Sau loạt bài về thực trạng phê bình sân khấu, NSND Lê Tiến Thọ, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, đã có cuộc trao đổi với báo Tin Tức về vấn đề này.
´Thưa ông, nguyên nhân nào dẫn tới sự tụt dốc của phê bình sân khấu?
Có nhiều nguyên nhân, nguyên nhân cốt lõi là đào tạo đội ngũ của cái lý luận phê bình, nguyên nhân thứ hai nữa là do chế độ chính sách, đãi ngộ cho nhà phê bình còn quá ít ỏi. Đó là hai nguyên nhân cơ bản. Thế nhưng, có một nguyên nhân nữa mà nguyên nhân của mọi nguyên nhân là chúng ta đặt ra mà không thực hiện.
 NSND Lê Tiến Thọ tặng bằng khen cho các nhà báo xuất sắc. |
Ví dụ chúng ta có nghị quyết TƯ 5 xây dựng phát triển VH-NT định hướng rất rõ 10 nhiệm vụ với các giải pháp cụ thể. Trong đó, công tác lý luận phê bình đặt lên hàng đầu và luôn luôn đánh giá là yếu cần khắc phục. Nhưng khắc phục như thế nào thì không có. Mặt khác, việc đào tạo nhà phê bình hiện nay không được quan tâm, vừa thiếu vừa yếu. Chế độ đãi ngộ và chính sách không có, ngay cả việc quan tâm về tinh thần cũng không được đặt ra đối với nhà phê bình sân khấu hiện nay.
´Theo ông, làm thế nào để có thể vực dậy đời sống cho phê bình sân khấu hiện nay?
Hiện nay, các nhà hát, các đơn vị nghệ thuật sân khấu có vở diễn mới họ chỉ mời hội đồng nghệ thuật của Cục Nghệ thuật Biểu diễn tới duyệt và mời lãnh đạo Hội Nghệ sĩ Sân khấu tới xem để cốt cuối năm được trao giải. Tôi thiết nghĩ, Cục Nghệ thuật Biểu diễn là cơ quan có thể có cây roi về pháp lý nên đứng ra tổ chức các cuộc tọa đàm giữa lực lượng sáng tạo vở diễn với các chuyên gia đầu ngành, trong đó có nhà phê bình sân khấu và cả các nhà báo theo dõi sân khấu tham dự. Việc trao đổi phân tích mổ xẻ các vấn đề hay dở của vở diễn sẽ giúp cho sân khấu phát triển có định hướng và dĩ nhiên phê bình sân khấu cũng có đất dụng võ. Các cuộc tọa đàm có thể đánh giá tổng thể cả vở diễn hoặc từng mặt sáng tạo như: Tính tư tưởng, chủ đề, ngôn ngữ, hình tượng sân khấu, diễn viên biểu diễn, âm nhạc, thiết kế mỹ thuật... Sau đó những thông tin trao đổi tại cuộc tọa đàm sẽ được đăng tải ở tờ Tạp chí Sân khấu của ngành hoặc được các tờ báo có nhà báo tham dự tọa đàm nêu lên. Đó là một hình thức có thể thay đổi diện mạo phê bình sân khấu hiện nay.
´Có ý kiến cho rằng bản thân Hội cũng đã không quan tâm tới nhà phê bình sân khấu. Ngay như việc mời một vài nhà phê bình sân khấu tham gia các hội diễn, liên hoan sân khấu chuyên nghiệp cũng không được chú trọng...
Đúng là phê bình sân khấu không được coi trọng, không có tác động với hoạt động sân khấu, Hội Nghệ sĩ Sân khấu cũng có phần trách nhiệm. Chúng tôi sẵn sàng đầu tư nếu nhà phê bình có nguyện vọng tham gia các liên hoan, hội diễn và dĩ nhiên khi tham gia họ phải có bài viết và đánh giá có chất lượng. Nhưng chúng tôi không hề bỏ rơi phê bình sân khấu. Vừa rồi tôi có tham gia Hội đồng lý luận phê bình VHNT xét một số tác phẩm phê bình VH-NT trong đó có xét cả các tác phẩm phê bình sân khấu của các nhà phê bình như: Trần Trí Trắc, Nguyễn Văn Thành, Đỗ Dũng... vào giải thưởng của lý luận phê bình VH-NT. Mặt khác, Hội cũng đã thành lập CBL Nhà báo sân khấu vào năm 2012 nhằm nâng cao sự quan tâm của báo chí đối với sân khấu, qua đó cũng để hướng tới nâng cao chất lượng phê bình trên báo chí. Nhưng nói gì thì nói, sân khấu phải hoạt động, phải có tác phẩm tốt thì phê bình sân khấu mới có đất dụng võ, báo chí mới quan tâm. Đời sống sân khấu đã buồn tẻ thì hoạt động phê bình sân khấu cũng không có động cơ để tạo sức hút. Giá như có một kênh truyền hình riêng, tạo ra được sân chơi, có khán giả, có nhà phê bình, có người sáng tạo.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Hoài Hương (thực hiện)
