Theo phóng viên TTXVN tại Washington, các quyết định được đưa ra trong bối cảnh đảng Cộng hòa đang tìm cách điều chỉnh nhân sự và chiến lược sau thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, khiến đảng này mất quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội Mỹ. Nội bộ đảng Cộng hòa hiện nổ ra nhiều cuộc tranh luận về trách nhiệm đối với thất bại, định hướng chính trị và quan hệ với Tổng thống Donald Trump trong 2 năm cuối nhiệm kỳ của ông.
Tại Hạ viện, với tỷ lệ 106 phiếu thuận và 73 phiếu chống, ông Jordan, sinh năm 1964, đã đánh bại Hạ nghị sĩ Steve Scalise (đại diện bang Louisiana) để thay thế Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson - vốn tuyên bố không tiếp tục đảm nhiệm vị trí lãnh đạo phe Cộng hòa trong Quốc hội khóa mới và muốn dành thêm thời gian cho gia đình.
Hạ nghị sĩ Jordan hiện là Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện và là một trong những thành viên sáng lập Nhóm Tự do Hạ viện (House Freedom Caucus), tập hợp các nghị sĩ Cộng hòa có lập trường bảo thủ cứng rắn. Ông được biết đến với vai trò chủ chốt trong những cuộc điều tra và hoạt động giám sát chính quyền của đảng Dân chủ trước đây, cũng như là người ủng hộ mạnh mẽ Tổng thống Trump.
Trong thư vận động sự ủng hộ của các đồng nghiệp, Hạ nghị sĩ Jordan nhấn mạnh đảng Cộng hòa cần chuẩn bị đối phó với những cuộc điều tra mà phe Dân chủ dự kiến tiến hành nhằm vào chính quyền Tổng thống Trump khi tiếp quản Hạ viện. Ông cho rằng kinh nghiệm trong các hoạt động điều tra của Quốc hội sẽ giúp phe Cộng hòa ứng phó với chiến lược của đối thủ, đồng thời kêu gọi đảng chủ động triển khai các hoạt động chính trị thay vì chỉ phản ứng trước những cáo buộc từ phe Dân chủ.
Trong khi đó, tại Thượng viện, Thượng nghị sĩ John Thune, sinh năm 1961, giữ cương vị lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện từ đầu năm 2025, sau khi kế nhiệm Thượng nghị sĩ Mitch McConnell, được tín nhiệm bầu lại làm lãnh đạo phe Cộng hòa mà không có ứng cử viên cạnh tranh, bất chấp những yêu cầu hoãn cuộc bầu cử để đánh giá nguyên nhân thất bại của đảng.
Trước cuộc bỏ phiếu, các Thượng nghị sĩ Ron Johnson (Wisconsin), John Kennedy (Louisiana), Ted Budd (North Carolina), Rick Scott (Florida) và Mike Lee (Utah) đã đề nghị trì hoãn việc lựa chọn lãnh đạo. Nhóm này cho rằng việc đảng Cộng hòa mất ít nhất 7 ghế Thượng viện đòi hỏi phải xem xét lại đường hướng hoạt động và trách nhiệm của đội ngũ lãnh đạo trước khi quyết định duy trì nhân sự hiện tại.
Thượng nghị sĩ Josh Hawley (Missouri) cũng công khai ủng hộ đề nghị trên, đặt câu hỏi về thông điệp mà đảng Cộng hòa gửi tới cử tri nếu tiếp tục giữ nguyên ban lãnh đạo sau thất bại nghiêm trọng. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Rand Paul (Kentucky) cho rằng chi phí sinh hoạt, giá xăng và cuộc chiến Iran là những yếu tố quan trọng dẫn đến thất bại của đảng Cộng hòa. Ông Paul cũng phản đối ý kiến quy trách nhiệm cho Thượng nghị sĩ Thune đối với kết quả bầu cử tại các bang.
Sau nhiều giờ thảo luận, các nghị sĩ Cộng hòa quyết định tiến hành bầu lãnh đạo theo kế hoạch và ông Thune được tín nhiệm bầu lại. Theo các thông tin được công bố, phần lớn đội ngũ lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện sẽ tiếp tục được duy trì trong Quốc hội khóa mới.
Thượng nghị sĩ John Barrasso (Wyoming) tiếp tục giữ chức lãnh đạo phụ trách kỷ luật và điều phối hoạt động của phe Cộng hòa (Whip); Thượng nghị sĩ Tom Cotton (Arkansas) tiếp tục làm Chủ tịch Hội nghị Cộng hòa tại Thượng viện. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Bernie Moreno (Ohio) được lựa chọn đứng đầu Ủy ban Quốc gia Cộng hòa tại Thượng viện (NRSC), thay ông Tim Scott.
Theo kế hoạch, Hạ nghị sĩ Jordan và Thượng nghị sĩ Thune sẽ chính thức đảm nhiệm vai trò lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện và Thượng viện từ ngày 3/1/2027, khi đảng Dân chủ tiếp quản quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội.
Việc lựa chọn lãnh đạo tại hai viện cho thấy đảng Cộng hòa đang có những cách tiếp cận khác nhau trong quá trình điều chỉnh sau thất bại bầu cử. Tại Hạ viện, các nghị sĩ lựa chọn ông Jordan - nhân vật có lập trường cứng rắn và kinh nghiệm trong hoạt động điều tra, đối đầu chính trị, thay vì ông Scalise - quan chức có nhiều năm kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo và điều phối hoạt động lập pháp. Ngược lại, tại Thượng viện, các nghị sĩ quyết định giữ nguyên ông Thune bất chấp sức ép thay đổi từ một bộ phận thành viên.
Tuy nhiên, các quyết định nhân sự chưa giải quyết được những tranh luận sâu rộng hơn trong nội bộ đảng Cộng hòa về nguyên nhân thất bại, bao gồm hiệu quả hoạt động của Quốc hội, chương trình nghị sự của chính quyền Tổng thống Trump, tình hình kinh tế, chi phí sinh hoạt và tác động của cuộc chiến Iran. Những vấn đề này dự kiến tiếp tục chi phối quá trình điều chỉnh chiến lược của đảng Cộng hòa khi chuyển sang vị thế thiểu số tại Quốc hội khóa mới.
