Bangkok ghi nhận lượng mưa gần 300 mm trong khoảng 48 giờ vào thời điểm mưa lớn nhất, buộc chính quyền thành phố này tuyên bố toàn bộ 50 quận là khu vực chịu ảnh hưởng của thiên tai.
Theo báo The Nation của Thái Lan, tình trạng ngập lụt khiến chính quyền nước này vấp phải chỉ trích, đặc biệt liên quan đến tốc độ đưa ra cảnh báo công khai và công tác hỗ trợ các cộng đồng bị ảnh hưởng.
Những ý kiến chỉ trích không tập trung vào việc liệu chính quyền có thể ngăn chặn đợt mưa cực đoan này hay không, mà xoay quanh vấn đề liệu các dự báo, dữ liệu, nhân sự và nguồn lực khẩn cấp hiện có đã được huy động đủ nhanh để giảm thiểu thiệt hại hay chưa.
Trước khi xảy ra đợt ngập lụt nghiêm trọng nhất, Phó Thủ tướng Songsak Thongsri, người chủ trì các cuộc họp của Ủy ban Tài nguyên Nước Quốc gia, cho biết dự báo có mưa lớn từ ngày 24-26/9, song các đánh giá chính thức không cho thấy nguy cơ xảy ra “siêu lũ”. Ông cũng đặt nghi vấn về các cảnh báo do một số trang tin độc lập lan truyền và khẳng định các cơ quan chính phủ đã sẵn sàng ứng phó.
Tình trạng ngập lụt sau đó đặt ra câu hỏi liệu vấn đề chỉ nằm ở diễn biến thời tiết khắc nghiệt bất thường hay còn liên quan đến cách các cơ quan diễn giải, truyền tải và hành động dựa trên những thông tin sẵn có.
Khác với trận lũ lụt năm 2011, tình trạng ngập mới nhất tại Bangkok chủ yếu do mưa lớn cục bộ gây ra, thay vì một lượng nước khổng lồ từ thượng nguồn đổ về thủ đô. Nhiều tuyến đường, nhà cửa và phương tiện giao thông vẫn bị ngập tại một số khu vực trong thành phố, đặc biệt là phía Đông Bangkok.
Một phần sự chú ý cũng đổ dồn vào hệ thống thông tin về nước và thiên tai mang tên “One Map” (Bản đồ Thống nhất) mới được Thái Lan triển khai.
Chính phủ Thái Lan chính thức triển khai hệ thống này trong tháng 9, sau khi Bộ Kinh tế và Xã hội Số cùng Bộ Giáo dục Đại học, Khoa học, Nghiên cứu và Đổi mới thông qua thỏa thuận tích hợp thông tin từ bốn cơ quan vào một cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất về nguồn nước và thiên tai.
Bốn cơ quan tham gia hệ thống có chức năng, nhiệm vụ riêng biệt.
Cục Khí tượng Thái Lan cung cấp dữ liệu quan trắc, dự báo và thông tin radar, đồng thời chịu trách nhiệm phát hành các cảnh báo chính thức về bão và mưa lớn.
Cơ quan Phát triển Công nghệ Không gian và Địa tin học (GISTDA) cung cấp hình ảnh vệ tinh và thông tin địa không gian.
Viện Tin học Thủy văn (HII) cung cấp dữ liệu về mực nước, lưu lượng dòng chảy và hệ thống quan trắc từ xa, cũng như các đánh giá rủi ro về lượng mưa trong khung thời gian 24 và 48 giờ.
Viện Dữ liệu Lớn (BDI) phát triển các hệ thống phân tích và bảng điều khiển trực quan, giám sát công tác quản trị dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích thiên tai.
Ông Chaichanok Chidchob, Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Xã hội Số, hiện lãnh đạo bộ quản lý trực tiếp Cục Khí tượng và BDI.
Sáng kiến “One Map” là nỗ lực mới nhất nhằm giải quyết một vấn đề cốt lõi: các cơ quan chính phủ thu thập lượng lớn thông tin hữu ích nhưng không phải lúc nào cũng chuyển hóa được những dữ liệu này thành các thông điệp thống nhất, kịp thời để quan chức và người dân có thể hành động.
Tuy nhiên, đợt lũ lụt gần đây làm nổi bật tầm quan trọng của phương thức truyền tải cảnh báo. Các thông báo chính thức đôi khi mang nặng tính kỹ thuật hoặc thủ tục hành chính, trong khi các trang tin thời tiết độc lập có thể truyền tải thông tin nhanh hơn bằng ngôn ngữ dễ hiểu đối với công chúng.
Bên cạnh hệ thống cảnh báo, Chính quyền Thủ đô Bangkok (BMA) cũng vấp phải chỉ trích liên quan đến việc liệu mực nước tại các kênh rạch đã được hạ xuống đủ thấp trước khi đợt mưa lớn nhất ập đến hay chưa.
Ông Suchatvee Suwansawat, lãnh đạo đảng Thai Kao Mai, công khai đặt câu hỏi tại sao mực nước kênh rạch không được hạ xuống mức thấp nhất có thể từ sớm hơn, cho rằng việc bơm nước sau khi kênh đã tràn bờ là quá muộn.
Tuy nhiên, các báo cáo của BMA cho thấy Thống đốc Chadchart Sittipunt đã chỉ đạo hạ mực nước tại các kênh chính trước khi có dự báo mưa lớn, bao gồm Khlong Lat Phrao, Khlong Prem Prachakorn, Khlong Saen Saep và Khlong Prawet Burirom. Thành phố cũng đã điều hướng nước vào các khu vực chứa nước Nong Bon và vận hành các trạm bơm với công suất cao.
Dù vậy, ông Suchatvee vẫn cho rằng các biện pháp này chưa đủ và nước đã không lưu thông hiệu quả qua mạng lưới kênh rạch để đến các trạm bơm chính.
Những tranh luận trên cho thấy thách thức trong ứng phó với lũ lụt không chỉ nằm ở cường độ mưa.
Hiện nay, Thái Lan đã có công nghệ dự báo, cơ sở dữ liệu quốc gia, thông tin vệ tinh, hệ thống quan trắc từ xa, các cơ quan ứng phó khẩn cấp và cơ sở hạ tầng thoát nước quy mô lớn. Vấn đề chính sách được đặt ra từ đợt lũ lụt này là làm thế nào để kết nối hiệu quả các nguồn lực đó, từ khâu dự báo đến cảnh báo, từ cảnh báo đến các quyết định vận hành và từ những quyết định đó đến công tác hỗ trợ tại thực địa.
