Tình trạng này không chỉ đẩy giá vé tăng cao mà còn làm gia tăng nguy cơ cắt giảm chuyến bay trên diện rộng.
Theo kênh CNN, các hãng hàng không tại châu Âu và châu Á, vốn phụ thuộc lớn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu, đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng khi nguồn cung bị gián đoạn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiến lược của dầu mỏ và nhiên liệu bay toàn cầu, bị đóng cửa do căng thẳng quân sự.
Dữ liệu thị trường cho thấy hơn 20% nguồn cung nhiên liệu bay vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu đi qua khu vực này, trong đó phần lớn được chuyển tới châu Âu. Việc gián đoạn kéo dài khiến chuỗi cung ứng bị “đóng băng”, kéo theo hệ lụy lan rộng sang các thị trường khác.
Ngay cả khi một thỏa thuận được thiết lập để mở lại eo biển Hormuz, các chuyên gia cho rằng thị trường vẫn cần nhiều tháng để phục hồi hoàn toàn nguồn cung. “Sớm nhất cũng phải đến tháng 7 và đó vẫn là kịch bản khá lạc quan”, một chuyên gia năng lượng nhận định.
Tại Mỹ, dù chưa đối mặt trực tiếp với nguy cơ thiếu nhiên liệu nhờ nguồn sản xuất nội địa dồi dào, các hãng bay vẫn chịu tác động từ giá nhiên liệu toàn cầu leo thang. Điều này buộc họ phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh, bao gồm cắt giảm các chuyến bay kém hiệu quả và hạn chế vé giá rẻ.
Chi phí nhiên liệu hiện là khoản lớn thứ hai của các hãng hàng không, chỉ sau chi phí nhân công. Một máy bay thân hẹp tiêu thụ khoảng 800 gallon nhiên liệu mỗi giờ bay, trong khi các dòng thân rộng còn tiêu tốn nhiều hơn.
Bốn hãng hàng không lớn nhất Mỹ từng chi trung bình khoảng 100 triệu USD mỗi ngày cho nhiên liệu trong năm ngoái. Tuy nhiên, kể từ khi chiến sự nổ ra, chi phí này đã tăng mạnh. Một số hãng dự báo chi phí nhiên liệu có thể tăng thêm hàng tỷ USD trong năm nay nếu tình hình không cải thiện.
Giá vé máy bay cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Theo số liệu thị trường, giá vé đặt sát ngày đến các điểm du lịch “nóng” như Caribe đã tăng tới 74% so với đầu tháng, trong khi các chuyến bay đến Hawaii tăng khoảng 21%.
Ngay cả khi căng thẳng được hạ nhiệt, tác động đến mùa du lịch hè gần như đã “an bài”, bởi các hãng hàng không thường lên kế hoạch đường bay và giá vé từ nhiều tháng trước. Một số hãng lớn đã bắt đầu thu hẹp quy mô khai thác, với mức cắt giảm khoảng 5% lịch bay trong nửa năm tới.
Tình trạng giá nhiên liệu leo thang đặc biệt gây áp lực lên các hãng hàng không giá rẻ - nhóm vốn có biên lợi nhuận mỏng và dễ tổn thương trước biến động chi phí.
Một số hãng đã rơi vào khủng hoảng tài chính nghiêm trọng, thậm chí phải nộp đơn phá sản nhiều lần trong thời gian ngắn. Báo cáo tài chính gần đây của hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines cho thấy chi phí nhiên liệu tăng có thể gây tác động tiêu cực ngay lập tức và đáng kể, làm gián đoạn các thỏa thuận với chủ nợ và đẩy doanh nghiệp đến nguy cơ thanh lý.
Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm cũng cảnh báo những hãng yếu về tài chính có thể không đủ khả năng hấp thụ cú sốc kép từ chi phí nhiên liệu và nhu cầu thị trường, dẫn đến phá sản hoặc phải trả lại máy bay sớm hơn dự kiến.
Việc các hãng giá rẻ thu hẹp hoặc rút lui khỏi thị trường sẽ làm giảm nguồn cung vé giá thấp, từ đó kéo mặt bằng giá vé chung tăng lên.
Trong bối cảnh chi phí leo thang, các hãng hàng không lớn đang chuyển hướng sang các đường bay có lợi nhuận cao hơn, đồng nghĩa với việc giảm tần suất hoặc hủy bỏ những tuyến bay kém hiệu quả. Điều này khiến số ghế sẵn có giảm, qua đó đẩy giá vé tiếp tục đi lên.
“Không có lý do gì để duy trì những chuyến bay thua lỗ không đủ bù chi phí nhiên liệu”, lãnh đạo một hãng hàng không lớn cho biết.
Cuộc khủng hoảng nhiên liệu bay lần này có thể kéo dài nhiều tháng, tạo ra áp lực chưa từng có lên ngành hàng không toàn cầu đúng vào cao điểm du lịch và người chịu ảnh hưởng cuối cùng vẫn là hành khách với chi phí di chuyển ngày càng đắt đỏ.
