Tranh cãi gay gắt
Tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gồm 15 thành viên diễn ra hôm 12/3, Mỹ và các nước phương Tây đã tranh luận quyết liệt với Nga và Trung Quốc về ý định hạt nhân của Iran cũng như việc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Tehran.
Theo hãng tin Reuters, Nga và Trung Quốc đã tìm cách ngăn cuộc thảo luận liên quan đến Ủy ban 1737 - cơ quan được thành lập để giám sát việc thực thi các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đối với Iran. Tuy nhiên, đề xuất này đã bị bác bỏ với kết quả bỏ phiếu 11-2, kèm hai phiếu trắng.
Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz cáo buộc Moskva và Bắc Kinh cố tình bảo vệ Iran bằng cách làm tê liệt cơ chế trừng phạt. “Tất cả các quốc gia thành viên Liên hợp quốc nên thực thi lệnh cấm vận vũ khí đối với Iran, cấm chuyển giao và buôn bán công nghệ tên lửa, đồng thời đóng băng các tài sản tài chính liên quan”, ông Waltz nói, nhấn mạnh các biện pháp này nhằm đối phó với mối đe dọa từ chương trình hạt nhân và tên lửa của Tehran.
Washington cũng viện dẫn báo cáo gần đây của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cho rằng Iran là quốc gia không sở hữu vũ khí hạt nhân duy nhất đã làm giàu uranium ở mức 60% và vẫn chưa cho phép thanh sát đầy đủ đối với lượng vật liệu này.
Nga và Trung Quốc phản bác mạnh mẽ các cáo buộc trên. Đại sứ Nga tại Liên hợp quốc Vasily Nebenzya cho rằng Mỹ và các đồng minh đang kích động sự hoảng loạn xung quanh những kế hoạch hạt nhân mà Iran bị cho là đang theo đuổi, nhằm tạo cớ cho hành động quân sự mới ở Trung Đông.
Trong khi đó, đại diện Trung Quốc Fu Cong chỉ trích Washington là bên khơi mào cuộc khủng hoảng hạt nhân Iran, đồng thời cho rằng việc Mỹ sử dụng vũ lực trong lúc các cuộc đàm phán ngoại giao vẫn đang diễn ra đã làm suy yếu nỗ lực giải quyết vấn đề bằng con đường hòa bình.
Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Amir Saeid Iravani khẳng định chương trình hạt nhân của nước này luôn mang mục đích hòa bình, đồng thời tuyên bố Tehran sẽ không công nhận bất kỳ nỗ lực nào nhằm tái áp đặt trừng phạt.
Trong khi đó, Anh và Pháp cho rằng việc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt là cần thiết do Iran chưa giải quyết các quan ngại liên quan chương trình hạt nhân. Pháp cảnh báo lượng uranium đã làm giàu của Iran hiện đủ để chế tạo khoảng 10 thiết bị hạt nhân.
Israel gia tăng sức ép quân sự
Trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao tại Liên hợp quốc, Israel tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn đối với Tehran.
Theo tờ The Guardian, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong cuộc họp báo đầu tiên kể từ khi chiến sự bùng nổ đã phát tín hiệu đe dọa nhắm vào lãnh tụ tối cao mới của Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei.
Ông Netanyahu cho rằng Iran “không còn như trước” sau gần hai tuần hứng chịu các đợt tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel, khiến lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và lực lượng bán quân sự Basij chịu thiệt hại nặng.
Nhà lãnh đạo Israel cũng tuyên bố một số cuộc không kích của nước này đã tiêu diệt các nhà khoa học hạt nhân hàng đầu của Iran. Theo ông, mục tiêu của chiến dịch là ngăn Tehran chuyển các dự án hạt nhân và tên lửa đạn đạo xuống các cơ sở ngầm.
Khi được hỏi về khả năng Israel nhắm mục tiêu vào lãnh tụ mới của Iran hoặc lãnh đạo Hezbollah, ông Netanyahu đưa ra cảnh báo: “Tôi sẽ không cấp bảo hiểm nhân thọ cho bất kỳ lãnh đạo nào của tổ chức khủng bố”.
Thủ tướng Israel cũng tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công Hezbollah sau khi nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn này nổ súng từ Liban hôm 2/3 nhằm trả đũa vụ ám sát lãnh tụ tối cao Iran trước đó.
Ông Netanyahu cho rằng Iran và Hezbollah hiện “không còn là mối đe dọa như trước”, đồng thời nhắc lại quan điểm rằng các chiến dịch quân sự có thể tạo điều kiện cho một sự thay đổi chính trị tại Iran, dù quyết định cuối cùng thuộc về người dân nước này.
Nhà lãnh đạo Israel cũng tiết lộ ông thường xuyên trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump và hai bên đối thoại hàng ngày một cách cởi mở.
Nguy cơ leo thang khu vực
Những diễn biến mới cho thấy cuộc đối đầu giữa Iran với Mỹ và Israel đang mở rộng từ chiến trường sang mặt trận ngoại giao. Việc các cường quốc lớn như Nga và Trung Quốc đứng về phía Tehran càng làm gia tăng nguy cơ chia rẽ sâu sắc trong cộng đồng quốc tế.
Giới quan sát cho rằng nếu các bên tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn, xung đột tại Trung Đông có thể kéo dài và làm gia tăng nguy cơ đối đầu rộng hơn giữa các cường quốc.
