Theo báo European Pravda (Ukraine), tại Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng NATO ở Brussels mới đây, Mỹ đã chính thức đưa ra thông điệp về một cuộc cải cách sâu rộng, đánh dấu bước chuyển mình sang phiên bản "NATO 3.0". Sự xuất hiện của Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby cùng đề xuất về một "quan hệ đối tác, không phải sự phụ thuộc" đã mở ra những định hướng mới cho tương lai của Liên minh này.
Sự thay đổi trong cách tiếp cận của Mỹ
Nguồn tin trên lưu ý, thay vì Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, ông Colby - Thứ trưởng Quốc phòng phụ trách Chính sách - đã đại diện Mỹ tham dự hội nghị. Dù được đánh giá là một người có quan điểm cứng rắn, từng đứng sau các quyết định ngừng cung cấp tên lửa phòng không cho Ukraine từ kho dự trữ của Mỹ, ông Colby lại thể hiện tinh thần hợp tác mang tính xây dựng khi đối thoại với các đồng nghiệp châu Âu.
Thông điệp cốt lõi mà ông Colby mang đến là NATO cần cải cách hệ tư tưởng và phương thức hoạt động, thay vì sửa đổi nền tảng pháp lý. Các điểm chính trong tầm nhìn này bao gồm:
Thứ nhất, xây dựng "NATO 3.0, chuyển từ mô hình các quốc gia châu Âu phụ thuộc vào Mỹ sang một quan hệ đối tác thực chất. Thứ hai, giảm hiện diện quân sự thông thường: Mỹ sẽ cắt giảm (nhưng không rút hoàn toàn) sự hiện diện quân sự ở châu Âu trong các lĩnh vực không liên quan đến hạt nhân.
Thứ ba, tăng trách nhiệm tự phòng thủ: Các quốc gia châu Âu phải đảm nhận vai trò chủ đạo và chịu trách nhiệm chính đối với quốc phòng của mình.
Dù Mỹ yêu cầu châu Âu tăng ngân sách quốc phòng và tự gánh vác nhiều hơn, phản ứng từ các đồng minh lại khá tích cực. Theo nguồn tin từ các bộ trưởng tham dự, châu Âu cảm thấy "ổn định đã trở lại" nhờ hai cam kết quan trọng:
Một là duy trì "ô hạt nhân": Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục duy trì cam kết răn đe hạt nhân mở rộng đối với các đồng minh.
Hai là khả năng phòng thủ tập thể: Phạm vi phòng thủ tập thể vẫn được giữ nguyên trên lãnh thổ hiện tại của các thành viên, không phát sinh thêm các yêu cầu tham gia quân sự tại các khu vực ngoài phạm vi truyền thống.
Sứ mệnh Arctic Sentry và bài toán Ukraine
Để xoa dịu những căng thẳng chính trị do cuộc khủng hoảng Greenland gây ra, NATO đã chính thức khởi động sứ mệnh quân sự "Arctic Sentry" (Cảnh giới Bắc Cực). Sứ mệnh này được xem là giải pháp giúp Mỹ "giữ thể diện" trong bối cảnh các vấn đề tại Greenland đang gây áp lực lên chính quyền của Tổng thống Donald Trump.
Mục tiêu chính của sứ mệnh trên là tăng cường an ninh tại Bắc Cực, hỗ trợ Mỹ sau khủng hoảng Greenland. Về phương thức hoạt động: Phối hợp các chương trình sẵn có và các cuộc tập trận của các thành viên.
Tuy nhiên, hầu hết các đồng minh châu Âu, bao gồm cả các nước Bắc Âu, đều nhấn mạnh một nguyên tắc quan trọng: Sự tập trung vào Bắc Cực không được phép làm xao nhãng sự chú ý dành cho Ukraine. Các nguồn tin từ hội nghị cho biết, Ukraine vẫn là ưu tiên cấp bách hàng đầu và các bộ trưởng NATO đã nỗ lực để đảm bảo nguồn lực cho vấn đề này không bị ảnh hưởng bởi những định hướng cải cách mới.
Kết thúc cuộc họp, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đánh giá đây là một trong những cuộc gặp mang tính bước ngoặt, mở đường cho một cấu trúc an ninh mới mà ở đó châu Âu buộc phải "đứng trên đôi chân của chính mình" nhưng vẫn nằm dưới sự bảo trợ hạt nhân của Washington.
