Nguyên nhân do Nhà máy Thủy điện Hòa Bình vận hành với công suất thấp để chủ động nâng công suất phát điện khi nhu cầu sử dụng điện tăng cao trong các đợt nắng nóng dự báo diễn ra trong thời gian tới.
Theo anh Nguyễn Kim Doanh, Trưởng ca Triển khai vận hành Nhà máy Thủy điện Hòa Bình, việc vận hành hồ chứa Thủy điện Hòa Bình hiện được thực hiện theo đúng quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hồng đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm các yêu cầu về an toàn công trình, tích nước phục vụ phát điện và đáp ứng nhu cầu cấp nước cho hạ du theo quy định. Nhà máy thường xuyên phối hợp với các cơ quan chức năng theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, thủy văn để xây dựng phương án vận hành phù hợp.
Ghi nhận thực tế tại khu vực hạ lưu sông Đà cho thấy, mực nước đang xuống thấp tại khu vực cầu Hòa Bình 1, mực nước rút sâu làm lộ rõ các trụ cầu và nhiều bãi đá giữa lòng sông. Các cồn cát nổi lên, chiếm gần một nửa diện tích mặt sông tại một số vị trí. Nước sông cạn đến mức người dân có thể đi bộ từ bờ trái sang bờ phải sông Đà mà không cần sử dụng phương tiện thủy.
Ông Bùi Văn Mến, người dân phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ cho biết, những ngày trở lại đây, mực nước sông Đà xuống rất thấp, tạo điều kiện để người dân đi lại, vui chơi ngay giữa lòng sông. Nhiều người tranh thủ xuống chụp ảnh, ngắm cảnh, nghịch nước hoặc tìm kiếm phế liệu, câu cá. Vào buổi chiều, không ít người dân và trẻ em xuống sông tắm, bơi lội.
Tuy nhiên, việc mực nước xuống thấp đang tác động đáng kể đến sinh kế của nhiều hộ dân sống dựa vào nguồn lợi thủy sản trên sông Đà. Tại khu vực làng chài gần cầu Hòa Bình 3, nhiều nhà bè gần như nằm trên cạn do nước rút sâu, ảnh hưởng đến hoạt động nuôi trồng và đánh bắt thủy sản.
Chị Nguyễn Thị Trang, người dân phường Hòa Bình cho biết, do mực nước xuống thấp và dòng chảy yếu, nhiều lồng nuôi cá không còn đủ điều kiện để duy trì sản xuất. Một số hộ dân phải tính đến phương án di chuyển lồng bè hoặc tạm dừng nuôi do nguy cơ cá chậm phát triển, thiếu ôxy hòa tan trong nước.
Bên cạnh đó, sản lượng khai thác thủy sản tự nhiên trên sông cũng giảm đáng kể. Những hộ dân làm nghề đánh bắt cho biết việc sử dụng lưới, chài gặp nhiều khó khăn do nước cạn, cá phân tán hoặc di chuyển sang các vùng nước sâu hơn. Thu nhập của nhiều gia đình phụ thuộc vào nghề sông nước vì thế bị ảnh hưởng.
Theo các chuyên gia thủy văn, thời điểm cuối tháng 6 là giai đoạn chuyển mùa, lượng mưa trên lưu vực sông Đà có thể gia tăng trong thời gian tới. Khi có các đợt mưa lớn trên diện rộng, lưu lượng nước về hồ Hòa Bình sẽ tăng lên, việc xả lũ có thể được thực hiện bất cứ lúc nào. Người dân cần nâng cao ý thức, không xuống sông Đà vui chơi, tắm, bơi lội, tránh chủ quan trước nguy cơ mực nước có thể thay đổi đột ngột khi hồ thủy điện điều tiết theo yêu cầu vận hành.
