Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, ngày 28/5/2026, Bộ trưởng Bộ Thương mại và Tiêu dùng New Zealand đã quyết định khởi xướng điều tra tự vệ toàn cầu đối với một số sản phẩm thanh nhôm định hình (certain aluminium extrusions) nhập khẩu theo đề xuất của Bộ Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm New Zealand (MBIE).
Theo thông báo của cơ quan điều tra, sản phẩm bị xem xét bao gồm các mặt hàng thanh nhôm định hình thuộc mã HS 7604.21.00 00B (sản phẩm thanh, que và các cấu kiện định hình bằng hợp kim nhôm loại định hình rỗng) và mã HS 7604.29.09 00F (sản phẩm thanh, que và các cấu kiện định hình bằng hợp kim nhôm thuộc các loại khác).
Các sản phẩm thuộc phạm vi điều tra là hợp kim nhôm chứa các nguyên tố kim loại thuộc chuỗi hợp kim bắt đầu bằng 1, 2, 3, 5, 6 hoặc 7 theo tiêu chí của Hiệp hội Nhôm New Zealand hoặc các ký hiệu hợp kim tương đương. Hàng hóa có thể ở dạng chưa gia công hoặc đã được gia công cơ khí, anod hóa, sơn hoặc phủ các lớp hoàn thiện khác.
Theo hồ sơ vụ việc, đề xuất điều tra được đưa ra trên cơ sở các số liệu cho thấy lượng nhập khẩu thanh nhôm định hình vào New Zealand gia tăng đáng kể trong giai đoạn 2023 - 2025. Cụ thể, tỷ lệ nhập khẩu so với sản lượng sản xuất trong nước tăng từ 50% lên 64%, trong khi thị phần hàng nhập khẩu tăng từ 33% lên 39%.
Nguyên đơn cho rằng sự gia tăng nhập khẩu là hệ quả của các diễn biến không lường trước được, bao gồm những thay đổi trong chính sách thương mại và chính sách công nghiệp của các nước thứ ba. Đồng thời, lượng hàng nhập khẩu gia tăng cùng với yếu tố giá được cho là đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất trong nước, thể hiện qua sự suy giảm về giá bán, sản lượng, doanh số, thị phần, khả năng sinh lời, năng suất lao động và việc làm.
Đáng chú ý, Australia và Singapore sẽ được loại trừ hoàn toàn khỏi phạm vi điều tra cũng như quá trình đánh giá thiệt hại, phù hợp với các cam kết trong các hiệp định thương mại tự do song phương toàn diện mà New Zealand đã ký kết với hai quốc gia này. New Zealand cũng cho biết sẽ xem xét các nghĩa vụ liên quan trong các hiệp định thương mại tự do khác mà nước này tham gia khi cần thiết.
Theo kế hoạch, MBIE sẽ hoàn tất báo cáo điều tra và trình Bộ trưởng Bộ Thương mại và Tiêu dùng New Zealand vào cuối tháng 9/2026. Trên cơ sở kết quả điều tra, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét áp dụng biện pháp tự vệ tạm thời hoặc biện pháp tự vệ chính thức nếu xác định hàng nhập khẩu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của Đạo luật Thương mại New Zealand về các biện pháp tự vệ năm 2014.
Thời gian tới, MBIE sẽ công bố các bảng câu hỏi và tài liệu liên quan trên trang thông tin điện tử của cơ quan này để các bên liên quan tham gia vụ việc. Các nhà sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, người sử dụng sản phẩm liên quan, các hiệp hội ngành hàng cũng như chính phủ các nước có liên quan được mời gửi ý kiến bằng văn bản, cung cấp thông tin và chứng cứ phục vụ quá trình điều tra.
Cục Phòng vệ thương mại cho biết, do biện pháp tự vệ toàn cầu có phạm vi áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu từ tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ, các doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, xuất khẩu nhôm định hình cần chủ động rà soát mã HS và kim ngạch xuất khẩu sang New Zealand trong giai đoạn 2023-2025 đối với các sản phẩm thuộc phạm vi điều tra.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên đăng ký tham gia vụ việc với tư cách bên liên quan để tiếp cận hồ sơ công khai, thường xuyên theo dõi diễn biến điều tra, đồng thời chuẩn bị nguồn lực nhằm phối hợp với cơ quan điều tra, trả lời bảng câu hỏi và tham gia các phiên điều trần nếu được yêu cầu. Việc hợp tác đầy đủ, kịp thời sẽ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp trong quá trình điều tra và xem xét áp dụng biện pháp tự vệ của New Zealand.
