Sáng 14/8, tại Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 với chủ đề “Từ chính sách đến hành động”, đại diện cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và chuyên gia trao đổi về điều kiện đưa thị trường carbon vào thực tiễn. Việt Nam đã hình thành khung pháp lý cơ bản về giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời yêu cầu kiểm soát phát thải từ khâu chuẩn bị đầu tư và trong toàn bộ vòng đời sản phẩm.
Theo đó, ngày 29/6/2026, sàn giao dịch carbon trong nước chính thức vận hành thí điểm, tạo nền tảng trao đổi hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon. Qua cơ chế thị trường, doanh nghiệp có thêm cơ sở lựa chọn phương án giảm phát thải với chi phí phù hợp, huy động nguồn lực tài chính, công nghệ, đồng thời thích ứng với các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe tại thị trường xuất khẩu.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, thị trường carbon chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành minh bạch, có trách nhiệm và dựa trên dữ liệu đáng tin cậy. Nhà nước cần tiếp tục kiến tạo thể chế, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và bảo đảm tính công khai; doanh nghiệp phải chủ động kiểm kê phát thải, xây dựng kế hoạch cắt giảm và đầu tư công nghệ phát thải thấp. Thay vì xem giảm phát thải là nghĩa vụ, doanh nghiệp cần coi đây là cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo giá trị mới và tiếp cận dòng vốn xanh. Quá trình thí điểm cũng phải gắn với tham vấn doanh nghiệp để xử lý kịp thời những vướng mắc về thủ tục, kỹ thuật và chi phí.
Theo ông Lê Công Thành, một nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định theo tiêu chuẩn quốc tế. Dữ liệu cần được quản lý thống nhất, có khả năng kiểm tra và tránh tính trùng kết quả giảm phát thải. Tiêu chuẩn tín chỉ trong nước cũng phải từng bước tiệm cận thông lệ quốc tế nhằm nâng chất lượng dự án và củng cố niềm tin của các bên tham gia.
Dưới góc độ doanh nghiệp, đại diện Tập đoàn TH cho biết, doanh nghiệp thực hiện mục tiêu trung hòa carbon theo nguyên tắc ưu tiên giảm phát thải trực tiếp trước khi sử dụng tín chỉ để bù đắp phần còn lại. TH kiểm kê khí nhà kính tại nhà máy và đối với từng sản phẩm, từ đó xác định công đoạn phát thải lớn để cải tiến công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, tăng năng lượng tái tạo và tận dụng phụ phẩm theo hướng tuần hoàn. Phần phát thải chưa thể cắt giảm được bù đắp bằng tín chỉ carbon có nguồn gốc rõ ràng, được thẩm định theo tiêu chuẩn phù hợp. Đến nay, Tập đoàn TH có 2 nhà máy và 11 sản phẩm đạt chứng nhận trung hòa carbon. Theo doanh nghiệp, kết quả này góp phần hình thành hệ thống quản trị phát thải xuyên suốt, giảm chi phí tài nguyên, đáp ứng yêu cầu của đối tác và tạo nền tảng tham gia thị trường carbon lâu dài.
Để thị trường vận hành hiệu quả, doanh nghiệp phải là chủ thể trung tâm; tổ chức tài chính cung cấp nguồn vốn, đơn vị công nghệ đưa ra giải pháp, còn chuyên gia và tổ chức tư vấn hỗ trợ nâng chất lượng dự án. Sự phối hợp này sẽ giúp chuyển chính sách thành các dự án giảm phát thải có thể đo lường, thẩm định và tạo giá trị thực cho nền kinh tế
Tại diễn đàn, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, về lâu dài để thị trường carbon minh bạch, cần xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, công khai nguồn gốc và giá giao dịch tín chỉ. Đo đạc, báo cáo, thẩm định phải do tổ chức độc lập thực hiện, có cơ chế ngăn tính trùng và xử lý gian lận. Khi thông tin được kiểm chứng, doanh nghiệp xác định chi phí giảm phát thải, nhà đầu tư rót vốn. Đây là nền tảng để thị trường phát triển lành mạnh, tạo động lực đổi mới công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi xanh.
