Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Đinh Công Sứ khẳng định mục tiêu cốt lõi, tiên quyết của Vườn quốc gia Xuân Sơn là thực hiện hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn hệ sinh thái rừng đặc dụng. Mọi hoạt động phát triển du lịch sinh thái hay ổn định sinh kế cho người dân vùng đệm đều phải gắn liền, hài hòa với mục tiêu bảo tồn thiên nhiên. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ yêu cầu các Sở ngành liên quan chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, đánh giá kỹ lưỡng quá trình triển khai, việc thực hiện nghĩa vụ sử dụng đất và các vướng mắc pháp lý phát sinh. Đồng thời, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm chủ trì nghiên cứu, đề xuất UBND tỉnh chủ trương xây dựng đề án phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí tại Vườn Quốc gia Xuân Sơn. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nội vụ tham mưu bổ sung biên chế nhằm bảo đảm nguồn nhân lực cho công tác quản lý chuyên môn. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn xây dựng mô hình quản lý, khai thác du lịch sinh thái cộng đồng đặc thù gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống và tài nguyên thiên nhiên. Sở Xây dựng hướng dẫn quy hoạch các điểm dịch vụ, hạ tầng kỹ thuật du lịch phù hợp với quy hoạch lâm nghiệp và quy hoạch bảo tồn của Vườn quốc gia.
Đặc biệt, ông Đinh Công Sứ lưu ý UBND hai xã Xuân Đài và Lai Đồng tăng cường phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý Vườn quốc gia Xuân Sơn trong công tác quản lý địa bàn, dân cư và bảo vệ rừng; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về lâm nghiệp, đất đai và bảo vệ môi trường. Công tác kiểm tra, ngăn chặn tình trạng tự ý dựng lán trại, kinh doanh dịch vụ trái phép ven rừng, ven suối cần được thực hiện nghiêm túc nhằm tránh tình trạng phát triển tự phát, gây hệ lụy khó xử lý về sau. Ban quản lý Vườn Quốc gia Xuân Sơn có trách nhiệm thực hiện đúng chức năng nhiệm vụ, tăng cường tuần tra, bám địa bàn và phối hợp với chính quyền cơ sở để chủ động xây dựng các phương án phòng chống cháy rừng, bảo vệ toàn vẹn hệ sinh thái rừng đặc dụng trước áp lực của hoạt động du lịch.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, thời gian qua, công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại Vườn quốc gia Xuân Sơn được triển khai đồng bộ, góp phần giữ vững diện tích rừng hiện có, bảo vệ hệ sinh thái rừng đặc dụng và duy trì ổn định an ninh rừng trên địa bàn. Vườn quốc gia Xuân Sơn có tổng diện tích hơn 15.000 ha, độ che phủ rừng đạt khoảng 95%, là khu vực có giá trị đặc biệt quan trọng về đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên và văn hóa cộng đồng các dân tộc Dao, Mường. Giai đoạn 2021 - 2025 và những tháng đầu năm 2026, Ban Quản lý Vườn đã tổ chức gần 1.500 lượt tuần tra, kiểm tra rừng; thực hiện 52 cuộc tuyên truyền pháp luật về lâm nghiệp; ký cam kết bảo vệ rừng với trên 1.500 hộ dân vùng đệm. Công tác phát triển rừng được chú trọng với 55 ha rừng trồng mới, 400 ha khoanh nuôi xúc tiến tái sinh. Nhờ đó, nhiều năm liền không xảy ra cháy rừng, không phát sinh điểm nóng về phá rừng và khai thác lâm sản trái phép.
Tuy nhiên, công tác quản lý vẫn gặp nhiều khó khăn do diện tích rừng lớn, địa hình hiểm trở, lực lượng bảo vệ rừng còn thiếu hụt. Đáng chú ý, toàn bộ diện tích Vườn quốc gia Xuân Sơn hiện chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; khoảng 2.800 ha đã được cấp cho các hộ gia đình, cá nhân sản xuất lâm nghiệp, dẫn đến tình trạng chồng lấn trong quản lý đất đai. Cùng với đó, áp lực về đất ở, đất sản xuất và sinh kế của hơn 3.100 người dân sinh sống trong vùng đệm tiếp tục đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo tồn.
Đối với hoạt động du lịch, các sở, ngành liên quan đánh giá Vườn quốc gia Xuân Sơn sở hữu tiềm năng lớn nhưng việc khai thác còn manh mún, chủ yếu dựa vào tài nguyên tự nhiên sẵn có. Hạ tầng du lịch chưa đồng bộ, sản phẩm du lịch còn đơn điệu, công tác quản lý giữa các chủ thể chưa thống nhất. Một số hoạt động dịch vụ tự phát tại khu vực ven suối, ven rừng từng phát sinh, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường, cảnh quan và an toàn của du khách.
Trên cơ sở đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề xuất xây dựng mô hình quản lý du lịch sinh thái theo hướng Ban Quản lý Vườn quốc gia Xuân Sơn giữ vai trò đầu mối tổ chức, điều phối và quản lý các hoạt động du lịch trong phạm vi Vườn; trực tiếp khai thác các điểm du lịch sinh thái đã được công nhận; đồng thời quản lý hạ tầng, tài nguyên rừng, cảnh quan và kiểm soát hoạt động của du khách. Chính quyền các xã Xuân Đài và Lai Đồng chịu trách nhiệm quản lý các dịch vụ du lịch trên địa bàn, bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và hỗ trợ cộng đồng tham gia phát triển du lịch.
