Nằm nép mình trên góc phố Hàng Giấy (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội), gánh hàng bán hoa gói, hoa đĩa của chị Nguyễn Thị Hồng hôm nay (10/6) tất bật từ sáng sớm để phục vụ khách dịp rằm tháng 5.
Khác với cách cắm hoa hiện đại, hoa gói, hoa đĩa là cách bày hoa truyền thống, sử dụng những loài hoa mùa nào thức nấy như hoa sen, hoa bưởi, hoa cau, hoa nhài… Những bông hoa được hái nụ, cắt cành, uốn nhẹ từng cánh rồi đặt vào đĩa hoặc gói bằng lá dong, tạo thành bó nhỏ mang vẻ đẹp mộc mạc, thanh tao.
“Ngày Rằm, Mùng 1, lượng khách tăng cao, tôi sẽ dậy từ sáng sớm để chọn hoa tươi nhất bày hàng. Theo truyền thống các cụ để lại, trong những dịp này, trên ban thờ hoặc đi thắp hương ở đâu cũng phải có một đĩa hoa hoặc gói hoa thơm mới đúng văn hóa người Hà Nội...”, chị Hồng chia sẻ.
Theo chị Hồng, hoa gói, hoa đĩa tuy đa dạng, nhưng lại mang nét đặc trưng theo mùa, tạo nên vẻ độc đáo và riêng biệt cho từng thời điểm trong năm. "Đặc trưng hoa gói, hoa đĩa là mùa nào hoa nấy, nhưng quan trọng nhất là phải tươi và có hương thơm. Đĩa hoa cúng thơm nhất khi có cả hoa ngọc lan và hoàng lan. Hai loài hoa này đặc biệt được người Hà Nội yêu chuộng", chị Hồng cho biết.
Thức dậy từ sáng sớm để mua hoa đĩa về thắp hương ngày rằm, chị Phan Phương Thảo (quận Hoàn Kiếm) cho biết: "Việc bày biện hoa đĩa lên ban thờ dịp lễ Tết, ngày Rằm, mùng 1 đã trở thành truyền thống của gia đình tôi qua nhiều thế hệ. Ngoài ra, tôi mua thêm hoa bưởi về pha ấm trà ngon rồi cùng gia đình thưởng thức, gắn kết tình cảm gia đình".
Người Hà Nội xưa rất coi trọng nghi lễ và sự tinh tế trong từng chi tiết nhỏ. Việc bày hoa gói, hoa đĩa trên bàn thờ không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn là sự thể hiện lòng thành kính với tổ tiên. Hoa được chọn phải là hoa tươi, chưa nở rộ, không dập nát, thể hiện sự tôn trọng, trang nghiêm. Mỗi đĩa hoa đều gửi gắm trong đó tấm lòng của con cháu với cội nguồn, như một lời cầu chúc bình an, may mắn cho gia đình.
Ngày nay, giữa cuộc sống bận rộn, nhiều gia đình ở Hà Nội vẫn duy trì thói quen mua hoặc tự làm hoa gói, hoa đĩa dâng lên ban thời mỗi dịp lễ Tết. Ở những khu chợ truyền thống hay trên những con phố cổ của Hà Nội, hoa đĩa, hoa gói vẫn được bày bán mỗi dịp Rằm, Mùng 1, như một chứng nhân thầm lặng của nét văn hóa lâu đời. Việc duy trì phong tục này không chỉ là gìn giữ một nghi thức thờ cúng, mà còn là gìn giữ ký ức văn hóa, truyền lại tinh thần “uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ sau.
