Theo giám tuyển Amandine, hai mươi tác phẩm tranh sơn dầu được trưng bày tại triển lãm thể hiện sự tinh tế và nhạy cảm thẩm mỹ của vua Hàm Nghi – người được coi là họa sĩ hiện đại đầu tiên của Việt Nam. Là người sống nội tâm, ông nâng niu các tác phẩm như chính đời tư của mình. Ông đã để lại cho chúng ta những tác phẩm mạnh mẽ, minh chứng cho tình yêu thiên nhiên và tinh thần tự do, bất khuất trước mọi nghịch cảnh.
Với tiêu chuẩn trưng bày quốc tế, "Trời, Non, Nước" là triển lãm tranh của vua Hàm Nghi quy mô lớn đầu tiên được tổ chức tại Thủ đô. Đây là sự kiện phi thương mại (không giao dịch tranh). Các tác phẩm đã được hồi hương, thẩm định, bảo quản và phục chế bởi các chuyên gia đầu ngành, đồng thời được đồng giám tuyển bởi nhà nghiên cứu mỹ thuật Ace Lê và Tiến sĩ Amandine Dabat – hậu duệ đời thứ 5 của vua Hàm Nghi, tác giả cuốn sách "Hàm Nghi – Hoàng đế lưu vong, nghệ sĩ ở Alger".
Tại sự kiện, ông Eric Soulier – Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam nhấn mạnh: Triển lãm "Trời, Non, Nước" là minh chứng cụ thể cho sự hợp tác giữa hai quốc gia trong việc cùng nhau xây dựng những dự án đầy tham vọng, dựa trên ký ức chung và hướng tới hiện tại.
Không chỉ dừng lại ở triển lãm, dự án còn được tiếp nối bằng các hoạt động trao đổi và gặp gỡ, đặc biệt là buổi tọa đàm vào ngày 25/4, nhằm làm rõ hơn hành trình đặc biệt của các tác phẩm cũng như vị trí của vua Hàm Nghi trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam.
Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết: Với một di sản nghệ thuật trải dài trên nhiều vùng đất, sự kiện lần này chính là sự kết nối và tiếp nối ý nghĩa của các giá trị văn hóa ngay tại không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Đặc biệt, năm 2026 – năm kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám, trường đại học đầu tiên của Việt Nam – càng trở thành một dấu mốc quan trọng và giàu ý nghĩa.
Theo giám tuyển Ace Lê, vua Hàm Nghi (1871–1944) được biết đến rộng rãi với tư cách là một vị anh hùng dân tộc, người phát động Chiếu Cần Vương, sau đó bị thực dân Pháp bắt và lưu đày tại Algeria cho đến khi qua đời. Tuy nhiên, ít người biết rằng ông là họa sĩ Việt Nam đầu tiên được đào tạo theo giáo trình hàn lâm phương Tây, mở ra buổi bình minh cho mỹ thuật Đông Dương, cũng là chương đầu tiên của mỹ thuật hiện đại Việt Nam.
Trong quãng thời gian bị lưu đày tại Algeria, vua Hàm Nghi luôn âm thầm nuôi dưỡng giấc mộng hồi cố, tìm đến hội họa như một cách giãi bày tâm tư.
