Theo truyền thông châu Âu ngày 4/8, Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker cho biết Washington khó đạt được thỏa thuận với Ukraine về việc cùng sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot trong năm 2026.
Theo ông, tên lửa PAC-3 sử dụng cho hệ thống Patriot chịu sự kiểm soát chặt chẽ theo các quy định xuất khẩu của Mỹ, khiến khả năng nhanh chóng cấp phép sản xuất cho Ukraine bị hạn chế.
Ông Whitaker cho biết Mỹ hiện không cho phép bất kỳ bên nào ngoài các nhà sản xuất trong nước chế tạo loại tên lửa này tại Mỹ. Tuy nhiên, Washington vẫn đang thảo luận các hình thức hợp tác công nghiệp quốc phòng rộng hơn với Ukraine và các đồng minh châu Âu.
Theo Đại sứ Mỹ tại NATO, các bên có thể xem xét những cơ hội cùng sản xuất nhằm mở rộng năng lực công nghiệp quốc phòng, qua đó hỗ trợ Ukraine và tăng cường khả năng phòng thủ của châu Âu.
Trong thời gian chưa đạt được thỏa thuận dài hạn, ưu tiên của Mỹ và các đồng minh là bảo đảm Ukraine có đủ năng lực phòng không trong những tháng còn lại của năm 2026.
Các giải pháp được cân nhắc bao gồm chuyển giao số tên lửa đánh chặn còn dư trong kho của các nước đồng minh hoặc đẩy nhanh tốc độ sản xuất tại Mỹ.
Washington liên tục thay đổi tín hiệu
Tuyên bố của ông Whitaker tiếp tục làm gia tăng sự không chắc chắn về khả năng Mỹ cho phép Ukraine sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot theo giấy phép.
Kiev đã nhiều lần đề nghị được tự sản xuất loại tên lửa này nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài, trong bối cảnh số lượng tên lửa Patriot hiện có không đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng trên toàn cầu.
Patriot do các tập đoàn quốc phòng Mỹ Raytheon và Lockheed Martin sản xuất, được nhiều đồng minh của Washington sử dụng. Kho dự trữ tên lửa đánh chặn trên thế giới cũng chịu thêm sức ép sau khi Mỹ sử dụng một lượng lớn Patriot trong cuộc chiến với Iran.
Theo phía Ukraine, Lockheed Martin hiện sản xuất khoảng 60 - 65 tên lửa đánh chặn mỗi tháng. Trong khi đó, Nga được cho là có thể sản xuất khoảng 120 tên lửa đạn đạo mỗi tháng, chưa kể các loại tên lửa và máy bay không người lái (UAV) khác. Moskva cũng liên tục điều chỉnh phương thức tấn công nhằm khai thác những khoảng trống trong mạng lưới phòng không của Ukraine.
Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara ngày 8/7, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ cấp cho Ukraine giấy phép sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot. Tuy nhiên, đến ngày 31/7, ông Trump cho biết chưa có quyết định cuối cùng, đồng thời nhận định việc chuyển giao công nghệ quốc phòng tiên tiến là một bước đi lớn và cần được cân nhắc thận trọng.
Sự thay đổi trong các tuyên bố từ Washington khiến Ukraine và các đồng minh khó xác định liệu thỏa thuận có được triển khai hay không, cũng như thời điểm Kiev có thể bắt đầu sản xuất tên lửa.
Vấn đề này cũng đã được thảo luận trong cuộc gặp giữa ông Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Washington ngày 28/7. Hai nhà lãnh đạo đã trao đổi về khả năng mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng trong nước của Ukraine, cùng một số phương án nhằm hỗ trợ nỗ lực quân sự của Kiev.
Ông Zelensky sau đó xác nhận hai bên đã đề cập khả năng cấp giấy phép sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot, song Tổng thống Trump không đưa ra thông tin rõ ràng hơn về thời điểm Washington có thể quyết định.
Nhu cầu cấp bách trong những tháng cuối năm
Đối với Ukraine, giấy phép sản xuất Patriot không chỉ giúp giải quyết nhu cầu phòng không trước mắt mà còn có ý nghĩa đối với khả năng phòng thủ lâu dài. Các quan chức Ukraine cho rằng việc cùng sản xuất có thể giúp đẩy nhanh nguồn cung tên lửa, đồng thời đưa nước này tham gia sâu hơn vào chuỗi công nghiệp quốc phòng của phương Tây.
Ông Zelensky đã coi việc mở rộng sản xuất vũ khí trong nước là một trong những trụ cột trong chiến lược quân sự của Ukraine, trong đó có kế hoạch tăng cường hợp tác với các tập đoàn quốc phòng Mỹ như Lockheed Martin.
Trong các cuộc gặp với nghị sĩ Mỹ tại Washington, ông Zelensky nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết nhất của Ukraine là duy trì nguồn cung tên lửa đánh chặn ổn định trong những tháng còn lại của năm 2026. Kiev kỳ vọng một phần chi phí có thể được các đối tác châu Âu tài trợ.
Nhu cầu này càng trở nên cấp bách khi Ukraine bước vào giai đoạn cuối năm, thời điểm Nga có thể gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào cơ sở năng lượng và hạ tầng trọng yếu.
Các đặc phái viên của Tổng thống Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner dự kiến đến Kiev trong nửa cuối tháng 8. Chuyến thăm có thể diễn ra gần thời điểm Ukraine kỷ niệm 35 năm ngày độc lập. Ông Zelensky cho biết muốn thảo luận với các đặc phái viên Mỹ về khả năng nối lại đàm phán hòa bình, đồng thời giúp họ trực tiếp đánh giá tình hình tại Ukraine.
Tuy nhiên, khi Washington chưa đưa ra cam kết rõ ràng về giấy phép sản xuất, Kiev vẫn phải phụ thuộc vào nguồn tên lửa đánh chặn do Mỹ và các đồng minh cung cấp để bảo vệ các thành phố và cơ sở hạ tầng trọng yếu trong thời gian tới.
