Các đợt nắng nóng liên tiếp tại châu Âu đang khiến hàng triệu người phải sống trong điều kiện oi bức tại các căn hộ, trường học và viện dưỡng lão có khả năng chống nóng hạn chế. Trong bối cảnh đó, ngày càng nhiều người dân Pháp thay đổi quan điểm truyền thống để chuyển sang sử dụng điều hòa không khí.
Từ lâu, nhiều người Pháp cho rằng điều hòa không khí gây tác động tiêu cực tới môi trường. Tuy nhiên, khi các nhà khoa học cảnh báo biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất và cường độ các đợt nắng nóng, nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát tăng mạnh, thậm chí trở thành chủ đề tranh luận trong quá trình chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2027.
Matthieu Ruquet (35 tuổi) cho biết trước đây anh phản đối việc sử dụng điều hòa. Tuy nhiên, sau khi nhiệt độ trong căn hộ của gia đình ở ngoại ô Paris lên tới 36 độ C, vợ anh đã quyết định tìm mua một máy điều hòa di động để bảo đảm sức khỏe cho cô con gái hai tuổi và vật nuôi trong nhà. Khi tới cửa hàng, nhiều sản phẩm đã được bán hết.
Sinh ra tại thành phố Nice bên bờ Địa Trung Hải, Ruquet cho biết gia đình mình trước đây chỉ sử dụng quạt để chống nóng. Tuy nhiên, những năm gần đây mẹ anh đã lắp điều hòa và hiện nay chính anh cũng đưa ra quyết định tương tự.
Dù vậy, anh vẫn bày tỏ lo ngại việc sử dụng điều hòa có thể góp phần làm Trái Đất nóng lên.
Theo cơ quan khí tượng quốc gia Pháp, ngày 24/6 vừa qua ghi nhận mức nhiệt trung bình cao nhất kể từ khi nước này bắt đầu theo dõi số liệu khí tượng vào năm 1947.
Một cuộc khảo sát công bố đầu tháng 6 cho thấy khoảng 80% người được hỏi cho rằng điều hòa không khí không phải là giải pháp thân thiện với môi trường. Những người phản đối cho rằng việc làm mát các tòa nhà tiêu tốn lượng điện năng lớn.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định tác động môi trường của điều hòa phụ thuộc đáng kể vào nguồn điện được sử dụng. Ông Francois Gemenne, chuyên gia thuộc Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC), cho rằng điều hòa hiện không phải là vấn đề môi trường lớn tại Pháp do nước này không phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch để sản xuất điện. Năm 2025, điện hạt nhân chiếm gần 70% sản lượng điện của Pháp.
Nhà quy hoạch đô thị Clement Gaillard nhận định điều hòa không phải là vấn đề nếu không được xem là giải pháp duy nhất để ứng phó với nắng nóng. Theo ông, thách thức lớn hơn nằm ở thiết kế công trình chưa thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều tòa nhà hiện đại sử dụng diện tích kính lớn hoặc các công trình được tối ưu cho mùa đông nhưng không hiệu quả trong việc giảm nhiệt vào mùa hè.
Bên cạnh lợi ích, điều hòa không khí cũng có những hạn chế nhất định. Thiết bị này sử dụng môi chất làm lạnh có nguy cơ gây ô nhiễm và thải khí nóng ra môi trường xung quanh. Theo ông Vincent Viguie thuộc Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Phát triển Quốc tế (CIRED), lượng khí nóng này không ảnh hưởng đáng kể đến nhiệt độ toàn cầu nhưng có thể làm gia tăng nhiệt độ cục bộ tại các khu đô thị đông đúc và thông gió kém.
Một nghiên cứu mô phỏng năm 2025 tại thành phố Lyon cho thấy các hệ thống điều hòa lắp đặt trên mặt tiền tòa nhà có thể làm nhiệt độ không khí khu vực xung quanh tăng thêm tới 1,75 độ C.
Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học cho rằng các giải pháp chống nóng truyền thống cũng đang dần chạm tới giới hạn hiệu quả. Trong một nghiên cứu gần đây, CIRED mô phỏng kịch bản nắng nóng cực đoan tại vùng Paris giai đoạn 2070-2100. Kết quả cho thấy ngay cả khi tăng cường không gian xanh và cải tạo công trình, việc loại bỏ hoàn toàn điều hòa vẫn khiến người dân phải tiếp xúc với mức nhiệt trên 32 độ C trong khoảng sáu giờ mỗi ngày.
Các chuyên gia vì vậy khuyến nghị kết hợp nhiều giải pháp như sử dụng rèm che nắng, quạt trần và cải thiện thiết kế công trình nhằm giảm nhu cầu sử dụng điều hòa thay vì loại bỏ hoàn toàn thiết bị này.
Trước thềm cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, vấn đề điều hòa không khí cũng đã trở thành chủ đề tranh luận chính trị. Lãnh đạo đảng Tập hợp Quốc gia, Marine Le Pen, ủng hộ việc mở rộng lắp đặt điều hòa, cho rằng các đợt nắng nóng cực đoan có thể gây nguy hiểm tới tính mạng con người.
Trong khi đó, lãnh đạo đảng Nước Pháp Bất khuất, Jean-Luc Mélenchon, phản đối cách tiếp cận này và kêu gọi ưu tiên nâng cao khả năng cách nhiệt của các tòa nhà.
Nhà khí hậu học Christophe Cassou bày tỏ lo ngại cuộc tranh luận về khí hậu trước bầu cử có nguy cơ bị thu hẹp thành câu hỏi đơn giản là nên hay không nên lắp điều hòa. Theo ông, điều cần thiết là các cuộc thảo luận toàn diện hơn về khả năng chống chịu của đô thị trước biến đổi khí hậu, cũng như các vấn đề liên quan đến nông nghiệp và sản xuất điện.
