Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright ngày 29/9 khẳng định: “Trong khi Mỹ và Nhật Bản đang thực hiện cam kết, một số nước thành viên châu Âu mới chỉ đưa ra thị trường một phần nhỏ lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ mà họ đã hứa hẹn. Chúng tôi kêu gọi tất cả các nước thành viên thực hiện đầy đủ cam kết của mình”.
Theo truyền thông châu Âu, lời kêu gọi này được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel trong 90 ngày nhằm kiềm chế giá nhiên liệu trong nước trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Washington khẳng định đợt giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược mới nhất này nằm trong nỗ lực phối hợp nhằm ổn định thị trường dầu mỏ, trong bối cảnh tình trạng gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông đang đẩy giá dầu tăng mạnh. Giá dầu diesel tại Mỹ đã vọt lên mức 7 USD/gallon, trong khi giá dầu thô Brent dao động trong khoảng 97 - 102 USD/thùng kể từ cuối tháng 9, tăng từ 25 - 30 USD/thùng so với mức giá trước khi xảy ra xung đột.
Tình trạng gián đoạn hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz kết hợp với căng thẳng leo thang tại Vịnh Aden và các cuộc tấn công nhắm vào nhà máy lọc dầu của Nga đã gây thêm áp lực lên thị trường dầu vốn đã khan hiếm nguồn cung.
Ủy viên phụ trách năng lượng của châu Âu - ông Dan Jorgensen ngày 29/9 chia sẻ rằng Liên minh châu Âu (EU) đã chi thêm hơn 100 tỷ euro cho năng lượng trong năm nay mà không có thêm bất kỳ nguồn cung khí đốt hay dầu mỏ nào..
Ngay sau khi Mỹ và Israel thực hiện chiến dịch quân sự chung nhằm vào Iran ngày 28/2. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã điều phối việc giải phóng 400 triệu thùng dầu vào tháng 3, trong đó EU đóng góp khoảng 20%. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành IEA - ông Fatih Birol tỏ ý không coi trọng khả năng thực hiện thêm đợt giải phóng dầu khẩn cấp có phối hợp. Ông đưa ra nhận định này khi trao đổi với các phóng viên ngày 29/9, ngay trước khi Washington đưa ra lời kêu gọi về vấn đề này.
Ông Birol cho rằng việc giải phóng thêm dầu hiện không phải là ưu tiên, đồng thời lưu ý phần lớn lượng dầu đã được cam kết trước đó vẫn chưa thực sự được đưa ra thị trường. Ông cho biết: “Khoảng 2/3 lượng dầu dự trữ khẩn cấp đã được giải phóng và đưa ra thị trường, trong khi 1/3 còn lại vẫn chưa được tung ra”.
Ông Birol bổ sung rằng các nước châu Âu đã nỗ lực đáng kể, nhưng vẫn còn nắm giữ lượng dự trữ cả dầu thô lẫn các sản phẩm dầu đã qua tinh chế. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội vụ Mỹ Doug Burgum đánh giá châu Âu có thể làm nhiều hơn nữa, đặc biệt là đối với mặt hàng dầu diesel. Theo ông Burgum, chính quyền Tổng thống Trump đang "thảo luận về nhiều phương án". Ông đồng thời nhấn mạnh rằng các nước châu Âu "đang có lượng dự trữ dầu diesel rất lớn".
Nếu có đợt giải phóng kho dự trữ khẩn cấp mới được phối hợp triển khai, IEA thường là cơ quan giám sát, còn Ủy ban châu Âu sẽ điều phối quan điểm của các nước thành viên EU.
Châu Âu đã xây dựng nguồn dự trữ dầu khẩn cấp khá lớn, song lượng dầu dự trữ giữa các nước có sự chênh lệch đáng kể.
Theo Ủy ban châu Âu, tính đến tháng 5/2025, các quốc gia EU nắm giữ tổng cộng 108,6 triệu tấn dự trữ dầu khẩn cấp, bao gồm khoảng 43,5 triệu tấn dầu thô, 39 triệu tấn dầu diesel và dầu gasoil, cùng 10,4 triệu tấn xăng. Tuy nhiên, lượng dự trữ này được phân bổ không đồng đều.
Vào tháng 5/2025, Phần Lan có lượng dự trữ tương đương với 178 ngày nhập khẩu ròng, trong khi con số này ở Hy Lạp là 112 ngày, Bỉ là 108 ngày, Thụy Điển là 107 ngày, Malta là 105 ngày và Tây Ban Nha là 104 ngày. Ireland nắm giữ lượng dự trữ tương đương 83 ngày, Cộng hòa Séc là 79 ngày và Bulgaria là 88 ngày. Ủy ban châu Âu vẫn chưa công bố các số liệu tương ứng cho năm 2026.
Giáo sư dự bị Francesco Sassi tại Đại học Oslo (Na Uy) đánh giá lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Mỹ sẽ gia tăng áp lực lên người tiêu dùng và ngành công nghiệp châu Âu. "Những hệ quả trước mắt là kịch bản nguồn cung với chi phí cao hơn đối với người tiêu dùng châu Âu, cũng như phát sinh thêm chi phí cho các ngành công nghiệp và đơn vị vận hành năng lượng", ông Sassi nhận định. Ông cũng cho biết các chính phủ sẽ phải đối mặt với mức chi tiêu công cao hơn trong nỗ lực giảm thiểu tác động của giá năng lượng tăng vọt đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp.
Ông Sassi cũng cảnh báo rằng tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài còn có thể gia tăng áp lực buộc châu Âu phải cân nhắc lại việc sử dụng nguồn năng lượng từ Nga.
