầu sau khi thành lập, bãi bỏ lệ phí môn bài, hỗ trợ tiếp cận tín dụng, triển khai chính sách cung cấp miễn phí các nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung, giúp giảm chi phí và rủi ro trong giai đoạn chuyển đổi.
Quan điểm nhất quán của Bộ Tài chính là: Chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp không phải để “quản chặt hơn”, mà để “mở ra không gian phát triển lớn hơn”. Khi trở thành doanh nghiệp, các hộ kinh doanh sẽ có điều kiện tiếp cận tốt hơn với vốn, thị trường, công nghệ và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, từ đó phát triển bền vững, minh bạch và hiệu quả hơn.
Mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 không chỉ là một con số thống kê. Đó là thước đo của môi trường kinh doanh, là biểu hiện của niềm tin thị trường và là điều kiện nền tảng để kinh tế Việt Nam tiến tới tăng trưởng cao, bền vững hơn trong giai đoạn tới.
